Category: Peio Ospital

TEOLOGIA INKULTURATUA

By , 2017/10/11 07:29

 

Segitzen dut joanden Agorrilaren 10eko HERRIAn (N° 3413) “Herriaren Teologia” hasi sailarekin, Juan Carlos SCANNONE jesuita argentinarrak iragan apirilean argitaratu liburua aztertuz. Liburuaren izenburua da “Herriaren teologia”, eta azpi-izenburua “Frantses aita sainduaren erro teologikoak” (“La théologie du peuple – Racines théologiques du pape François” – Ed. Lessius).

Ikusi dugu liburuaren lehen zatia izan dela hurbilketa historikoa. Bigarren zatian, lau kapitulutan, idazleak aztertzen da herri teologiaren alderdi inkulturatua.

Alabaina, Aita Saindu hunek aintzat hartzen du behartsuen aldeko hautua erranahi (edo maila) teologiko (EG 198) bezala, eta jaiera (edo debozio) herrikoiaren agerpenak gune teologiko (EG 126) bezala ikusten ditu teologia inkulturatu baten prozesuan, fedearen inkulturazioaren zerbitzurako, “inkulturazio bezala ulertutako ebanjelizatzearen garrantzia” (EG 122) azpimarratuz.

Baieztapen horiek balio dute ez soilik Latindar Amerikarentzat, unibertsalki balio dute, “ebanjelizatze berria pentsatzekoan, bereziki, arreta merezi dutenak” (EG 126) dira.

  1. C. Scannone-ren arabera, azken ohar hau Europari bereziki zuzendua da, sekularizazio indartsutik sekularismora pasa den lurraldea delako. Hemen konbertsio bat, bihotz berritze bat beharrezkoa da. Hain zuzen urrikalmenduak eta behartsuen – baztertuen – errefuxiatuen (kristauak izan edo ez) alde gauzatu konbertsio historikoak irakats dezakete erlijiotasuna Europearreri, haueri agertuz bizitzaren eta erlijionearen norabide azkena, baldintza hunekin: beraien bihotza urrikalmenduari idekitzekotan.

Bide hortan, idazleak erakusten du herri zuhurtzia izan daitekela herriaren erlijionearen eta teologia inkulturatuaren arteko bitartekaria. Gauzak argi gelditzeko, beharrezkoa da herri kontzeptuaz ongi jabetzea.

Teologia mota huntan herria ulertu behar da historia eta kultura baten subjektu komunitario bezala. Ez Estadotik edo lurraldetik abiatuz, baizik eta kultura eta historia beraren partalier diren eta ongi amankomun bera helburu duten bizikideen erkidegotik abiatuz.

Herri zuhurtziak bi gauza lotzen ditu: alde batetik Jainkoaren transendentziaren eta hurbiltasunaren zentzu sakona, eta bestetik naturarekiko eta beste bizikideekiko harremana bizitzeko molde berezia. Azkenean, herri baten giza bizimolde osoa da. Eta teologia ikuspegitik, zuhurtzia hunen egiatasuna ez da kultur antropologia edota filosofia irizpideetarik abiatuz neurtu behar, bainan Kristo, Jainkoaren Zuhurtzia, erreferentzitzat hartuz, gisa hortan ideologia guziak gaindituz. Pueblako Agiriak dio “herriaren erlijiotasuna dela, bere muin-muinean, bizitzaren galdera nagusieri kristau zuhurtziaz erantzuten duen balore ondare bat.”

Ondorioz, herri teologiaren arabera, pobreak ez dira soilik Ebanjelio iragarpenaren hartzaile pribilegiatuak, Eliza barnean subjekto kolektibo aktiboak izaitera ere deituak dira, ebanjelizatze-eragile izaitera.

Horiek hola, zer da herri teologiaren ekarpen berezia ?

  1. C. Scannone-k erakaspen baikor hauek ateratzen ditu: zuhurtzia izpiritual hunek
  2. a) zuzenean jotzen du erlijionearen eta fedearen iturrietara, konplexutasun kontzeptualetan sartu edo galdu gabe. Gisa hortan karismatikoagoa, profetikoagoa eta eskatologikoagoa agertzen da.
  3. b) bizitzaren zuhurtziak erakasten duena baloratzen du, hau da fedea eta eguneroko bizitza eta tokiko kulturaren arteko konexio intimoa.
  4. c) teologia akademikoari egiten dio etengabeko kritika hau: herri pobre eta sinesdunak lehen mailara ekartzen du fedeak errealitatearekin duen zerikusia.
  5. d) fedea arrazoinak menderaezina dela baieztatzen du.
  6. e) Pobreen teologiak teologia profesional edota akademikoari hausnartoki berri bat eskaintzen dio Jesusen Jainkoa hobeki ezagutzeko eta ezagutarazteko.
  7. f) teologia zientifikoari eskaintzen dizkio galdeketa eta norabide berriak, bere metodo propioarekin aztert ditzazkeenak herri teologiari bere ekarpen bereziak eginez.
  8. g) azkenik, herri sinesdunari emaiten dio teologia akademikoari leial agertzeko aukera edo parada, hau errezebituz herri teologiaren molde bereziaren bidetik.

Eta hortan bururatzen da liburuaren bigarren partea. Ondoko aldian aipatuko dugu liburuaren hirugarren eta azken zatia, mamitsua ere: Frantzisko aita sainduaren teologiaren eta pastoraltzaren alderdi erabakigarriak.

 

                                                                                                                      Peio Ospital

                                                                                                                      2017-10-09

Herriaren teologia 2017-08-07

By , 2017/08/10 12:32

Nere aldi huntako solasa izanen da Juan Carlos SCANNONE jesuita argentinarrak joanden apirilean argitaratu liburuaz berri emaitea. Liburuaren izenburua da “Herriaren teologia”, eta azpi-izenburua “Frantses aita sainduaren erro teologikoak” (“La théologie du peuple – Racines théologiques du pape François” – Ed. Lessius).

Juan Carlos Scannone filosofoa eta teologoa da, hispaniar eta anglosaxoi jendartean guziz ezaguna, Frantses aita sainduaren aspaldiko adiskidea. Gaitzeko obraren idazlea da. Frantsesez argitaratzen den lehen liburua da hau. Itzultzailea eta sar-hitzgilea da Francis Guibal filosofoa.

“Frantses Aita Sainduaren erro (edo sustrai) teologikoak” azaleratzean, ikerketa hunek adierazten du nundik datorren izpiritualki berdin intelektualki aita saindua: bere izan-molde eta lagunartekotasun propioaz bultzatzen duen “topaketaren kultura” aldien ezaugarri gisa irakur daiteke. Presuna orori eta herri guzieri mintzo da aita saindu hau: Izpiritua lanean da kultura desberdinetan, aldi berean unibertsaltasun partekatuaren dinamikan sartzera gomitatuz. Eta hori da hain xuxen zinezko teologia ororen xede azkena. Latindar Amerikako pobreen herri izpiritualtasuna probokatzailea ere izan daiteke modernitatearen “buru argituentzat”, hauek beren segurtamenen aiseriatik ateratzera gomitatuz eta etorkizunari elgarrekin buru egiteko bide berriak asmatzera deituz, beti testuinguru berezi batetik abiatuz eta hunen barnean kokatuz.

Hiru zati nagusi ditu liburuak: lehen zatia da hurbilketa historikoa, bigarren zatian aztertzen da herri teologiaren alderdi inkulturatua, eta hirugarren zatian agerian ezartzen dira aita sainduaren teologiaren eta pastoraltzaren alderdi erabakigarriak.

Aldi huntan lehen zatiaz ariko gira, gainez-gain. Argentinan, herri teologiaren bultzatzaile nagusienak bi dira: Lucio Gera eta Rafael Tello, eragin handia izan dutenak Bergogliok Buenos Aires-eko “txabola auzoetan” (bidonvilles) artzapezpiku zenean bideratu zuen herri pastoraltzan, behartsuen alderako lehentsasunezko maitasuna oinarritzat hartuz. Gera zendu zenean, 2012an, Bergogliok Buenos Aires-eko katedralean ehorztarazi zuen Batikanoko II. Kontzilioaren eta Medellin (1968) eta Pueblako (1979) latindar-amerikar Apezpiku Konferentzien aditu gisa ezagutuz. Eta urte berean Tello-ren dizipulu batek (P. Enrique Bianchi) bere “maisu” edo “erakasleaz” argitaratu liburua Bergogliok berak aurkeztu zuen.

Hasteko, ezinbestekoa da teologo hauen hiztegian hitzek duten erran-nahiaz ongi jabetzea. Hala nola “herria”. Herria bi zentzutara ulertu daiteke: herri-nazioa edo langile klaseak. “Argentinar eskola” lehen erran-nahiaz ari da: herria ulertu behar da ez lurralde edota klase sozial batetik abiatuz, baina bai kultura baten batasun anitzatik abiatuz, historia amankomun batean errotua,  ondasun amankomun partekatu bat bideratzeko xedearekin. Latindar Amerikari aplikatuz, pobreak dira beraien herriaren kultura propioaren zaintzaleak, beraien bizikidetza moldearen eragileak, guzien onerako izango den justizi eta bakezko proiektu historiko bat bultzatzen dute.

Herri pastoraltzaren teologiak ez ditu niholaz ere gutiesten gizarte gatazkak, baina “herria” ulertzerakoan batasuna du lehenesten. Abiapundua herriaren aintzinetikako batasuna da. Ondorioz, instituzio edota egitura injustizia herriari buruzko traizio bihurtzen da,  eta zapaltzailea da anti-herria. Herriaren erlijionea beraz, ebanjelizatze bide izaiteaz gain, giza askapenerako ahalbidea ere bada.

Askapen teologia orok bezala, argentinar joairak “ohartu – hausnartu – obratu” metodoa erabiltzen du, eta giza ala gizarte zientzien ekarpenak baliatzen ditu. Kondutan hartzen du ere jendarte zibilaren jazoera, merkatu ala Estadoaren ez-menekoa. Solidaritate edo elkartasun politikoa antolatzen da. Sareak sortzen eta indartzen dira. Justizia, bizitza, lana, kreazionearen errespetua, impunitate-eza… herri baten balore propioak dira, bainan ere “unibertsalgarriak”. Osagai modernoak gehitzen dira: laikoen erantzunkizun zabalagoa, bitarkekaritza eraginkorren bilaketa, Jainkoaren Hitz idatziaren herri interpretazioa, eliz-agintaritza molde partalierkorragoak… Osagai post-modernoak ere xertatzen dira: emazteen partehartze handiagoa, sare antolakuntza ez-piramidala, bizikizun ala lekukotasun pertsonalaren garrantzia… Eta hau guzia Jainkoaren Hitzaren argiaz argituz.

Gera-k (“herritik abiaturiko teologia” aipatzen du berak) argi esplikatzen du Elizaren pastoraltza ez dela soilik norbanakoeri zuzendua izan behar, baina bai herrieri ere: kulturak dira ebanjelizatu beharrak, berhatsueri (abandonatueneri) lehentasuna emanez. Ebanjelioa haragitu beharra dago, alderdi erlijioso eta kulturala kondutan hartuz, bainan ere soziala, politikoa, ekonomikoa…

Frantses aita sainduarentzat, horrek zinezko pastoral bihozberritzea (konbertsioa) eskatzen du. “Ebanjelizatzea” ez ditaike mugatu lehen iragarpenera. Epez kanpoko egiturekin akabatu behar da. Ebanjelizatzearen eta jende-garapen, justizi eta askapenaren arteko batasun dinamiko bat bideratu beharra dago Jainkoaren Erreinua gauzatzeko oraidanik lur huntan, nahiz eta behin betikoa ez izan oraino.

Irakurketa hunekin segituko dugu ondoko aldietan.

 

                                                                                                                                 Peio Ospital

                                                                                                                                 2017-08-07

 

 

Jesusek iragarri jainkoaren erreinua (2)

By , 2017/07/08 16:40

Iragan aldian (HERRIA N° 3379) hasi naiz zuenganatzen Xabier Andonegi-k 2016ko GOGOETA ASTEAn eman mintzaldiak. Ikusi dugu erreinatzeak jada Itun Zaharrean baduela alderdi historikoa, soziala eta teologala. Erran dugu ere Jainko herriaren eginkizun bihurtzen dela.

Jin gaiten orai Jesusera eta Itun Berrira. Erreinua hurbil zela iragarri zuenean, Jesusek esperantza ekarri zuen, bereziki behartsuentzat.

Duela guti arte, arras ohikoa zen esperantzaz hitz egitea, bai eta utopiaz ere. Utopia eta esperantza bizirik zeuden, baina kapitalismoak desitxuratu zituen: gaur egun, sinetsarazi nahi daukute utopia globalizazioaren bitartez heltzen ari zaigula.

Kritikaren edo jakinduriaren bidez, postmodernitateak utopia gaitzetsi du. Horrek, aberatsen ustez, zentzuzkoak izaitea erran nahi du; behartsuen ikuspegitik, berriz, etsipena erran nahi du. Eta hor, hain zuzen, agertzen da gure zibilizazioaren krudelkeria: gehienak esperantzarik gabe bizitzera eramaiten ditu. Halere komunitate ugari dira, isilago, beti esperantzari lotzen direnak; eta beti garatzen dira erresistentzia-mugimenduak, «bestelako mundu bat lor daitekeela» aldarrikatzen dutenak. Behartsueri buruzko elkartasunetik eta haien alde bizia eskuzabaltasunez emaiten dutenen maitasunetik bizi da esperantza.

Ebanjeliora joaz, utopia da erreinua,  behartsuen sufrimenduari erantzuten duena. Eta utopiari dagokion erantzuna esperantza da, erreinuko zeinuek elikatua: sendatzeek, indar suntsitzaileak botatzeak, mespretxatuen harrerek eta elkartasun-otorduek.

Ebanjelioko utopia, beste hainbat utopia sofistikatueri konparatuz, apalagoa da, baina gizatiarragoa, eta premiazkoagoa eta larriagoa ere bai: behartsuentzat bizimoldea justua eta duina errealitate bihurtu dadila, krudeltasunak azken hitza izan ez dezan, lehen lehenik bizitzea bera seguruago bihurtuz. Kemen handiz lan egin behar da hortarako, berdin “bizi-elkartasuna” onartarazteko. Ebanjelioak eraman behar gaitu sufrimendua erdigunean jartzera, eta ez bekatua (sobera luzaz aurkeztu daukuten moldean).

Bekatua, orduan, munduan antierreinuari presentzia aktiboa emaiten dion jokamoldea da. Zer den antierreinua ? Hiru adibide bakarrik: gaur egun 25.000 presuna egunean  hiltzen dira munduan gosez…, etorkinei elkartasuna ukatzen da… mugetan hesiak edo harresiak eraikitzen dira…

Ondorioz, presunen eta elizen prakzia (edo jokabidea) ez daiteke soilik ongi-izaitearen bilaketan mugatu, askatzailea ere izan behar du. Antierreinuari buru egitera lehiatu behar gaitu ebanjelioak, askapen-mugimenduak sortuz eta lagunduz. Eta badira borroka hortarako zilegizko bideak. Entzun behar da behartsuen oihua, deia, laguntza-eskaera. Antierreinuaren errealitatea, hunen neurria eta krudeltasuna, “Jainkoaren kontrako krimena” da, eta haren kontra araberako borroka egitera deituak senditu behar gira.

Antierreinuak bere dibinitateak ere ditu, bere idoloak. Eta hauek errealitate historikoa badute, gure artean kokatuak daude, eta salbamena eskaintzen dute.

Zeren itxura dute bada ? Pueblako Konferentziak (1979) identifikatu zituen: aberastasuna eta botere politikoa adibidez. Oscar Romero apezpikuaren arabera, aberastasuna eta jabetza pribatuaz gain, nazioen segurtasuna eta herri-antolaketa absolutu bihurtzea da idoloa. Absolutu bihurtzen direnean, erakundeak idolo bilaka daitezke ere.

Xabier Andonegik, azkenean, Pueblara eta hango idoloen gaitzespenera itzuli behar dela dio, hiru gauza kondutan izanik.

            Lehena pastorala, garrantzi handikoa: sekularizazio eta agnoztizismoaren kausak aztertzean, errexegi kentzen da hutsa elizei eta kristauei. Idolatria estaltzen da jatorrizko bekatu teologal gisa.

            Bigarrena historikoa: gaur egun idoloak bateratu dira zerbait gisaz, eta sistema neoliberalean elkartu dira. Gertakariak argiak dira, bai eta azpian dagon ideologia ere: bi blokeen arteko gerlan (Ameriketako Estatu Batuak eta Sobietar Batasuna), lehena atera zen garaile, eta horrek inperioa izaiteko eskubidea eman zion. Izan ere, inperioa idoloa da, planeta osoa kontuan hartuz geroz, eta nolabaiteko “lapurketa”ren itxura ere du. Hori ez litaike ahantzi behar ez teologian, ez eta elizak epaitzean ere.

Ez da ahantzi behar ere Mendebaldearen “ongi bizitzea” neurri handi batean oinarritua dagola Hirugarren Munduaren sufrimenduan eta “gaizki bizitzean”, beraz huni buruzko bihotz-gogortasunean. Eta globalizazioak ez ditu gauzak hobetu. Fedeak, ondorioz, anti-idolatrikoa izan behar du aktiboki.

            Hirugarrena, fenomeno askitto berria da: idoloen itzultzea. Jainko monoteistak elgarren kontra borrokan ari diren bitartean, politeismoaren jainkoak ongi bizi dira elgarrekin; pluralismoa eta bizikidetza laguntzen dituzte. Baina horren ondorioa da desargertzen dela biktimen alde egiten duen Jainkoa, eta hunekin batera alteritate desafiatzailea, galdera-sortzailea eta aukerak emaiten dituena. Eta alteritate hori huntan datza: “bestea” hor dagola onartzean, bereziki behartsua.

Gai hunekin segituko dugu ondoko aldian ere.

 

                                                                                                                      Peio Ospital

                                                                                                                      2017-01-23

 

ELIZA eta ARMAGABETZE EGUNA

By , 2017/07/08 14:10

Apirilaren 8an Baionan iragan den ETAren armagabetzearen egunak eztabaida asko sortu du bazterretan, eta Eliza barnean ere. Izan ere, Mateo Zuppi Boloñako artzapezpikuaren presentziak eztabaida maila publikora ekarri du.

            La Croix egunkariaren arabera, Euskal Herri bi aldetako apezpikuak ez dira bisita hortaz aintzinerat  jakinean emanak izan, eta beraien “durduza” guti edo aski agertu dute. Marc Aillet Baionako apezpikuaren iritziz, “apezpiku bat elizbarruti (edo diosesa) batera joaiten denean, egoki da tokiko karguduna jakinean eman dezan; ez du beraz itxura onik emaiten. Gauzak, iduriz, arras presaka egin direlako seinalea ditaike.”

Jose Ignacio Munilla Donostiako apezpikuak, bere aldetik, “Elizaren irudiaren erabilkeria bat” besterik ez dela dio, “ez dakigu zer taularatzeko”.

Denboran piska bat aintzinago joaz, martxo ondarrean El Correo egunkarian agertu elkarrizketa batean, Mario Iceta (Bilboko apezpikua), Juan Carlos Elizalde (Gasteizko apezpikua) eta Jose Ignacio Munilla-k aitortzen zuten armagabetzea, bai eiki, “bakerantzko urrats bat” dela, bainan “guziz eskasa”. Eskatzen eta igurikatzen dena, ETA erakundearen desegitea da. Gisa hortan, apezpikuek argi eta garbi Madrileren jarrerarekin bat egiten dute.

Horiek hola, Euskal Herriko elizbarruti orotarik eta zazpi probintzietarik armagabetzearen egunakari Baionara diskretuki etorri hainbat eta hainbat fededunek nola bizi izan dute gertakaria, eta zer izan da apezpikuen jarrerari egin dioten ihardespena ?

Lehen lehenik gogoratu behar da Bakearen grina euskal Kristau Erkidegoaren egundainoko eta tai gabeko ardura izan dela, bereziki Hegoaldean, ETA sortu baino aintzinagokoa, hala nola diktadura frankistaren aroan. Urteetan zehar antolatu izan dira jarraituki ibiladi eta ospakizunak, bereziki Arantzazuko Saindutegira, milaka ta milaka jende bilduz elizbarrutiaren gerizapean.

Gogoratu behar da ere 1998ko su-etenaren garaian, Jose Maria Aznar Espainiako gobernuburua zenean, Juan Maria Uriarte, orduan Zamorako apezpiku zelarik Donostiara izendatua izan aintzin, ararteko izan zela Zurich-en, Suizan, gobernu ordezkarien eta ETAko buruen arteko topaketan.

Nola ulertu orduan Euskal Herriko apezpikuen isiltasuna eta inplikazio-eza armagabetzearen egunari buruz, eta, orokorkiago, bidean dagon bake prozesuari buruz ?

Asko gira, mugaz bi aldetarik, pentsatzen dugunak gaur kargutan dauden apezpikuen izendapena ez dela ustekabe hutsa, bainan bai ongi asmatu eta bideratu estrategia baten ondorioa, 1994tik 2014era Madileko artzapezpiku egon zen Rouco Varela kardinalak kudeatua, bi aldiz Espainiar Apezpikuen Konferentziaren buru egon delarik, alderdi kontserbadorea ordezkatuz. Estrategia horren helburua zen Elizak eta eliz-gizonek herriarekin zuten lokarri historikoa apurtzea edo haustea. Erran daiteke estrategia horren fruituak ikusten ditugula gaur.

Bainan, zorionez, Elizaren presentzia Euskal Herrian ez da mugatzen bere agintarienari. Batzuen ustez, Mateo Zuppi-ren presentzia Baionan ulertu behar da Batikanoaren mezu bat bezala hemengo apezpikueri zuzendua, hauek gertakariaren neurria hartu ez dutelako. Elizaren baitan, eta haratago ere bai, hainbat eta hainbat boz altxatu dira presentzia hau goresteko eta zoriontzeko, apezpikuen jarrerari buruz, aldi berean, ulergaiztasuna eta gaitzespena adieraziz.

Nere aldetik, erran nezake oinarriko Eliza, bai, hor zegoela, diskretuki baina saldo handian, bake prozesuan parte hartzen duelako hainbat urte hauetan. Hala nola Bakearen Artisauen bozeramaileetarik bat, elizbarrutiko Erakaskuntza-buru ohia, ATXIK BERRITUZ Kolektiboko kidea da. Bera bezala, beste lau kide, bestelako kargudun gisa, deia izenpetu duten 53en artean zeuden.

Berdin, oholtzara gainera igo diren Baionako Agiria izenpetu duten 110 kideen artean zeuden Hegoaldeko oinarriko Elizaren hainbat ordezkari: “Kristau Elkarte Herritarrak”, “Herria 2000 Eliza”, “Euskal Herriko Apaiz Koordinakundea”. Iparraldeko “Herriarekin” apez taldeko kideak ere hor zeuden, 40 urte huntan beste edozein erlijiodunekin bakearen alde lan egiten dutenak.

Eta ehunka ginen ere Bainako karriketan kristau umilak, argi izanik bakerantzko bidean egun horrek garrantzi handiko urrats bat markatzen zuela.

Gisa hortan, are bistakoagoa da Euskal Herriko Kristau Erkidegoan gaur egun herriaren eta eliz-agintarien artean dagon urruntasuna (haustura ?).

Bururatzeko, erran nezake “Jesusen Eliza” hor zegoela, bai, Bainako karriketan apirilaren 8an. Apez Nagusi eta Farisauena, aldiz, ez. Baina… nolaz harritu ?

 

                                                                                                                      Peio Ospital

                                                                                                                      2017-04-24

ELIZA HELDUTASUN BIDEAN 2016 08 11

By , 2016/08/11 06:52

Gaurko lerroak PERIODISTA DIGITAL sarean aurkitu ditut, Jorge COSTADOAT jesuistaren
artikulua da. Hau Txileko Unibertsitate Pontifikalean Teologia (Kristologia, Trinitatea) erakasle
egon da hogoi bat urtez. Baina, duela sei bat hilabete, erakasle-kide eta ikasle askoren (1000
sinaduratik gora) harridura sortuz, tokiko Artzapezpiku-Kardinalak kargua kendu dio, arazo
pedagogikoak aintzinatuz eta teologoari leporatuz Elizaren Magisteritza Erakaskuntzatik baztertzen
zela. Segurkiago, Jorge Costadoat-ek ordaintzen du Askapenaren Teologiari doakion “hurbiltasuna”
eta ere Anvers-eko Bonny apezpikuari agertu dion sustengua, hunek entziklika polemikoak
(“Humanae Vitae” eta “Familiaris Consortio”) gogorki kritikatzen dituenean, berdin Eliza barneko
kolegialitate falta morala gaietan salatzen duenean.
Dena dela, arras zentzuzkoa eta bidezkoa iduritzen zait J. Costedoat-ek proposatzen duen
hausnarketa eta huntaz parte emanen dautzuet. “Amoris laetitia” dokumentutik abiatzen da, eta
azpimarratzen du nola Aita Sainduak, Idazki Apostoliko hunen bidez, ber-planteatzen dituen apez
eta laikoen arteko harremanak.
Orai arte, molde bertikalean funtzionatu dute harreman horiek. Batikanoko II. Kontzilioak
argitu du ebanjelizatze misionea bataiatu guzien erantzunkizuna dela: oroitarazi du Ebanjelioa
oroz gainetik presuna arteko lekukotasuna dela, sobera usu endoktrinatze bide edo tresna gisa
erabilia delarik, adierazpen teologiko abstraktoak edo erranaldi orokorrak baliatuz.
Familiaren Sinodoa kari, Aita Sainduak dinamika berri bat bidean jarri nahi izan du:
helburua pastorala zen eta ez doktrinala. Apezpikuak behartu nahi izan ditu elgarrekin lan egitera,
gai minberatsuak, ordu artean tapatuk edo estaliak bezala, elgarren artean eztabaidatzera, mundu
zabaleko kristauen arrangurak eta asmoak kondutan hartuz.
Argitaratu den Idazkiak azpimarratzen du elizatiarren askatasunaren garrantzia, berdin hauen
kontzientziaren errespetua. “Kontzientziak moldatzerat deituak gira, eta ez hauen ordez jartzerat”
(AL 37). Aita Sainduak garbi aitortzen du huts bat dela, apezen partetik, presunen bizia kudeatu
nahi izaitea. Ez hauek ez nihork ez dauka eskubiderik bikoteek erabiltzen duten metodo
antisorgailuetaz kondurik galdegiteko. Presunak izpiritualki laguntzeko garrak ez dezake legitimatu
haien kontzientziei buruzko errespetu falta.
Apezeri galdegiten du Aita Sainduak konfesategiak ez ditzaten tortura gela bihurtu, bainan
bai Jainko urrikalmenduaren toki (AL 305). Berdin, urrikalkor izan behar da “legez kanpoko”
egoeran gertatzen diren bikoteekin Elizaren bizitzan osoki parte hartu nahi dutenean. Ez doakiote
apezeri haueri baimena emaitea. Apezen egitekoa da bikote horiek beren dizernimendu bidean
laguntzea, beraiek beren baitarik eta kontzientziaz erabakia har dezaten komuniatzeko edo berdin
ez egiteko.
Eta nun formatuko dira etorkizuneko apezak ? Nola egiten da besteak, beren bizitza
urratuetan, laguntzeko gai izango diren presunak formatzeko, haieri eskainiz, aldi berean
esperientzia pertsonaletik eta Elizaren erakaskuntza tradizionaletik abiatuz, berri gertatuko zaioten
hitza, egiatasunezkoa, izpiritualki askatzailea, ez-hobendunezkoa, zinez gidagarria ? Ez daukate
apezek jainkotiarragoak izaite beharrik, bainan bai gizatiarragoak beraien fedeari esker.
Azkenean, hemen jokoan dagona fedearen transmisioa da. Gazteak, neurri handi batean,
urrundu dira beraien gurasoak haurtzat hartu izan dituen Elizarenganik. Gaurko gazteak gizarte
ideki batean sortu dira, ez beti helduagoa, alderdi askotarik heldutasun eskasekoa, baina bai
presunen askatasunaz eta bilaketaz errespetutsuagoa. Ez ditaike erran gazteetaz Jainko
esperientziarako gai ez direla, katolikoak izan nahi ez dutelako. Elizan beraien etxean ez senditzeko
aitzinatzen dituzten arrazoinak ez dira gutiestekoak.
Apezen eta elizatiarren arteko harremanak askitto haur mailekoak izan dira. Laikoen
askatasunari eta dizernimenduari buruz errespetu gutiegi izan denean, ez laikoak eta ez apezak ez
dira beraien fedean handitu ahal izan. “Amoris laetitia” Idazkiaren moldatzeak, eta hunen erakaspen
baliotsuek, heldutasun handiagoko Elizari bidea idekitzen diote.
Peio Ospital 2016-08-08

KARITATE POLITIKOA

By , 2016/06/29 13:20

KARITATE POLITIKOA

Iragan aldian (HERRIA N° 3350) aipatu dut modernitateak, tradiziotik oinordetu gizartean, sortu “belharra kulturala” eta hunen ondorioz gertatu errotikako aldaketak bai bizimoldean, orokorki, bai fede eta eliz bizitzan. Gaur ohartzen ari gira kultura berri hunek bere mugak ere badituela, ez duela gizakiaren barne tirria edo gosea osoki asetzen. Zientziak eta teknikak ekar dezaketen etengabeko aintzinapenaren ideia bukatu da, huntarik ez datorkigu zorionik. Arrazoina (Adimena) osotasunaren eta absolutuaren erreferentzitzat zaukan kontzeptua desegiten ari da, eta hunek “postmodernitatea” (modernitate ondoko) deitu aroari bidea emaiten dio.

Hunen ezaugarri nagusienak aipatu aintzin, aitort dezagun lehen lehenik modernitateak ondorio on ainitz ekarri dauzkigula, eta horien artean pentsamendu kritikoa, kontzientzia hezia. Hezkuntzarik gabeko fedea fede pobrea da, ahula, bere esperantzaren berri arrazoinak emaiten ez dakiena, sendimendu hutsean mugatzen dena, gaurko balio ez duena. Postmodernitateak fede “garbiketa” funtsezko baten egiteko aukera edo parada eskaintzen dauku. Xantza bat bezala hartu behar dugu hau, grazia bat bezala.

Tentazioa izan liteke, fededunentzat, mundu galdu batean edo “beste mundu” batean bizi nahi izaitekoa, orainari uko eginez eta lehengoa amestuz, hots modernitateak “kutsatu” gabeko mundu bat amestea; bi mundu paralelo buruz-buru jarri nahi izaitea: bat erlijiosoa eta bestea laikoa, erlijioneak beren aldetik eta gizartea beretik, ezkerretik laizismoa eta eskuinetik tradizionalismoa, bakotxa bere arau eta moldeekin, beretarrentzat antolatua, hots mundu kultural propio bat. Integrismoak eta fundamentalismoak pentsamendu huntan dute aurkitzen beren iturburua. Noren esku gelditzen da orduan aginpidea ? Ikusten da nora garamatzakeen gisa hortako planteamenduak…

Postmodernitateak ekarri duena da plazerraren kultura, hedonismoa, sendimenduen jabegoa. Hau guzia ez da berez kaltegarria, etsipenari loturik bizi ez bada, beste jarrera edo engaiamendu guziak baztertuz. Baina tentazio hori ere badago, ikusten da gure artean (“nik nahi dutana egiten dut”).

Gaurko giroan, lehenago ez bezala, aukerak pluralak dira, anitzak, eta gainera norberaren borondatearen arabera eginak edo antolatuak, eta ez familiaren, herriaren edo ohituraren arabera. Presuna da gauza guzien neurria. Indartsua da ere gizabanakoaren eskubideen eta libertateen aldarrikapena, norberak bere bizi-irizpideen hautatzeko borondatea.

Ondorioz, giro hortan, “lur berri” hortan dugu xertatu behar gure fedea. Nola jokatu ?

Kristauek beti gogoan izan behar dugu Kristo Jesus Jainko munduratua dela, Jainko haragitua, mundu huntan eta huntarako giza salbamenduaren azken hitza, hitzik osoena, barneena, egiazkoena, eta guri eskainia izan dela, ez gu mundu huntarik kanpo bizitzeko, baizik eta munduaren barnenean, muinenean bizitzeko. Jainkoa errealitatea da. Errealitatea gainditzen duena, ados, baina bera ere errealitatea, ez asmakeri huts bat. Jainkoa munduan, naturan, ekintzetan, gertakarietan eta bereziki ere gizakien baitan emaiten zaigu.

Beraz, errealitatea bera da Jainkoaren sakramentu eta ez dugu mundutik nihora joaite beharrik Jainkoa aurkitzeko: mundu huntan dugu barnatu behar, eta egunerokoan bereziki. Horra hor gure lanik zailena. Zinezko izpiritualitatea. Egiazko erronka. Nola iharduki huni ?

Pio XI.ren ondotik, Kontzilioak gomendatzen duen bidea da “karitate politikoa”. Mundu huntako arazoak ez dira soilik presunen erabakien araberakoak: ekonomia, politika eta kultura hori baino zerbait gehiago dira, orokorrago, eta hori aldatu gabe ez dago deus ez nihor aldatzerik.

Erran daiteke Jesusek berak pratikatu zuela karitate politikoa: harentzat Jainkoaren erregetzak eskatzen zuen zinezko iraultza sozio-politikoa. Bere biziaz ordaindu zuen engaiamendu hori. Ez dago beraz Jainkoaren erregetzarik injustizia iturritzat eta ondoriotzat duten egitura sozial, ekonomiko eta politikoen eraldaketarik gabe. Hori da gure fedearen egiatasuna eta zilegitasuna frogatzeko bidea, dogmen froga arrazionalak eta historikoak bilatzen ibili ordez.

Joseph Moingt-ek (berriz ere) hunela deklinatzen du karitate politikoa, “kristau herritartasuna” aipatzen duelarik:

– herritar bizitza: herritar guzien arteko duintasun parekoa, haurridetasuna (erritu jarraipena baino gehiago), elkartasuna elgarren arteko zerbitzuan, batzuen besteen gaineko nagusigorik ez…

– gizarte bizitzari hedakortasuna: kultur ala gizarte eztabaidetan partehartu, bakearen eta giza eskubideen alde lan egin…

– elizkidetasuna bultzatu: doktrina eztabaidetan berdin orientazio ala erabaki nagusietan parte hartu, ordezkaritza demokratikoa antolatu Elizaren kudeakuntzan…

Azkenean, presunaren duintasuna eta gizakiaren eskubideak jarri behar ditugu argi eta garbi gure izpiritualtasunaren oinarri-oinarrian. Eta horrekin batera elkarrizketa, kultura eta erlijione ezberdinak errespetatuz. Hau izan behar da gure Etika. Jesusen ganik hartua.

Peio Ospital

2016-06-25

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu