Category: Noiztenkakoak

Euskal diozesak noiz abiatuko dira ote ardi galduaren bila ?

By , 2019/05/04 07:05

Zertxobait aipamen ukaiten du azkenean joan den martxoaren 28an Euskaltzaindiak eskaini duen omenaldiak giristino liturgia euskaraz ezarri duten itzultzaileei. Giristinotasuna beren gogo bihotzetik uxatua duten euskaltzalek ez dute energia gehiegirik higatu omenaldi horren hedatzen. Paraleloki azpimarra daiteke ere zeinek bere barrutian Euskarazko liturgiaren ardura duten apezpikuek ez dutela, batek salbu, omenaldi hori beren presentziaz ohoratu. Aipatu dutea bederen beren eskuko hedabide katolikoetan ? egia da Elizak epe luzeko kontratua aspaldidanik izenpetua duela pazientziarekin. Anartean zorionak HERRIAri lehen orrialdea osoki gai horri eskaini baitio 2019ko apiril honen 19ko edizioan ; Baionako elizbarrutiaren web gunean gaia euskaraz tratatua da, baina  dakidala ez frantsesez. Nik diot hemen gaindiko frantsesei beren hizkuntzan berri hori hedatzea inportantea dela, gutxienez euskal giristinoak hor direla ohar daitezen.

Artikuluaren izenburua zehazki irakurri dutenak ohartu bide dira artikuluaren mamia itzultzailek 1950-1980 urtetan egin duten lan erraldoian kokatzen dela, ez duela zehatz mehatz deusik erraiten gaur egun elizbarrutietan euskararen ibilbidea zertan den gaiaz. Konbentzitua naiz ordea gai honek merezi lukeela funtsezko gogoeta aldi bat euskara beren eremuetan duten diozesetan.

Zergatik ote ? Elizako eragile guziek gogoan dute Matiuren ebanjelioan, 18 garren kapituluan ekarria den “ardi aurkituaren parabola” (mat 18, 12-14). Pentsatzen dut alabaina gure elizako euskarak ardi galduaren egite duela gero eta gehiago. Jendea gero eta gutxiago  dabila euskarazko ofizioetan. dudarik ez da euskal diozesetako hierarkiak lanez itoak direla eta euskal giristino legitimistak ari garela xahartzen ezti eztiki, arrabotsik egin gabe. Behingoz Euskal Herri barneko aldetan ehorzketak  eguneroko ogia bilakatuak dira, eta horietan du gure hizkuntzak bere distira handiena erakusten.

Hots euskara elizatik urruntzen ari da beti eta gehiago, zendu legitimistak doazela agur sarkor bat herritarrek eta eliztarrek eskainirik, baina aldi bakoitz jende gutxiago elizan gero, eta guziz fedea beren gogotik kendua duten euskaltzaleak ere, noizbait, ixil ixila urrundu baitira Elizatik. Gure hierarkiek errealitate hori gogoan erabiltzen dutea ? oroitzen direa Jesusen parabolaz ? beren artaldearen barnetik urrundu diren ardiek, nahiz biziki gutxi izan, ez litekea zilegi beste guziak utzirik lehentasun osoz beraiez axolatzea ? Liturgiako itzulpen haien garaian (1970-1980) muntatu omen zen bost diozesen arteko euskal idazkaritza bat, zein euskal giristinok ba daki horrelako egitura bat sekulan izan denik ere ? Iraganak iragan zerbait ari dea egitura hori gaur egun ? errautsa metaka kendu ondoan agertzen da idazkaritza haren segida zerbait hartu lukeen egituraska batek itzulpen lan batzuk egiten dituela, hierarkien galde arrarotan arraroenei ihardetsiz.

Berriki hestear dute Aldudeko posta bulegoa. Dudarik ez da ekonomiari so eginez bulego horretara datorren bezero kopuruak ez diola berez bizitzekorik ekartzen. Baina inguruko hautetsi guziek eskua elkarri eman diote eta administrazioari onarrarazi, ekonomiaz haratago posta bulegoa irekirik atxiki behar zela, baleako bizia hazten laguntzen duelako. Arrazoinamendu bera ekartzen ahal diogu giristinotasunari. Euskal giristinoak gutxiago garela ? ez da dudarik. Baina gu ere Jainkoaren haurrak gara, eta gure fedea euskaraz bizitzeko oinarrizko tresna guziak merezi ditugu, gostarik gosta. Aski da itzuli bat egitea Baionako Katetxea saltegi barnean, ohartzeko frantses giristinoek zenbat liburu eta dokumentu ba duten eskupean fedearen hazteko naturalki, beren hizkuntzan. Jainkoaren aitzinean denek balio berdina dugu, izan hemengo edo hango. Euskal bost diozesen eginbidea da beren eremuan bizirik aurkitzen duten hizkuntza horretan fedea lantzeko tresnak berritzea eta berriak asmatzea.

Mattin larzabal 2019 04 19

Musulman emazteak publikoki zapia buruan ibiltzeaz

By , 2019/05/04 06:52

Printzipioz karrikan ibiltzea zapia buruan ala ez bakoitzaren askatasuna dela uste dut.

Bigarrenik : normal daukat gizonak ere zapia buruan eta gainetik behereraino beztitzen duen tunikak soinean dabiltzan eremuetan, emazteak ere zapia buruan ibil daitezen. Horrengatik ezin onartua daukat emazteak zapia buruan ibiltzera behartuak izan daitezen, musulman gizonak europar moldean jantziak eta maiz djinn amerikarrak soinean dabiltzalarik.

Hirugarrenik : begitartea osoki gorderik uzten duten jantziekin karrikan ibiltzea kondenagarria zait. Gizakia kanpoan ba dabilelarik, gurutzatzen dutenei gizona ala emaztea den gordetzea ez baita bidezkoa. Kondenagarri zaidan bezala biluzgorririk ibiltzea karrikan.

Oharra : musulman adituek publikoki egiaztatu dute Coranek ez duela begitartearen gordetzea gomendatzen.

Laugarrenik : saiatzen naiz ikuspuntu koherente bat ukaiten erlijioen edo aspaldiko ohitura zaharren medioz haur eta nerabeei inposatzen zaizkien ebakuntza intimoez, ekialde hurbil eta urrunean (ez bakarrik) mutikoen ebakuntza intimoa praktikatua da komunzki. Horrek ez du inon eztabaida publikorik sortzen.

Nerabe nesken kasuan aldiz eszisioa praktikatua da aspaldidanik, Judu, Kristau eta Musulman erlijioak sortu baino aise lehenagodanik. Eszisioa ez da legezkoa hiruetarik bihi bateko testuetan. Praktikatzen dute, gutxiz gehienetan emaztek, mendez mende, komunitate kristauetan, budistetan eta musulmanetan. Naturalki ez dut eszisiorik onartzen, hainbat petizio izenpetu ditut praktika horren kontra. Baina ez dut inoiz mutikoen ebakuntzaren kontrako petiziorik izenpetzeko paradarik izan.

Mattin larzabal 2019 04 30

Liturgiako itzultzaileak Euskaltzaindiak omenduak.

By , 2019/04/23 06:14

Irakur ere, artikulu honen behereko aldean,  Mattin Larzabalen ikuspegia:

Euskal diozesak noiz abiatuko dira ote ardi galduaren bila ?

-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-

 

Euskararen ibilbidea gure elizbarrutietan: liturgiako itzultzaileen e(us)karria

Euskararen ibilbidea gure elizbarrutietan : liturgiako itzultzaileen e(us)karria

Gaur egun otoitz eta kantu egiten badugu euskaraz gure elizetan, hainbat apez eta frailek duela berrogei ta hamar urte egin lanari esker da : hauek latinetik eta grezieratik euskaratu zituzten testu liturgikoak Vatikanoko II. Kontzilio garaian apezpikuek 1963ko abendoaren 4eko “Sacrosanctum Concilium” liturgia sainduaz argitaratu Konstituzioan adierazi xedeari jarraikiz.

Bere ehungarren urteburukari, Euskaltzaindiak omendu nahi izan ditu itzultzaile hauek Bilboko bere egoitzan 2019ko martxoaren 28an Bilboko elizbarrutiaren laguntzarekin antolatu duen ospakizunean. Ekitaldi hortara gomitatuak ziren Baiona, Bilbo, Iruñea eta Donostiako elizbarrutietako ordezkariak.

Gure elizbarrutiko ordezkariek kantatu dute ospakizunaren hastapenean “Euskal Semea” Iratzeder-ek idatzi kantua eta amaieran “Jauna dut Artzain” 22. salmoa.

Omenaldian hitza hartu dute Mario Iceta Bilboko apezpikuak, Eustasio Etxezarreta Donostiako elizbarrutiko apez eta 1967an sortu elizbarruti arteko itzultzaile taldearen koordinatzaileak, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak, eta Andres Urrutia Euskaltzainburuak.

Ospakizun hortan, gure elizbarrutiak hiru euskarri errezebitu ditu Euskaltzaindiaren ganik zurezko “Iguzki lore”aren itxuran, Errioxako probintzian (XI. mendea) Donemiliaga Kukulako monastegian “Glosas Emilianenses” esku idazkietan aurkitu hitz hauez apaindurik “Izioqui dugu… guec ajutu ez dugu”:

– bat Pierre Andiazabal kalonjearentzat – Jean haren ilobak errezebitu duena ;

– bat gure elizbarrutiko Liturgia Pastoraltza Zerbitzuarentzat – Joachim Jauregi apezak errezebitu duena ;

– bat Belokeko Monastegiko fraileen Komunitatearentzat – Jean-Michel Barnetche apezak errezebitu duena.

Bistan dena, Eliza eta euskal hizkuntzaren arteko lokarria XX. mendea baino aitzinagokoa da, XVII. mendeko zonbait liburuetan argitaratu hainbat kantikek adierazten duten bezala. Vatikanoko II. kontzilioaren ildotik egin izan den itzulpen lana guziz garrantzizkoa eta erabakigarria gelditzen da ez bakarrik Euskal Herriko Elizarentzat bainan ere diktadura frankistak markaturik zen garaiko gizartearentzat. Aldien ezaugarri, euskara batuan 1968an argitaratua izan den lehenbiziko testua “Gure Aita” da : sinbolo ederra !

Ezaupide zonbait :

– 1964an, Xabier Diharce – Iratzeder Belokeko beneditarrak euskarazko “Salmoak” argitaratu zituen, Gabriel Lerchundi-k, beneditarra ere, musikaturik.

– 1964az geroztik, itzultzaile lehen talde bat sortua izan zen Pierre Andiazabal apezak kudeaturik : orduko Meza Liburu erromanoa eta Irakurgaien Liburua euskaratu zituzten 1965a eta 1967a artean. Talde huntan barne ziren apez eta erlijioso hauek : Pierre Andiazabal ; Pierre Charriton ; Xavier Diharce, beneditarra ; Guillaume Eppherre ; Pierre Etchebarne ; Marcel Etchehandy, beneditarra ; Jean Hiriart-Urruty ; Pierre Lafitte ; Emile Larre ; Pierre-Pascal Narbaitz ; Joseph Olçomendy, beneditarra; Benoît Olhagaray. Lan bilkurak egiten ziren astelehen aratsalde oro Belokeko monastegian. Pierre Andiazabal-ek berak egin lehen itzulpena aurkezten zuen taldekideeri eta hauek egokitzapen batzuk proposatzen. Lan molde hau indarrean egongo da itzulpenek iraun zuten denbora osoan, itzultzaileen bigarren taldearekin ere.

Beloken 1964 urtean : Iratzeder ; Marcel Etchehandy ; Emile Larre eta Pierre Andiazabal.

– Bigarren talde bat sortua izan zen 1967an elizbarruti arteko itzulpen batzordea sortua izan zenean, Paulo VI. Aita Sainduak aldarrikatu Meza Liburu Erromano berriaren argitalpena bideratzko. Talde huntan barne ziren : Pierre Andiazabal ; Xabier Diharce Iratzeder ; Benoit Olhagaray ; Emile Larre ; Pierre Xarriton ; Arnaud Indart ; Michel Idiart ; Jean Hiriart-Urruty ; Pierre Narbaitz. Talde huntako kide zonbait Erromara ere izan ziren mugaz bestaldeko beste kide zonbaitekin.

Erroman 1967 urtean : Bizente Hernandorena ; Karmelo Etxenagusia;  Pedro Mari Zabalza ; Mixel Idiart ; Miguel Azpiroz ; Piarres Xarriton eta Jesús Gaztañaga. Argazkia : Karmelo Etxenagusiaren liburutik.

– Itzulpen lanak segituko du Vatikano II.aren ondotik, 1970. eta 1980. urteetan argitaratuak izan ziren beste liturgia liburuentzat, 1983an argitaratua izan zen Meza Liburuaren azken argitalpena arte.

Itzutzaileek Setien apezpikuarekin eta Pierre Andiazabal apezarekin eskuin beherean.

– Baionako gure elizbarrutiari dagokionez, 1964az geroztik gaur arte, Pierre Andiazabal kalonjea geldituko da liturgiaren egundoko itzulpen lan horren egile ezinbestekoa.

– Azkenik, aipatu behar da ere Belokeko Aita Marzel Etchehandy beneditarrak egin lana: Biblia osoaren itzulpena lapurtarrez eta hunen argitalpena, interneten bidez eskuragarria: http://www.amarauna.org/biblia/

HERRIA 2019ko apirilaren 19ko edizioa

-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-

Euskal diozesak noiz abiatuko dira ote ardi galduaren bila ?

Zertxobait aipamen ukaiten du azkenean joan den martxoaren 28an Euskaltzaindiak eskaini duen omenaldiak giristino liturgia euskaraz ezarri duten itzultzaileei. Giristinotasuna beren gogo bihotzetik uxatua duten euskaltzalek ez dute energia gehiegirik higatu omenaldi horren hedatzen. Paraleloki azpimarra daiteke ere zeinek bere barrutian Euskarazko liturgiaren ardura duten apezpikuek ez dutela, batek salbu, omenaldi hori beren presentziaz ohoratu. Aipatu dutea bederen beren eskuko hedabide katolikoetan ? egia da Elizak epe luzeko kontratua aspaldidanik izenpetua duela pazientziarekin. Anartean zorionak HERRIAri lehen orrialdea osoki gai horri eskaini baitio 2019ko apiril honen 19ko edizioan ; Baionako elizbarrutiaren web gunean gaia euskaraz tratatua da, baina  dakidala ez frantsesez. Nik diot hemen gaindiko frantsesei beren hizkuntzan berri hori hedatzea inportantea dela, gutxienez euskal giristinoak hor direla ohar daitezen.

Artikuluaren izenburua zehazki irakurri dutenak ohartu bide dira artikuluaren mamia itzultzailek 1950-1980 urtetan egin duten lan erraldoian kokatzen dela, ez duela zehatz mehatz deusik erraiten gaur egun elizbarrutietan euskararen ibilbidea zertan den gaiaz. Konbentzitua naiz ordea gai honek merezi lukeela funtsezko gogoeta aldi bat euskara beren eremuetan duten diozesetan.

Zergatik ote ? Elizako eragile guziek gogoan dute Matiuren ebanjelioan, 18 garren kapituluan ekarria den “ardi aurkituaren parabola” (mat 18, 12-14). Pentsatzen dut alabaina gure elizako euskarak ardi galduaren egite duela gero eta gehiago. Jendea gero eta gutxiago  dabila euskarazko ofizioetan. dudarik ez da euskal diozesetako hierarkiak lanez itoak direla eta euskal giristino legitimistak ari garela xahartzen ezti eztiki, arrabotsik egin gabe. Behingoz Euskal Herri barneko aldetan ehorzketak  eguneroko ogia bilakatuak dira, eta horietan du gure hizkuntzak bere distira handiena erakusten.

Hots euskara elizatik urruntzen ari da beti eta gehiago, zendu legitimistak doazela agur sarkor bat herritarrek eta eliztarrek eskainirik, baina aldi bakoitz jende gutxiago elizan gero, eta guziz fedea beren gogotik kendua duten euskaltzaleak ere, noizbait, ixil ixila urrundu baitira Elizatik. Gure hierarkiek errealitate hori gogoan erabiltzen dutea ? oroitzen direa Jesusen parabolaz ? beren artaldearen barnetik urrundu diren ardiek, nahiz biziki gutxi izan, ez litekea zilegi beste guziak utzirik lehentasun osoz beraiez axolatzea ? Liturgiako itzulpen haien garaian (1970-1980) muntatu omen zen bost diozesen arteko euskal idazkaritza bat, zein euskal giristinok ba daki horrelako egitura bat sekulan izan denik ere ? Iraganak iragan zerbait ari dea egitura hori gaur egun ? errautsa metaka kendu ondoan agertzen da idazkaritza haren segida zerbait hartu lukeen egituraska batek itzulpen lan batzuk egiten dituela, hierarkien galde arrarotan arraroenei ihardetsiz.

Berriki hestear dute Aldudeko posta bulegoa. Dudarik ez da ekonomiari so eginez bulego horretara datorren bezero kopuruak ez diola berez bizitzekorik ekartzen. Baina inguruko hautetsi guziek eskua elkarri eman diote eta administrazioari onarrarazi, ekonomiaz haratago posta bulegoa irekirik atxiki behar zela, baleako bizia hazten laguntzen duelako. Arrazoinamendu bera ekartzen ahal diogu giristinotasunari. Euskal giristinoak gutxiago garela ? ez da dudarik. Baina gu ere Jainkoaren haurrak gara, eta gure fedea euskaraz bizitzeko oinarrizko tresna guziak merezi ditugu, gostarik gosta. Aski da itzuli bat egitea Baionako Katetxea saltegi barnean, ohartzeko frantses giristinoek zenbat liburu eta dokumentu ba duten eskupean fedearen hazteko naturalki, beren hizkuntzan. Jainkoaren aitzinean denek balio berdina dugu, izan hemengo edo hango. Euskal bost diozesen eginbidea da beren eremuan bizirik aurkitzen duten hizkuntza horretan fedea lantzeko tresnak berritzea eta berriak asmatzea.

Mattin larzabal 2019 04 19

FRANTSES 1. 5

By , 2018/04/07 10:03

Martxo honen 13an bost urte beteak ditu Frantses lehenak Aita Saindu karguan. Parada bat egin duen bideari behako baten emaiteko nire parte xumean kazetari eta giristino gisa. Anitz erreforma abiatuak ditu, batzuk jada indarrean direnak eta beste batzuk geldian edo estoka zerbaitetan kokatuak, beste erreforma batzuk bidean eman nahi dituela agertzen da ere aldi bat baino gehiagotan. Egia da miliar bat eta berrehun eta berrogeita hamar milioi katoliko dituen ontzia ez dela nolanahika kudeatzen.

Egitura erreformak

Hilabetea zuzen kargutan zela C9 batzordea sortu zuen, hartuz bederatzi kardinal bere inguruan ukaiteko gisan hurbileko aholku batzorde bat Elizaren gobernatzeko. Ordutik aitzina batzorde hori 23 aldiz bildu du bost urtetan, hots urtean lauzpabost alditaraino. Kargua hartu eta bi hilabete eta hamar egunetara hona zutik emaiten duela IOR Vatikanoko bankuaren batzorde erreferentea. Multzo horrek bideratzen du funtsezko erreforma bat Elizaren harat-honat ekonomikoetan. Hortik aitzina ondoko uztailean, ahantzirik udako oporraldiek administrazioa erdi bizi datxikatela, batzorde bat sortzen du Frantses Lehenak Vatikanoaren egitura administratiboa berregituratzeko. Lantalde horren barnean apailatuko da Elizaren gobernua edo Kuriaren erreforma nagusia. Lantalde horren barnean asmatu dira 2016an sortuko diren hiru super ministerio edo, Vatikanoko hiztegian, “dikasterio”: komunikazioarena, familia eta biziarena, eta giza-garapen integralarena. Oinarrian gauden giristinoek ez dugu aldaketarik batere sentitzen, baina Vatikanoko langileek bai; merezi du oroitzea zer nolako erasiak egin zizkien Kuriako ordezkariei Aita Sainduak 2016ko agiantzen karietara. Gutiz gehienean erreforma horiek funski atalatuak dira Elizak gaurko egunari doakion moldean bidea aitzina egiteko.

Barne dialogoaren bultzapena

Beste aldaketa batzuk gauzatzen ari dira ustekabetarik bezala, aitzinetik eta publikoki deusik erran gabe. Estatu bakoitzaren barneko diozesa guziek osatzen duten apezpikuen konferentziei baimena emana die Frantses Lehenak, elizkizunetako testuen itzulpenaren egiteko, orain arte itzulpen guziek Erromatik pasatu behar zutelarik. Irekia du ere gogoetaldi bat apezpikuen konferentziei gaitasun gehiago emaiteko. Ezin da erran zer kanore izan lezakeen gaitasun horrek. Frantses Lehenak pentsatzen ote du Elizak urte luzeen poderioz zutik ezarria duen hiru zangotakoari, Aita Saindua (Eliza katolikoaren zerbitzaria), Apezpikua (diozesaren zerbitzari lehena) eta Erretora (parropiarena), behar zaiola laugarren bat gehitu, hain zuzen apezpikuen konferentziarena? Badirudi hipotesi guziak irekiak liratekeela. Gauza segura, dena den, “Evangeli Gaudium” entziklikak aipatzen duela apezpikuen konferentziek doktrina mailan mintzatzeko gaitasuna ukanen dutela. Hasteko, Elizaren lege kanonikoa betez bost urtetik behin Aita Sainduari egiten dioten bisitaldian, apezpikuek manua ukana dute, eta maiz errepikatua zaie, behar dutela beren burutarik libroki mintzatu. Beste pontifizeekin ixilik zeuden beti, apezpikuen multzoaren ordezkariak zuen hitza hartzen, eta oraino Aita Sainduak egin galdeei ihardesteko bakarrik. Frantses Lehenak dialogo librearen ohitura bultzatzen du gainetik zolaraino.

Non dira emazteak ?

Gure Aita Sainduak berriki hauxe erran du: “Arranguragarria da Elizan edozein giristinori eskatzen zaion zerbitzua, nola lerratzen den sehi bati eginarazten zaion lan bat bezala ikusia izaiterat, emazte batek egiten duelarik”. Horrenbestez Elizaren zerbitzari lehenak berak aitortzen du emaztek sehi lan horietan aurkitzen dutela ttotto bat bakarra Elizan. Azpimarratzekoa da 2016ko agiantzen emaitera hurbildu zitzaizkion seroretatik bat mintzatu zela deplauki Frantses Lehenaren aitzinean. Proposatu zuen lantalde baten sortzea emaztearen tokiaz Elizan gogoetatzeko, eta proposamenak ateratzeko. Hain zuzen Aita Sainduak zenbait egun berantago gisa horretako batzorde bat zutik ezarria du. Egiten duen lanaz deusik ez da kanpora ateratu orainokoan. Esku bateko erhietan konda daitezke Elizako egituretan kargu zerbait duten emazteak: espainiar kazetari bat ezarria dute Vatikanoko prentsa bulegoan zuzendari-orde. Bizi kontsekratuaren kongregazioaren idazkari-ordea serora bat da. Laikoen dikasterioan bi emazte ezarri dituzte idazkari-orde. Hots, “orde” karguak betetzen dituzte. Puntu onetan ezar daitekeena dudarik gabe, 2017ko ostiral sainduko homilia Anne-Marie Pelletier teologoak segurtatu zuen Aita Saindua entzuleen artean zelarik. Puntu arranguragarri bat ateraia da haatik Osservatore Romano hilabetekariaren martxo honetako alean. Hor erakutsiak dira Vatikanoan laneko baliatuak diren serora batzuk, gradu apaleneko kargudun batzuei lehen tintan obeditzen dute, eta gauak eta egunak lanez itoak dira. Ez da ere ahanztekoa Marie Collins irlandarrak utzi duela adin txikikoen defentsa batzordea, ohartarazi ondoan egiten zituen proposamenak oro Fedearen Kongregazioak sistematikoki baztertzen zituela. Batzorde berean zen Catherine Bonnet psikiatrak ere kargua utzi du, arrazoin beren gatik.

Elkartasun unibertsalerako deia

Gure Aita Sainduak hats berri bat ekartzen du “Laudato si” entziklikarekin. Donostiako Idatz liburu dendan aurki daiteke dokumentu hori euskaraz. Giristino mundutik kanpoko eragile anitzek ere zoriondu dute Frantses lehena. Nire partetik konbentzitua naiz “Laudato si” dokumentuarekin Elizak beretzen dituela mundu honetan gaur egun sortuak diren problematika larrienak klimaren inguruan. Elizak arrangura nagusi horiekin bat egiten du, gehiago oraino horien barne barnean emaiten da. Ozkarik ez dago mundu zabala eta Elizaren artean. Aita Sainduaren lanak diplomazia mailan bakearen alde bi fruitu eman ditu. Erdietsi du Kuba eta Ameriketako Estatu Batuen artean harremanak lotzea. Bururaino eraman du Elizak aspalditik abiatua zuen zubi lana, balio du oroitzea Roger Etchegaray gure kardinaleak nola kondatu duen “J’ai senti battre le coeur du monde” 2007an atera liburuan, Fidel Castrorekin izan zuen ikustaldia, oren bat iraun beharra lau oren pasa solastu baitziren gauak gauari. Frantses lehenaren beste lorpena, Kolonbiako gobernua eta FARC-en arteko bake hitzarmena.

Mattin Larzabal

Klima-erronka eta “Eliza Berdea”

By , 2018/02/14 09:16

Klima-erronkaren eta “Eliza Berdea” labelaren aurkezpen topaketa.

Martxoaren 17an, larunbatez, goizeko 9.30etarik goiti, Euskal Herri iparraldeko parropia, tokiko Eliza, obra-on, mugimendu, monastegi edo/ta kristau erakundeak topaketa batean parte hartzera deituak dira Angelun (Notre Dame Dame du Refuge), trantsizio ekologikoa eta klimatikoa gaitzat izanik. Topaketa hunen helburua bikoitza da:

– gizadiak gainditu beharrak dituen hil ala biziko lehiak eta klima-erronkaren premiazko egutegia aurkeztea. “Bizi !” tokiko elkartea 2009az geroztik klima aldaketaren kontra eta justizia sozialaren alde lehia bizian ari da: esplikatuko du zergatik ezinbestekoa den berehalako egikunde zabal bat bideratzea, gaur egungo izadia giza-bizitza zaila bihurtuko duen bestelako klima batean eror ez dadin. Maila hortako eginkundea burutzeko, premiazkoa da jendartearen sektore guzien inplikazioa.

– “Eliza Berdea” labela aurkeztea: Laura Morosini anderearen esku (energia-trantsizioa bideratzeko sortu zerbitzuaren nazio mailako animatzaileetarik da).

 

Eliza Berdea Labela

2017ko irailaren 16an, Parisen, Frantziako apezpiku ortodoxoen Batzordeak, Frantziako apezpikuen Konferentziak, Frantziar kristau eliz Kontseiluak eta Frantziako protestant Federazioak, ofizialki estreinatu dute Eliza Berdea Labela (https://www.egliseverte.org/). Nazio mailako tresna hau, Kreazioarenganako errespetua bultzatzeko asmoz, beren bihozberritze ekologikoa bidean jarri edo indartu nahi duten kristau komunitate guzien esku dago. Labela hainbat lurraldeetako (Suitza, Erresuma Batua, Kanada, Alemania…) esperientzia probetxugarrietan bermatzen da. Linea bidez egin eko-diagnostiko bat proposatzen du “heina” neurtzeko eta urtetik urtera aitzina egiteko. Bost alor nagusitan oinarritzen da: Ospakizunak eta katekesia, Eraikinak, Eremuak, Engaiamendu komunitariar eta orokarra, bizi eta kontsumo Moldea. Diagnostiko hau 2017an hamar eliza aitzindaritan probatua izan da eta hobetua komunitateen aniztasunari egokituz.

 

Lehiatu, hemen eta orain

Bi aurkezpen hauen ondotik, tailerrak antolatuak izanen dira ondoko hilabetan, ahal bezainbat Eliza Berde urraspide nola tokian berean abian jarri daitezkeen gogoetak egiteko. Multxo ttipietan lan egingo da, komunitate errealitate berdinak (parropia, elkarte, obra-on, mugimendu, erakunde…) bizi dituzten presunen artean bilduz, Eliza Berdea Labela urratsa nola bultzatu aztertzeko xedearekin. Goizaldia 12.30etan bururatuko da. Motibatuenak eta denbora dutenak gelditzen ahalko dira apairua partekartzeko, bakotxak ekarriz besteekin partekatzeko jangai bat (baso eta mahaiko birerabilgarriak). Topaketaren antolakuntza praktikoa errexteko, galdegina da izena aitzinerat emaitea, orri hunen bidez: “Eliza Berdea” labelaren egunarentzat izen ematea

Argibide edo xehetasun gehiagorentzat, info@bizimugi.eu helbidera idatzi.

 

Topaketa hunen lehen ko-antolatzaileen artean : Bizi ! elkartea; ACAT-Groupe de Bayonne; ACI Côte-Basque-Béarn; Baionako Andre dena Maria parropia; Baionako Saint Vincent de Paul parropia; CCFD-Terre Solidaire; Chrétiens en Monde Rural-Herri Ekintza; Diozesako Erakaskuntza Katolikoaren Zuzendaritza; Eclaireuses et éclaireurs unionistes de France; Eglise protestante unie de France; Elizan Mintza; Largenté Ikastetxea; Forum des Chrétiens en Mouvement au Pays Basque; Fraternité Franciscaine (Bayonne); Fraternité Séculière Charles de Foucauld; Lapurdi Irratia; St Pierre de Nive-Adour parropia; Scouts et Guides de France.

 

Prentsa harremanak : Nadia Savin Benesteau 06 31 71 62 98 (Eglise protestante unie de France ) / Xabi Camino 06 13 81 92 69 (Bizi !) / Thibaud Godin 06 08 11 87 89 (Scouts et Guides de France) / Peio Ospital (Chrétiens en Monde Rural – Herri Ekintza).

Palavra Viva

By , 2017/12/20 08:05

Palavra Viva, izen arrotza hain segur asko irakurlerentzat. Euskararat itzuliz eman dezake “Hitz bizia” edo kasu huntan hobeki “Engaiamendu bizia”. Izen horrekin ezagutzen dugu orai Baionako diozesan emazteki gazte talde bat. Talde hunen berezitasunak: ez dira serorak, baizik laiko batzu bizi kontsekratu batean. Emazte gazte horiek hitza emana dute edo engaiatuak dira beren bizi guzirako jende xumeen moldean bizitzerat, Ebanjelioaren hedatzerat, beti garbi egoiterat, obedientzian segitzerat eta otoitzari jarraikitzerat. Sei kidek osatzen dute diozesa huntako taldea, Brasildarrak dira sortzez, 25-30 urte arte hortan denak, Baionan bizi eta ez dute hemen gaindi beren familiako nihor. Halere segereturik sobera salatu gabe, baten izen ttipia Naiara da, izen bat Euskal Herrian orai hedatua dena eta beste baten abizena Duharte, hau ere hain segur garai batean Hego Ameriketatat joan zitaikeen euskaldun zonbaiten ondokoetarik.

Palavra Vivako lau kide

Aipatzen dugun misionest lan hortaz bestalde ez dute bertze ogibiderik. Seietarik lauk aste oso bat pasatu dute duela zonbait aste Errobiko Salbatore parropian. Bisitatu dituzte bi ikastetxe girixtino, Uztaritzeko San Frantses kolegioa eta San Josep lizeoa, bakotxari hiru oren laurdenez beren lekukotasunak ekarriz, beren mezua hedatuz. Harrera biziki ona ukan dutela ikasle eta irakasleen ganik aitortu dute. Bisitatu dituzte parropiako abesbatza, erretira etxe pare bat, katiximako haurrak beren irakasleekin, hein hortako haurrer doatzin hitzak erabiliz. Familia zonbaiten baitan ibili dira, aratsetan bereziki. Denbora berean Brasilgo bizimoldeaz eta hango ohidurez aberastu gaituzte, zonbait dokumentu zabalduz eta hazaroaren 11n, larunbat aratsarekin, Lapurdi gelan eman kantaldiarekin. Egunero mezan parte hartzen zuten parada zutela hor parropiako bost elizak ezagutzeko. Hazaroaren 12ko mezan lekukotasun oso hunkigarria ekarri dute apezaren hitzaldiaren ondotik, batek lehenik portuges hizkuntzan emanez eta lagun batek segidan frantseserat itzuliz. Alabainan dabilaten hizkuntza portugesa da eta oraino lauetarik bik ez dute beste hizkuntzarik menperatzen. Emazte talde hau Baionako apezpikutegiaren babesean bizi da. Misionest moduan ibiltzen dira parropiek gomitaturik. Jada Uztaritzen izanak ziren 2014ko Eguberri inguruan. Molde berean ibiliak ere dira Kanbon, Miarritzen, Hendaian, Donibane Lohizunen, gehien bat Lapurdi eta Kostaldean. Gogoa dute ere barnekaldeko parropietarat eta ere Biarnorat gehiago sartzeko.

Erkidegoaren sortzea – Palavra Viva sortua da 1995ean Brasilen, Curvelo hirian, Alysson Norberto Da Costa sortzailearen inguruan, dozena bat laikorekin. Ihauteriko besta batzuren ondotik ohartu ziren hango bizimoldean Ebanjelioak bazuela nun zer egiteko. Bainan laiko horiek ba ahal zuten ahala Berri ona zabaltzeko ? Vatikano II kontzilioak erantzuna jada ekarria zuen: Zeruak mandatu bat eman du elizari mundu osoan Berri ona hedatzeko eta dizipuluak lortzeko. San Frantses Asiskoaren eta Jesus Haurraren Terexa sainduaren biziak beti dira Palavra Vivarentzat etsenpluak eta indar handienak hartu bidean. Brasildik atera dira emeki emeki eta 2003an hedatzen hasi Europan, bereziki Frantzian (Avignon, Périgueux, Lyon, Baiona) eta Italian (Lugano, Erroma). Lehenbiziko lau kide Baionara etorri ziren 2010ean eta  beren misionean finkatuak 2011ko martxoan katedralean izan zen meza berezi baten ondotik. Beren lekukotasunen eta beren fedearen garra ikusiz dudarik ez da behar gutarik bakotxak dugula oraino gure bizian zer ikasia.

Beñat Soulé     

Haurridetasuna Ebanjelioaren lekuko

By , 2017/11/01 17:40

 

 Joan den urriaren 4an hogeita hamar urte bete ditut apeztuz geroztik. 1987an, ordinazio hori bizi izan nuen Gueret-en, ene euskaldun familia eta Euskal Herritik adixkideak jin baitziren egun hortan.

Creuse Departamendua Limoges-ko diozesaren barne da. Zer jendetze ? Orotarat 120.000 jende bakarrik, ez hiri handirik bainan herri ttipi ainitz eta berduratuak. Parropien erreforma egin zelarik herri horiekin guziekin, orotara 6 Parropia berri egin ziren. Parropia horietarik baten erretor naiz “Sainte Croix des Deux Creuse” deitu herrian, 47 ezkiladorre edo herrirekin, 80km luze eta 35km zabal. Bainan nola egin bakarrik ? Laikoak, herrietan, mobilizatuz artetan, sustut pesta handietan. Omiasainduz aurten, 30 herrietan izan dira zelebrazioak, doluan diren herriko familiekin, “argiaren liturjia” bat eginez. 60 giristino igorri ditut misiolari, beren herrietan besten laguntzeko.

Leku horietan biziki jende guti ibiltzen da elizan, salbu ehorzketetan. Aspaldiko denboretan jadanik oraikoen arbasoek utzia zuten elizako bidea. Beraz jendeen ezagutzeko, beren kultura konprenitzeko, jendetarat joan behar. Hasi naizelarik departamendu hortan, egin nintuen inkesta batzu herrietan eta ondorioak ezagutarazten. Horren ondorioz, hamar urtez departamenduko laborantxako eskola laikoan filosofia eta ekonomia eskolak eman nintuen. Geroztik, ezagutzen ditut laborari frango, teknikalari eta bertze eta haieri asko hurbil gelditu naiz.

Ikusiz laborarien nekeak herri horietan, bereziki behi hazkuntzan ari direnak, zerbait egin beharrez, lagun batzuekin elkarte bat bultzatu dut, “Agriculteurs de Creuse en Marche”. Parropian berean, ikusgarri bat muntatu dugu “EXPO GEO”. Lurra bildurik herri bakotxean, horgo auzapezek laguntza emanez, erakusterat eman dugu gure batasuna gure aniztasun edo desberdintasunekin. 3 hilabetez uda hontan 700 presuna jin dira ikusterat, horien artean bai Prefeta eta bai Apezpiku berria ere. Orai ikusgarri hori herriz herri dabil mintzaldi zonbeit lagun. Joan den irailean bertze gertakari bat antolatu dut: bertze ekipa batekin “Séminaire d’Agroécologie” bat hiru egunez. Anitz jende bildu zen mintzaldi eta etxalde bisitaldietan. Esperantza dugu segituko dugula laborari eta konsumitzaileen artean lokarri gehiago sortzen, batzu ala besteak hobeki bizi daitezen ingurumen berri batean.

Bestalde inguru horietako Elizak badu helburu bat, edozoinekin anaitasuna egitea, elgar laguntzeko, elkartasunean, argi gehiago jin dadin denen bizian. Helbide hori bera nuen Afrikan ibili izan naizelarik. Tchad herrialdean 9 urte segidan pasatu ditut eta geroztik, anitz lokarri atxiki, harat usu itzuliz, eta handik zonbeitzu jinez hunat kasik urte guziz. Berrikitan erretreta bat eman dut hango 32 apezeri, gehienak gazteak.

Uste dut gure munduak haurridetasun horren behar azkarra duela. Fededunek eta Elizak hortarako gustu eta atsegin badugu. Usaia xaharrak ezin utziz, aldiz beldurra ere artetan ez-ezagunak ditugunen kontra, deskuraiamendua ere, ez jakinez nundik hasi.

Elgar bilduz helbide on batekin, Ebanjelioaren berri onak lagunduz, barneko indar guziak elgarrekin ezarriz, segur, gure mundua hobetuko da eta gure itzulian diren guziek, geroari buruz, konfiantxa gehiago hartuko dute.

Jean-Michel Bortheirie

 

Tradizionalisten galaxia ipar Euskal Herrian

By , 2017/07/08 14:45

“Vatikanoko bigarren kontzilioarekin, Eliza desbideratu da osoki, duela bi mila urtetik hartua zuen bidetik”. Hara tradizionalista guztiek zer oihukatzen duten 1970az geroztik. Ideia nagusi horren azpian, latinez emanak diren mezetan ibiltzen dira, komunionea ahora hartzen dute. tradizionalista sareak kudeatzen dituzten apezek sotana beltza dute beti soinean, meza kontzilio aitzineko arropetan emaiten dute jendeari bizkar emanez. Puntu amankomun horien gibelean ordea hiru multzo arras desberdin lerrokatzen dira. Hiru sigla misteriotsu erabiliko ditugu hiru talde horien izendatzeko : FSSPX (Fraternité Sacerdotale Saint Pie X) hauxe baitugu Marcel lefebvre apezpikuak sortu zuen multzoa 1970 urtetan ; FSSP (Fraternité Sacerdotale Saint Pierre) Marcel Lefebvre Elizatik eskumikatua izan zelarik (1988) Elizaren barnean egoitea erabaki zuten tradizionalisten multzoa ; eta hirugarrena : USML (Union Sacerdotale Marcel Lefebvre) 2014ean FSSPXetik kanporatuak izan diren apez eta apezpikuek osatzen dutena. Hiru multzoak ez dira berdin ordezkatuak Ipar Euskal Herrian, baina FSSPtik arras hurbil ba dago hemen gaindi tradizionalista sare bat, guztiz ez ohizkoa, eta jaun apezpikuaren sostengu bizienarekin diskretuki aitzina doana. Ikus dezagun hori oro.

FSSPX Euskal Herrian

Multzo hau jabetu zen Domintxaineko eskolaz duela 27 urte, ordu arte eskola haren buru zen Goyhenetche apezak eginak zituen zorrak osoki bere gain harturik. David Aldalur, sortzez Biriatuarra eta FSSPX apeza da eskola horren buruzagia 2011az geroztik. Gauza jakina da AFMR eskolako presidenteak Etxarriko jauregia 800 000 eurorentzat saldu diola FSSPXi joan den uda ondarrean. Ondorioz mutikoen eskola eta iganderoko meza tradizionalista aterbetzen ditu orain Etxarriko jauregiak. Aldiz Domintxainen nesken eskola irekia dute. Bi eskolak ADEC (Association de Défense de l’école catholique) estatuarekin kontraturik ez duen sarearen barne dira. Bigarren kapera bat irekia dute kostaldeko tradizionalistentzat Milafrangan : notre Dame des naufragés eman diote izena, meza bat ematen da hor igandero, eta ba dute aski leku beharrez eskola baten irekitzeko.

David Aldalurrek euskal kantika zaharrak eta Besta berri bezalako ohiturak brauki baliatzen ba daki. Apez hau jinez geroztik “Besta Berri” distiratsuki antolatua da Domintxaineko plazan. 2014ean Behauzeko “eskuz esku” fanfarrak parte hartu zuen, 2015ean “Jose Lontxo” Donostiako txarangak, eta iaz “Burgaintzi” amikuzekoak. Ikasturteko bestaren karietara David Aldalurrek “ikurriñari” dantza emanarazten die eskolako haurrei. Ez da batere gaizki, FSSPX sareak latina duelarik elizan erabiltzen, eta lekuko hizkuntzetan Jainkoaren laudatzea gain gainetik gaitzesten.

 

 

USML Euskal Herrian

USML sarea muntatua da 2014eko primaderan, FSSPXetik kanpo emanak izan diren 47 apezek eta Williamson apezpikuak osatzen dute. Azken honek jadanik bi apez apezpiku ordenatuak ditu geroztik. Sare honek goraki Eliza katolikoa eta FSSPX zaku berean sartzen ditu. Oihukatzen du bera dela egiazko Eliza, Marcel Lefebvre apezpiku zenaren bidetik. Diotenez bigarren Kontzilioko Elizak eta Aita Sainduak kristau tradizionea hautsia dute orobat, funtsezko Elizatik kanpo joanak dira. Aldiz, FSSPXek Marcel Lefebvre trahitua du, ari baita beti Erromarekin negoziatzen kontzilio ondoko Elizan multzo berezi bezala ezagutua izaiteko.

47 apezek osatzen duten USML multzoan daude,  Nicolas Pinaud, Aldalur aitzin Domintxaineko eskolako buru egona, eta Olivier Rioult, hau ere Domintxainen irakasle egona 2010 eta 2011an. Azken honek erosi zuen Sarrikotapen baserri eta abere aterbe bat. Hor irekia du Saint Agobard ermitaua, berritze lanak kudeatzen ditu, eta latinezko meza emaiten erregularki.. Nahiz frantses errepublika Satanen mende ekartzen duen, deabru horrek ekar dizkiokeen abantailak ez ditu ukatzen, Oloroneko suprefeturan deklaratua du Saint Grat elkartea 2016eko urtarrilean. Horrela ermitauari eskaintzen duten dirua beren zergetatik kendua izaiten dute laguntzailek, milesker frantses errepublika demonioa ! dena den, Olivier Rioult-k dionez 60 presuna hurbiltzen dira komunzki Sarrikotapeko meza horretara. Etxarriko eskolan haurrak ezarriak dituzten familien parte bat, Sarrikotapeko latinezko mezara joaiten da. Atsegina Rioult-rentzat, arrangura aldiz Aldalurrentzat, ez ote duten Etxarriko eskola utziko eta Sarrikotapen Rioult-k irekiko duen eskolara joanen, FSSPX Eliza katolikoko adar bat bilakatzearekin.

FSSP Euskal Herrian

Etiketa honen pean biltzen dira 1988az geroztik kontzilioko Elizan lerrokatzen diren tradizionalistak. Paueko Saint Louis de Gonzague eliza eta parropia kudeatzen dute, Vincent Ribeton apeza buru. Ez da gure diozesan FSSP beste egiturarik, ez elizarik, ez eskolarik, ez laiko talderik. Nahi dut.

Baina multzo tradizionalista arras ongi ordenatuak ba dira. Jakina da Baionan, St Amand auzoko elizan ba dela igandero latinezko meza, 60 presuna hurbiltzen zaizkio, opor denboretan bi aldiz gehiago, Thomas Becket elkarteko hiru apezen artean kudeatzen dute . Miarritzen egun oroz ematen dute goiz-meza gregorianoa meza hori. Josepe elizan, Saint Martin elkarteko hiru apezek. Hauek sotanean ba dabiltza beti, errugbiako partidetan ere. Laikoetan nola ez aipa Edouard Cestac eskola, nahitara ez duena kontraturik estatuarekin, 2014ean irekia, Arrangoitze Haixteian, hogei haur eskolatuak dira hor, hiru urtetik haste. Burrasoek hilabetean 150 euro pagatzen dute, urteko hamar hilabetetan. Nola ez aipa oraino Baionan muntatua duten “domus cristiani” familien mugimendua.

TH Becket eta St Martin apez taldeak ez dira Elizaren legez FSSPri lotuak. Talde horietako apezek ikasia dute bi erritotan meza emaiten. Frantsesez edo/eta lekuko hizkuntzetan kontzilioz geroztikako moldean, eta latinez Pio Bosgarrenaren meza (1570), 1962an Vatikanok gaurkotu zuena emaiteko gai dira. Becketarrei emana izan zaie berriki diozesako ikastegi publiko eta pribatuetako omonier kargua. Apezpikuaren manuz, Miarritzekoek lehen tokia dute gazteen ezkontzarako formakuntzan, bai eta ere bataioa eskatzen duten laikoen moldakuntzan. Ba du bulta bat tradizionalistek sator lana abiatua dutela gure diozesan.

Léon-Albert Terrier, Baionako apezpiku ohi agurgarriari

By , 2017/07/08 14:23

Léon-Albert Terrier, Baionako apezpiku ohi agurgarriari

Jauna,

Duela 60 urte, Baionako maite zinuen Eliza utzi zinuen, oraino itxura ederra eta fierra zinuelarik, 64 urtetan. Denbora hartan ene soldadogoa Parisen egiten ari nintzan, mariñel bezala (ba! ixtorio bitxi hori ahantzia baduzu bestaldi batez kondatuko dauzut), beste lagun gehienak Aljerian gerlan zirelarik. Barkatzen ez duen hezurren mingaixtoa lotu zitzauzun otsailaren hastapenean eta laster Gustave-Roussy Villejuif-eko fama iluneko ospitalerat martxoaren 4an ekarri zintuzten eta jin ginen Kadet Salaberremborde altzürükütar adixkidearekin (hura ere mariñel) zure ikusterat. Zure gorputza plastre kortseta lodi batean tinkatua zen, ezker besoa salbu. Gure mariñel jantziak ikusi zinituelarik, umore kutsu batekin, gaitzeko gogoetaldi eta mintzaldi batean abiatu zinen, zure jitea eta usaia halakoa baitzen, ele bero errexa beti: lur huntako, gure biziko harat-hunatak nolakoak diren, itsasoan bezalakoak, uhainek, haizeek, ekaitzek inarrosten gaituztela, bainan lanjerren erdian bide zuzena atxiki behar dugula, zeruari behatuz beti, izar gidaria gain hartan baitago eta holako, zure boza oraino fermu zen eta mugitzen ahal zinuen ezker besoa ibiltzen zinuen, zure sofrikario ohetik prediku alki batetik ari bazine bezala. Denbora gutiz, apirilaren 16an, Baionarat ereman zintuzten, “Ah! Le ciel de Bayonne!” eta Delay klinikan sartu zinen, hor zinuela Emilio Laxague, ene herritarra, omonier bezala (banuke zer konda…), eta Bazkotik landa (apirilaren 21ean) beste munduko betiereko argirat joan zinen, sekulakoak sofriturik, 1957an beraz, maiatzaren 11n.

 

Berrikitan Roger Etchegaray kardinale jauna – luzaz zure lagunzale mina izana – bere Herrirat itzuli delata berriz eskuratu dut 1958an zutaz plazaratu zuen liburu potoloa, gertakari nausi, prediku, mintzaldi, gogoeta, otoitz eta bestez osatua, “Un vivant: Mgr Léon-Albert Terrier, 1893-1957”. Opari bezala eskaini zautan marrazki ttipi zonbait egin bainituen kapitulu zolak doi bat apaintzeko. Estakuru hortan hosto mamitsu horiek berriz pasatu ditut emozio haundi batekin, bainan gehienik haur bat bezala behatu ditut nasaiki hor bilduak diren argazkiak, denetan zure aurpegi gozoa ikusten dela, irri lasai batekin, holakoa baitzinen bihotz haundikoa, jendekilakoa, lañoa, optimista, kultura aberatsekoa, gizona, ba, eta Eliza gizon kartsua, Baionako Elizaren artzain suharra, guziz maitatua. Ekintza katolikoari bultzada berri bat eman duzu, Euskaldun gazteriari bereziki, laborari mundua zure lehentasunetan baitzen, lurrari, naturari lotua baitzinen barne barnetik, sortzetik, mendizale ezin akitua. Argazki horietan apez guziak – hemengoak ziren denbora hartan – sotana beltzetan ikusten dira eta meza emaiteko soinekoak ere nahitez denbora hartako modan ziren, Baigorrin segurik, kontzilio aitzineko modan (1959an baitu Joanes XXIII.ak kontzilioa lehen aldikotz aipatu eta 1962an abiatu), aldiz aitzinamendu ttipi batzu izan ziren ordukotzat liturgia mailan eta zuk lagundu zinituen, jatorrizko mintzaira eta musika maite zinituelakotz eta senditzen baitzinuen beharrezkoak zirela fedearen oinarritzeko, “l’infranchissable barrière de la langue basque” aipatzen zinuela halako bihotzeko min batekin (L. Léon – Ebanjelioa, 1947). Zu, nahiz tradizioari errotik atxikia, aitzinamenduaren alde zinen ere, aberasgarri denetik, baitzinakien aitzina joan behar dela beti, beldurrik gabe, eta beti aitzina gidatu dituzu zure artaldekoak, deitzen zinituen Jainkoaren populua, berantago Kontzilioak ofizialki hola deituko baitu Eliza, Jainkoaren populua (1964eko  Lumen gentium konstituzioan).

Argazki horiek guziek frogatzen dute – ene konklusioa hori da segurik – zaharkitzen ari ziren jantzietan berdin berritze bat emaiten ahal zinuela/ginuela biziari, “Eamus ad vitam-Goazen bizirat” zen zure apezpiku lema. Egungo egunean zaharkituak diren jantziak biziaren funtsezko berritze baten seinale izan ditazkea ? Zonbaiten arabera ba omen…

 

Terrier apezpiku jauna gogoan zaitut beti, bihotzetik milesker.

  1. Oronos

 

Xehetasun gehiago :

GoÏty (Bernard) – Histoire du diocèse de Bayonne, Mgr Léon-Albert Terrier,

Bayonne 1944-1957, pp 462-481.

Tradizionalisten galaxia ipar Euskal Herrian

By , 2017/03/07 17:07

 

 

“Vatikanoko bigarren kontzilioarekin, Eliza desbideratu da osoki, duela bi mila urtetik hartua zuen bidetik”. Hara tradizionalista guztiek zer oihukatzen duten 1970az geroztik. Ideia nagusi horren azpian, latinez emanak diren mezetan ibiltzen dira, komunionea ahora hartzen dute. tradizionalista sareak kudeatzen dituzten apezek sotana beltza dute beti soinean, meza kontzilio aitzineko arropetan emaiten dute jendeari bizkar emanez. Puntu amankomun horien gibelean ordea hiru multzo arras desberdin lerrokatzen dira. Hiru sigla misteriotsu erabiliko ditugu hiru talde horien izendatzeko : FSSPX (Fraternité Sacerdotale Saint Pie X) hauxe baitugu Marcel lefebvre apezpikuak sortu zuen multzoa 1970 urtetan ; FSSP (Fraternité Sacerdotale Saint Pierre) Marcel Lefebvre Elizatik eskumikatua izan zelarik (1988) Elizaren barnean egoitea erabaki zuten tradizionalisten multzoa ; eta hirugarrena : USML (Union Sacerdotale Marcel Lefebvre) 2014ean FSSPXetik kanporatuak izan diren apez eta apezpikuek osatzen dutena. Hiru multzoak ez dira berdin ordezkatuak Ipar Euskal Herrian, baina FSSPtik arras hurbil ba dago hemen gaindi tradizionalista sare bat, guztiz ez ohizkoa, eta jaun apezpikuaren sostengu bizienarekin diskretuki aitzina doana. Ikus dezagun hori oro.

FSSPX Euskal Herrian

Multzo hau jabetu zen Domintxaineko eskolaz duela 27 urte, ordu arte eskola haren buru zen Goyhenetche apezak eginak zituen zorrak osoki bere gain harturik. David Aldalur, sortzez Biriatuarra eta FSSPX apeza da eskola horren buruzagia 2011az geroztik. Gauza jakina da AFMR eskolako presidenteak Etxarriko jauregia 800 000 eurorentzat saldu diola FSSPXi joan den uda ondarrean. Ondorioz mutikoen eskola eta iganderoko meza tradizionalista aterbetzen ditu orain Etxarriko jauregiak. Aldiz Domintxainen nesken eskola irekia dute. Bi eskolak ADEC (Association de Défense de l’école catholique) estatuarekin kontraturik ez duen sarearen barne dira. Bigarren kapera bat irekia dute kostaldeko tradizionalistentzat Milafrangan : notre Dame des naufragés eman diote izena, meza bat ematen da hor igandero, eta ba dute aski leku beharrez eskola baten irekitzeko.

David Aldalurrek euskal kantika zaharrak eta Besta berri bezalako ohiturak brauki baliatzen ba daki. Apez hau jinez geroztik “Besta Berri” distiratsuki antolatua da Domintxaineko plazan. 2014ean Behauzeko “eskuz esku” fanfarrak parte hartu zuen, 2015ean “Jose Lontxo” Donostiako txarangak, eta iaz “Burgaintzi” amikuzekoak. Ikasturteko bestaren karietara David Aldalurrek “ikurriñari” dantza emanarazten die eskolako haurrei. Ez da batere gaizki, FSSPX sareak latina duelarik elizan erabiltzen, eta lekuko hizkuntzetan Jainkoaren laudatzea gain gainetik gaitzesten.

 

 

USML Euskal Herrian

USML sarea muntatua da 2014eko primaderan, FSSPXetik kanpo emanak izan diren 47 apezek eta Williamson apezpikuak osatzen dute. Azken honek jadanik bi apez apezpiku ordenatuak ditu geroztik. Sare honek goraki Eliza katolikoa eta FSSPX zaku berean sartzen ditu. Oihukatzen du bera dela egiazko Eliza, Marcel Lefebvre apezpiku zenaren bidetik. Diotenez bigarren Kontzilioko Elizak eta Aita Sainduak kristau tradizionea hautsia dute orobat, funtsezko Elizatik kanpo joanak dira. Aldiz, FSSPXek Marcel Lefebvre trahitua du, ari baita beti Erromarekin negoziatzen kontzilio ondoko Elizan multzo berezi bezala ezagutua izaiteko.

47 apezek osatzen duten USML multzoan daude,  Nicolas Pinaud, Aldalur aitzin Domintxaineko eskolako buru egona, eta Olivier Rioult, hau ere Domintxainen irakasle egona 2010 eta 2011an. Azken honek erosi zuen Sarrikotapen baserri eta abere aterbe bat. Hor irekia du Saint Agobard ermitaua, berritze lanak kudeatzen ditu, eta latinezko meza emaiten erregularki.. Nahiz frantses errepublika Satanen mende ekartzen duen, deabru horrek ekar dizkiokeen abantailak ez ditu ukatzen, Oloroneko suprefeturan deklaratua du Saint Grat elkartea 2016eko urtarrilean. Horrela ermitauari eskaintzen duten dirua beren zergetatik kendua izaiten dute laguntzailek, milesker frantses errepublika demonioa ! dena den, Olivier Rioult-k dionez 60 presuna hurbiltzen dira komunzki Sarrikotapeko meza horretara. Etxarriko eskolan haurrak ezarriak dituzten familien parte bat, Sarrikotapeko latinezko mezara joaiten da. Atsegina Rioult-rentzat, arrangura aldiz Aldalurrentzat, ez ote duten Etxarriko eskola utziko eta Sarrikotapen Rioult-k irekiko duen eskolara joanen, FSSPX Eliza katolikoko adar bat bilakatzearekin.

FSSP Euskal Herrian

Etiketa honen pean biltzen dira 1988az geroztik kontzilioko Elizan lerrokatzen diren tradizionalistak. Paueko Saint Louis de Gonzague eliza eta parropia kudeatzen dute, Vincent Ribeton apeza buru. Ez da gure diozesan FSSP beste egiturarik, ez elizarik, ez eskolarik, ez laiko talderik. Nahi dut.

Baina multzo tradizionalista arras ongi ordenatuak ba dira. Jakina da Baionan, St Amand auzoko elizan ba dela igandero latinezko meza, 60 presuna hurbiltzen zaizkio, opor denboretan bi aldiz gehiago, Thomas Becket elkarteko hiru apezen artean kudeatzen dute . Miarritzen egun oroz ematen dute goiz-meza gregorianoa meza hori. Josepe elizan, Saint Martin elkarteko hiru apezek. Hauek sotanean ba dabiltza beti, errugbiako partidetan ere. Laikoetan nola ez aipa Edouard Cestac eskola, nahitara ez duena kontraturik estatuarekin, 2014ean irekia, Arrangoitze Haixteian, hogei haur eskolatuak dira hor, hiru urtetik haste. Burrasoek hilabetean 150 euro pagatzen dute, urteko hamar hilabetetan. Nola ez aipa oraino Baionan muntatua duten “domus cristiani” familien mugimendua.

TH Becket eta St Martin apez taldeak ez dira Elizaren legez FSSPri lotuak. Talde horietako apezek ikasia dute bi erritotan meza emaiten. Frantsesez edo/eta lekuko hizkuntzetan kontzilioz geroztikako moldean, eta latinez Pio Bosgarrenaren meza (1570), 1962an Vatikanok gaurkotu zuena emaiteko gai dira. Becketarrei emana izan zaie berriki diozesako ikastegi publiko eta pribatuetako omonier kargua. Apezpikuaren manuz, Miarritzekoek lehen tokia dute gazteen ezkontzarako formakuntzan, bai eta ere bataioa eskatzen duten laikoen moldakuntzan. Ba du bulta bat tradizionalistek sator lana abiatua dutela gure diozesan.

Mattin Larzabal (HERRIA : Jainkoa bizia jendea kronika 2017/03/02)

 

 

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu