Category: Mattin Larzabal

Euskal diozesak noiz abiatuko dira ote ardi galduaren bila ?

By , 2019/05/04 07:05

Zertxobait aipamen ukaiten du azkenean joan den martxoaren 28an Euskaltzaindiak eskaini duen omenaldiak giristino liturgia euskaraz ezarri duten itzultzaileei. Giristinotasuna beren gogo bihotzetik uxatua duten euskaltzalek ez dute energia gehiegirik higatu omenaldi horren hedatzen. Paraleloki azpimarra daiteke ere zeinek bere barrutian Euskarazko liturgiaren ardura duten apezpikuek ez dutela, batek salbu, omenaldi hori beren presentziaz ohoratu. Aipatu dutea bederen beren eskuko hedabide katolikoetan ? egia da Elizak epe luzeko kontratua aspaldidanik izenpetua duela pazientziarekin. Anartean zorionak HERRIAri lehen orrialdea osoki gai horri eskaini baitio 2019ko apiril honen 19ko edizioan ; Baionako elizbarrutiaren web gunean gaia euskaraz tratatua da, baina  dakidala ez frantsesez. Nik diot hemen gaindiko frantsesei beren hizkuntzan berri hori hedatzea inportantea dela, gutxienez euskal giristinoak hor direla ohar daitezen.

Artikuluaren izenburua zehazki irakurri dutenak ohartu bide dira artikuluaren mamia itzultzailek 1950-1980 urtetan egin duten lan erraldoian kokatzen dela, ez duela zehatz mehatz deusik erraiten gaur egun elizbarrutietan euskararen ibilbidea zertan den gaiaz. Konbentzitua naiz ordea gai honek merezi lukeela funtsezko gogoeta aldi bat euskara beren eremuetan duten diozesetan.

Zergatik ote ? Elizako eragile guziek gogoan dute Matiuren ebanjelioan, 18 garren kapituluan ekarria den “ardi aurkituaren parabola” (mat 18, 12-14). Pentsatzen dut alabaina gure elizako euskarak ardi galduaren egite duela gero eta gehiago. Jendea gero eta gutxiago  dabila euskarazko ofizioetan. dudarik ez da euskal diozesetako hierarkiak lanez itoak direla eta euskal giristino legitimistak ari garela xahartzen ezti eztiki, arrabotsik egin gabe. Behingoz Euskal Herri barneko aldetan ehorzketak  eguneroko ogia bilakatuak dira, eta horietan du gure hizkuntzak bere distira handiena erakusten.

Hots euskara elizatik urruntzen ari da beti eta gehiago, zendu legitimistak doazela agur sarkor bat herritarrek eta eliztarrek eskainirik, baina aldi bakoitz jende gutxiago elizan gero, eta guziz fedea beren gogotik kendua duten euskaltzaleak ere, noizbait, ixil ixila urrundu baitira Elizatik. Gure hierarkiek errealitate hori gogoan erabiltzen dutea ? oroitzen direa Jesusen parabolaz ? beren artaldearen barnetik urrundu diren ardiek, nahiz biziki gutxi izan, ez litekea zilegi beste guziak utzirik lehentasun osoz beraiez axolatzea ? Liturgiako itzulpen haien garaian (1970-1980) muntatu omen zen bost diozesen arteko euskal idazkaritza bat, zein euskal giristinok ba daki horrelako egitura bat sekulan izan denik ere ? Iraganak iragan zerbait ari dea egitura hori gaur egun ? errautsa metaka kendu ondoan agertzen da idazkaritza haren segida zerbait hartu lukeen egituraska batek itzulpen lan batzuk egiten dituela, hierarkien galde arrarotan arraroenei ihardetsiz.

Berriki hestear dute Aldudeko posta bulegoa. Dudarik ez da ekonomiari so eginez bulego horretara datorren bezero kopuruak ez diola berez bizitzekorik ekartzen. Baina inguruko hautetsi guziek eskua elkarri eman diote eta administrazioari onarrarazi, ekonomiaz haratago posta bulegoa irekirik atxiki behar zela, baleako bizia hazten laguntzen duelako. Arrazoinamendu bera ekartzen ahal diogu giristinotasunari. Euskal giristinoak gutxiago garela ? ez da dudarik. Baina gu ere Jainkoaren haurrak gara, eta gure fedea euskaraz bizitzeko oinarrizko tresna guziak merezi ditugu, gostarik gosta. Aski da itzuli bat egitea Baionako Katetxea saltegi barnean, ohartzeko frantses giristinoek zenbat liburu eta dokumentu ba duten eskupean fedearen hazteko naturalki, beren hizkuntzan. Jainkoaren aitzinean denek balio berdina dugu, izan hemengo edo hango. Euskal bost diozesen eginbidea da beren eremuan bizirik aurkitzen duten hizkuntza horretan fedea lantzeko tresnak berritzea eta berriak asmatzea.

Mattin larzabal 2019 04 19

Musulman emazteak publikoki zapia buruan ibiltzeaz

By , 2019/05/04 06:52

Printzipioz karrikan ibiltzea zapia buruan ala ez bakoitzaren askatasuna dela uste dut.

Bigarrenik : normal daukat gizonak ere zapia buruan eta gainetik behereraino beztitzen duen tunikak soinean dabiltzan eremuetan, emazteak ere zapia buruan ibil daitezen. Horrengatik ezin onartua daukat emazteak zapia buruan ibiltzera behartuak izan daitezen, musulman gizonak europar moldean jantziak eta maiz djinn amerikarrak soinean dabiltzalarik.

Hirugarrenik : begitartea osoki gorderik uzten duten jantziekin karrikan ibiltzea kondenagarria zait. Gizakia kanpoan ba dabilelarik, gurutzatzen dutenei gizona ala emaztea den gordetzea ez baita bidezkoa. Kondenagarri zaidan bezala biluzgorririk ibiltzea karrikan.

Oharra : musulman adituek publikoki egiaztatu dute Coranek ez duela begitartearen gordetzea gomendatzen.

Laugarrenik : saiatzen naiz ikuspuntu koherente bat ukaiten erlijioen edo aspaldiko ohitura zaharren medioz haur eta nerabeei inposatzen zaizkien ebakuntza intimoez, ekialde hurbil eta urrunean (ez bakarrik) mutikoen ebakuntza intimoa praktikatua da komunzki. Horrek ez du inon eztabaida publikorik sortzen.

Nerabe nesken kasuan aldiz eszisioa praktikatua da aspaldidanik, Judu, Kristau eta Musulman erlijioak sortu baino aise lehenagodanik. Eszisioa ez da legezkoa hiruetarik bihi bateko testuetan. Praktikatzen dute, gutxiz gehienetan emaztek, mendez mende, komunitate kristauetan, budistetan eta musulmanetan. Naturalki ez dut eszisiorik onartzen, hainbat petizio izenpetu ditut praktika horren kontra. Baina ez dut inoiz mutikoen ebakuntzaren kontrako petiziorik izenpetzeko paradarik izan.

Mattin larzabal 2019 04 30

1,3 miliar katoliko munduan

By , 2019/04/23 07:38

Vatikanoak plazaratu berriak ditu mundu guziko katolikoen kopuruak 2017 urtearen kontu. Ba dira beraz 1.313.000 katoliko bataiatuak munduan. 2008an baino 183 milioi gehiago. 2016tik 2017rat emendioa %1,1ekoa izan da. Hara non eta zenbat banatzen diren katolikoak munduan barna : % 48,5 Amerikar kontinentean,  % 21,8 Europan, Afrikan % 17,8 , Asian %11,1, Ozeanian %0,8.

Beren eremuko jendetzarekin parekatuz geroz, non egin dute goiti ala beheiti katolikoek ? Europan katolikoen pisu demografikoa hein berean egon da. Ameriketan puntu batez emendatu da. Beste eremu guzietan emendioa handiagoa izan da : Katolikoek bi puntu eta erditan indartu dute Afrikarren artean duten partea ; Asian puntu eta erdian indartu dira, eta Ozeanian 1,8an.

Potreta distiratsu horretan itzalguneak ere ba dira, alegia deus ez gero eta kolore beltzagoan ageri direnak mapan. Bataioak kopuruz beheiti doatzi, neurri handienean Europan, Amerika ipar eta hegoan ere. Ozeaniak, Asiak eta guziz Afrikak dituzte zenbakiak goiti altxatzen. Bilakaera berdintsua da oraino apez zenbakiei so egiten zaienean ; 414 582 apez katoliko ba dira mundu osoan, urtea barne – % 0,09. Apaltze horrek demendrenekoa dirudi baina Europan eta Ameriketan, bost katolikotik hiru aurkitzen diren eremuetan, apalketak % 2 pasatzen ditu, Asiakoek eta guziz Afrikako apez emendioek dute kopuru orokorra funski hobetzen.

Mattin larzabal 2019 04 20

Liturgiako itzultzaileak Euskaltzaindiak omenduak.

By , 2019/04/23 06:14

Irakur ere, artikulu honen behereko aldean,  Mattin Larzabalen ikuspegia:

Euskal diozesak noiz abiatuko dira ote ardi galduaren bila ?

-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-

 

Euskararen ibilbidea gure elizbarrutietan: liturgiako itzultzaileen e(us)karria

Euskararen ibilbidea gure elizbarrutietan : liturgiako itzultzaileen e(us)karria

Gaur egun otoitz eta kantu egiten badugu euskaraz gure elizetan, hainbat apez eta frailek duela berrogei ta hamar urte egin lanari esker da : hauek latinetik eta grezieratik euskaratu zituzten testu liturgikoak Vatikanoko II. Kontzilio garaian apezpikuek 1963ko abendoaren 4eko “Sacrosanctum Concilium” liturgia sainduaz argitaratu Konstituzioan adierazi xedeari jarraikiz.

Bere ehungarren urteburukari, Euskaltzaindiak omendu nahi izan ditu itzultzaile hauek Bilboko bere egoitzan 2019ko martxoaren 28an Bilboko elizbarrutiaren laguntzarekin antolatu duen ospakizunean. Ekitaldi hortara gomitatuak ziren Baiona, Bilbo, Iruñea eta Donostiako elizbarrutietako ordezkariak.

Gure elizbarrutiko ordezkariek kantatu dute ospakizunaren hastapenean “Euskal Semea” Iratzeder-ek idatzi kantua eta amaieran “Jauna dut Artzain” 22. salmoa.

Omenaldian hitza hartu dute Mario Iceta Bilboko apezpikuak, Eustasio Etxezarreta Donostiako elizbarrutiko apez eta 1967an sortu elizbarruti arteko itzultzaile taldearen koordinatzaileak, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak, eta Andres Urrutia Euskaltzainburuak.

Ospakizun hortan, gure elizbarrutiak hiru euskarri errezebitu ditu Euskaltzaindiaren ganik zurezko “Iguzki lore”aren itxuran, Errioxako probintzian (XI. mendea) Donemiliaga Kukulako monastegian “Glosas Emilianenses” esku idazkietan aurkitu hitz hauez apaindurik “Izioqui dugu… guec ajutu ez dugu”:

– bat Pierre Andiazabal kalonjearentzat – Jean haren ilobak errezebitu duena ;

– bat gure elizbarrutiko Liturgia Pastoraltza Zerbitzuarentzat – Joachim Jauregi apezak errezebitu duena ;

– bat Belokeko Monastegiko fraileen Komunitatearentzat – Jean-Michel Barnetche apezak errezebitu duena.

Bistan dena, Eliza eta euskal hizkuntzaren arteko lokarria XX. mendea baino aitzinagokoa da, XVII. mendeko zonbait liburuetan argitaratu hainbat kantikek adierazten duten bezala. Vatikanoko II. kontzilioaren ildotik egin izan den itzulpen lana guziz garrantzizkoa eta erabakigarria gelditzen da ez bakarrik Euskal Herriko Elizarentzat bainan ere diktadura frankistak markaturik zen garaiko gizartearentzat. Aldien ezaugarri, euskara batuan 1968an argitaratua izan den lehenbiziko testua “Gure Aita” da : sinbolo ederra !

Ezaupide zonbait :

– 1964an, Xabier Diharce – Iratzeder Belokeko beneditarrak euskarazko “Salmoak” argitaratu zituen, Gabriel Lerchundi-k, beneditarra ere, musikaturik.

– 1964az geroztik, itzultzaile lehen talde bat sortua izan zen Pierre Andiazabal apezak kudeaturik : orduko Meza Liburu erromanoa eta Irakurgaien Liburua euskaratu zituzten 1965a eta 1967a artean. Talde huntan barne ziren apez eta erlijioso hauek : Pierre Andiazabal ; Pierre Charriton ; Xavier Diharce, beneditarra ; Guillaume Eppherre ; Pierre Etchebarne ; Marcel Etchehandy, beneditarra ; Jean Hiriart-Urruty ; Pierre Lafitte ; Emile Larre ; Pierre-Pascal Narbaitz ; Joseph Olçomendy, beneditarra; Benoît Olhagaray. Lan bilkurak egiten ziren astelehen aratsalde oro Belokeko monastegian. Pierre Andiazabal-ek berak egin lehen itzulpena aurkezten zuen taldekideeri eta hauek egokitzapen batzuk proposatzen. Lan molde hau indarrean egongo da itzulpenek iraun zuten denbora osoan, itzultzaileen bigarren taldearekin ere.

Beloken 1964 urtean : Iratzeder ; Marcel Etchehandy ; Emile Larre eta Pierre Andiazabal.

– Bigarren talde bat sortua izan zen 1967an elizbarruti arteko itzulpen batzordea sortua izan zenean, Paulo VI. Aita Sainduak aldarrikatu Meza Liburu Erromano berriaren argitalpena bideratzko. Talde huntan barne ziren : Pierre Andiazabal ; Xabier Diharce Iratzeder ; Benoit Olhagaray ; Emile Larre ; Pierre Xarriton ; Arnaud Indart ; Michel Idiart ; Jean Hiriart-Urruty ; Pierre Narbaitz. Talde huntako kide zonbait Erromara ere izan ziren mugaz bestaldeko beste kide zonbaitekin.

Erroman 1967 urtean : Bizente Hernandorena ; Karmelo Etxenagusia;  Pedro Mari Zabalza ; Mixel Idiart ; Miguel Azpiroz ; Piarres Xarriton eta Jesús Gaztañaga. Argazkia : Karmelo Etxenagusiaren liburutik.

– Itzulpen lanak segituko du Vatikano II.aren ondotik, 1970. eta 1980. urteetan argitaratuak izan ziren beste liturgia liburuentzat, 1983an argitaratua izan zen Meza Liburuaren azken argitalpena arte.

Itzutzaileek Setien apezpikuarekin eta Pierre Andiazabal apezarekin eskuin beherean.

– Baionako gure elizbarrutiari dagokionez, 1964az geroztik gaur arte, Pierre Andiazabal kalonjea geldituko da liturgiaren egundoko itzulpen lan horren egile ezinbestekoa.

– Azkenik, aipatu behar da ere Belokeko Aita Marzel Etchehandy beneditarrak egin lana: Biblia osoaren itzulpena lapurtarrez eta hunen argitalpena, interneten bidez eskuragarria: http://www.amarauna.org/biblia/

HERRIA 2019ko apirilaren 19ko edizioa

-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-

Euskal diozesak noiz abiatuko dira ote ardi galduaren bila ?

Zertxobait aipamen ukaiten du azkenean joan den martxoaren 28an Euskaltzaindiak eskaini duen omenaldiak giristino liturgia euskaraz ezarri duten itzultzaileei. Giristinotasuna beren gogo bihotzetik uxatua duten euskaltzalek ez dute energia gehiegirik higatu omenaldi horren hedatzen. Paraleloki azpimarra daiteke ere zeinek bere barrutian Euskarazko liturgiaren ardura duten apezpikuek ez dutela, batek salbu, omenaldi hori beren presentziaz ohoratu. Aipatu dutea bederen beren eskuko hedabide katolikoetan ? egia da Elizak epe luzeko kontratua aspaldidanik izenpetua duela pazientziarekin. Anartean zorionak HERRIAri lehen orrialdea osoki gai horri eskaini baitio 2019ko apiril honen 19ko edizioan ; Baionako elizbarrutiaren web gunean gaia euskaraz tratatua da, baina  dakidala ez frantsesez. Nik diot hemen gaindiko frantsesei beren hizkuntzan berri hori hedatzea inportantea dela, gutxienez euskal giristinoak hor direla ohar daitezen.

Artikuluaren izenburua zehazki irakurri dutenak ohartu bide dira artikuluaren mamia itzultzailek 1950-1980 urtetan egin duten lan erraldoian kokatzen dela, ez duela zehatz mehatz deusik erraiten gaur egun elizbarrutietan euskararen ibilbidea zertan den gaiaz. Konbentzitua naiz ordea gai honek merezi lukeela funtsezko gogoeta aldi bat euskara beren eremuetan duten diozesetan.

Zergatik ote ? Elizako eragile guziek gogoan dute Matiuren ebanjelioan, 18 garren kapituluan ekarria den “ardi aurkituaren parabola” (mat 18, 12-14). Pentsatzen dut alabaina gure elizako euskarak ardi galduaren egite duela gero eta gehiago. Jendea gero eta gutxiago  dabila euskarazko ofizioetan. dudarik ez da euskal diozesetako hierarkiak lanez itoak direla eta euskal giristino legitimistak ari garela xahartzen ezti eztiki, arrabotsik egin gabe. Behingoz Euskal Herri barneko aldetan ehorzketak  eguneroko ogia bilakatuak dira, eta horietan du gure hizkuntzak bere distira handiena erakusten.

Hots euskara elizatik urruntzen ari da beti eta gehiago, zendu legitimistak doazela agur sarkor bat herritarrek eta eliztarrek eskainirik, baina aldi bakoitz jende gutxiago elizan gero, eta guziz fedea beren gogotik kendua duten euskaltzaleak ere, noizbait, ixil ixila urrundu baitira Elizatik. Gure hierarkiek errealitate hori gogoan erabiltzen dutea ? oroitzen direa Jesusen parabolaz ? beren artaldearen barnetik urrundu diren ardiek, nahiz biziki gutxi izan, ez litekea zilegi beste guziak utzirik lehentasun osoz beraiez axolatzea ? Liturgiako itzulpen haien garaian (1970-1980) muntatu omen zen bost diozesen arteko euskal idazkaritza bat, zein euskal giristinok ba daki horrelako egitura bat sekulan izan denik ere ? Iraganak iragan zerbait ari dea egitura hori gaur egun ? errautsa metaka kendu ondoan agertzen da idazkaritza haren segida zerbait hartu lukeen egituraska batek itzulpen lan batzuk egiten dituela, hierarkien galde arrarotan arraroenei ihardetsiz.

Berriki hestear dute Aldudeko posta bulegoa. Dudarik ez da ekonomiari so eginez bulego horretara datorren bezero kopuruak ez diola berez bizitzekorik ekartzen. Baina inguruko hautetsi guziek eskua elkarri eman diote eta administrazioari onarrarazi, ekonomiaz haratago posta bulegoa irekirik atxiki behar zela, baleako bizia hazten laguntzen duelako. Arrazoinamendu bera ekartzen ahal diogu giristinotasunari. Euskal giristinoak gutxiago garela ? ez da dudarik. Baina gu ere Jainkoaren haurrak gara, eta gure fedea euskaraz bizitzeko oinarrizko tresna guziak merezi ditugu, gostarik gosta. Aski da itzuli bat egitea Baionako Katetxea saltegi barnean, ohartzeko frantses giristinoek zenbat liburu eta dokumentu ba duten eskupean fedearen hazteko naturalki, beren hizkuntzan. Jainkoaren aitzinean denek balio berdina dugu, izan hemengo edo hango. Euskal bost diozesen eginbidea da beren eremuan bizirik aurkitzen duten hizkuntza horretan fedea lantzeko tresnak berritzea eta berriak asmatzea.

Mattin larzabal 2019 04 19

FRANTSES 1. 5

By , 2018/04/07 10:03

Martxo honen 13an bost urte beteak ditu Frantses lehenak Aita Saindu karguan. Parada bat egin duen bideari behako baten emaiteko nire parte xumean kazetari eta giristino gisa. Anitz erreforma abiatuak ditu, batzuk jada indarrean direnak eta beste batzuk geldian edo estoka zerbaitetan kokatuak, beste erreforma batzuk bidean eman nahi dituela agertzen da ere aldi bat baino gehiagotan. Egia da miliar bat eta berrehun eta berrogeita hamar milioi katoliko dituen ontzia ez dela nolanahika kudeatzen.

Egitura erreformak

Hilabetea zuzen kargutan zela C9 batzordea sortu zuen, hartuz bederatzi kardinal bere inguruan ukaiteko gisan hurbileko aholku batzorde bat Elizaren gobernatzeko. Ordutik aitzina batzorde hori 23 aldiz bildu du bost urtetan, hots urtean lauzpabost alditaraino. Kargua hartu eta bi hilabete eta hamar egunetara hona zutik emaiten duela IOR Vatikanoko bankuaren batzorde erreferentea. Multzo horrek bideratzen du funtsezko erreforma bat Elizaren harat-honat ekonomikoetan. Hortik aitzina ondoko uztailean, ahantzirik udako oporraldiek administrazioa erdi bizi datxikatela, batzorde bat sortzen du Frantses Lehenak Vatikanoaren egitura administratiboa berregituratzeko. Lantalde horren barnean apailatuko da Elizaren gobernua edo Kuriaren erreforma nagusia. Lantalde horren barnean asmatu dira 2016an sortuko diren hiru super ministerio edo, Vatikanoko hiztegian, “dikasterio”: komunikazioarena, familia eta biziarena, eta giza-garapen integralarena. Oinarrian gauden giristinoek ez dugu aldaketarik batere sentitzen, baina Vatikanoko langileek bai; merezi du oroitzea zer nolako erasiak egin zizkien Kuriako ordezkariei Aita Sainduak 2016ko agiantzen karietara. Gutiz gehienean erreforma horiek funski atalatuak dira Elizak gaurko egunari doakion moldean bidea aitzina egiteko.

Barne dialogoaren bultzapena

Beste aldaketa batzuk gauzatzen ari dira ustekabetarik bezala, aitzinetik eta publikoki deusik erran gabe. Estatu bakoitzaren barneko diozesa guziek osatzen duten apezpikuen konferentziei baimena emana die Frantses Lehenak, elizkizunetako testuen itzulpenaren egiteko, orain arte itzulpen guziek Erromatik pasatu behar zutelarik. Irekia du ere gogoetaldi bat apezpikuen konferentziei gaitasun gehiago emaiteko. Ezin da erran zer kanore izan lezakeen gaitasun horrek. Frantses Lehenak pentsatzen ote du Elizak urte luzeen poderioz zutik ezarria duen hiru zangotakoari, Aita Saindua (Eliza katolikoaren zerbitzaria), Apezpikua (diozesaren zerbitzari lehena) eta Erretora (parropiarena), behar zaiola laugarren bat gehitu, hain zuzen apezpikuen konferentziarena? Badirudi hipotesi guziak irekiak liratekeela. Gauza segura, dena den, “Evangeli Gaudium” entziklikak aipatzen duela apezpikuen konferentziek doktrina mailan mintzatzeko gaitasuna ukanen dutela. Hasteko, Elizaren lege kanonikoa betez bost urtetik behin Aita Sainduari egiten dioten bisitaldian, apezpikuek manua ukana dute, eta maiz errepikatua zaie, behar dutela beren burutarik libroki mintzatu. Beste pontifizeekin ixilik zeuden beti, apezpikuen multzoaren ordezkariak zuen hitza hartzen, eta oraino Aita Sainduak egin galdeei ihardesteko bakarrik. Frantses Lehenak dialogo librearen ohitura bultzatzen du gainetik zolaraino.

Non dira emazteak ?

Gure Aita Sainduak berriki hauxe erran du: “Arranguragarria da Elizan edozein giristinori eskatzen zaion zerbitzua, nola lerratzen den sehi bati eginarazten zaion lan bat bezala ikusia izaiterat, emazte batek egiten duelarik”. Horrenbestez Elizaren zerbitzari lehenak berak aitortzen du emaztek sehi lan horietan aurkitzen dutela ttotto bat bakarra Elizan. Azpimarratzekoa da 2016ko agiantzen emaitera hurbildu zitzaizkion seroretatik bat mintzatu zela deplauki Frantses Lehenaren aitzinean. Proposatu zuen lantalde baten sortzea emaztearen tokiaz Elizan gogoetatzeko, eta proposamenak ateratzeko. Hain zuzen Aita Sainduak zenbait egun berantago gisa horretako batzorde bat zutik ezarria du. Egiten duen lanaz deusik ez da kanpora ateratu orainokoan. Esku bateko erhietan konda daitezke Elizako egituretan kargu zerbait duten emazteak: espainiar kazetari bat ezarria dute Vatikanoko prentsa bulegoan zuzendari-orde. Bizi kontsekratuaren kongregazioaren idazkari-ordea serora bat da. Laikoen dikasterioan bi emazte ezarri dituzte idazkari-orde. Hots, “orde” karguak betetzen dituzte. Puntu onetan ezar daitekeena dudarik gabe, 2017ko ostiral sainduko homilia Anne-Marie Pelletier teologoak segurtatu zuen Aita Saindua entzuleen artean zelarik. Puntu arranguragarri bat ateraia da haatik Osservatore Romano hilabetekariaren martxo honetako alean. Hor erakutsiak dira Vatikanoan laneko baliatuak diren serora batzuk, gradu apaleneko kargudun batzuei lehen tintan obeditzen dute, eta gauak eta egunak lanez itoak dira. Ez da ere ahanztekoa Marie Collins irlandarrak utzi duela adin txikikoen defentsa batzordea, ohartarazi ondoan egiten zituen proposamenak oro Fedearen Kongregazioak sistematikoki baztertzen zituela. Batzorde berean zen Catherine Bonnet psikiatrak ere kargua utzi du, arrazoin beren gatik.

Elkartasun unibertsalerako deia

Gure Aita Sainduak hats berri bat ekartzen du “Laudato si” entziklikarekin. Donostiako Idatz liburu dendan aurki daiteke dokumentu hori euskaraz. Giristino mundutik kanpoko eragile anitzek ere zoriondu dute Frantses lehena. Nire partetik konbentzitua naiz “Laudato si” dokumentuarekin Elizak beretzen dituela mundu honetan gaur egun sortuak diren problematika larrienak klimaren inguruan. Elizak arrangura nagusi horiekin bat egiten du, gehiago oraino horien barne barnean emaiten da. Ozkarik ez dago mundu zabala eta Elizaren artean. Aita Sainduaren lanak diplomazia mailan bakearen alde bi fruitu eman ditu. Erdietsi du Kuba eta Ameriketako Estatu Batuen artean harremanak lotzea. Bururaino eraman du Elizak aspalditik abiatua zuen zubi lana, balio du oroitzea Roger Etchegaray gure kardinaleak nola kondatu duen “J’ai senti battre le coeur du monde” 2007an atera liburuan, Fidel Castrorekin izan zuen ikustaldia, oren bat iraun beharra lau oren pasa solastu baitziren gauak gauari. Frantses lehenaren beste lorpena, Kolonbiako gobernua eta FARC-en arteko bake hitzarmena.

Mattin Larzabal

Eliza katolikoa Afrikan 17/07/13

By , 2017/07/11 12:18

Aita Sainduaren bulegoak plazaratzen duen “Estatistika Urtekaria 2017” dokumentuak elementu guziz interesgarriak erakusten ditu Eliza Katolikoaren osasunaz mundu zabalean. Afrikako kontinentearen zifreei begiratuz ezinbestekoa da aitortzea Eliza goiti ari dela Afrikan. Zifra batek erakusten du argiki gorakada: 2010ean Afrikako giristinoek Eliza Katoliko orotarikoaren %15,6a osatzen zuten. Bost urte berantago kopurua %17,3tara hupatu da, Elizatiarren kopuru orokorra bera emendatu delarik epe horretan.

 

Osasun onaren zenbakiak

2010ean jada biziki zifra ona, 186 milioi afrikar baziren bataiatuak, Afrikako biztanleen %17,8a. Bost urte berantago kristauak 222,2 milioi zenbatuak dira, Afrikarren %19,4a. Hots, tanto bat eta erdiko emendioa bost urtetan. Epe berean Afrikako diozesetan apeztuak 25.434etik 30.538tara hupatu dira, bost mila gehiago bost urtez. Emendio horrek esplika dezake Ipar Euskal Herrirat ere gero ta gehiago apez beltz datorkigula. Hara hasteko, 2010ean 1.400 apez beltz bazirela Frantzian Afrikatik Europa mendebal honetara misionest etorriak. Ekainaren 15eko HERRIAn ikasi dugu Suhuskune, Irisarri, Ortzaize, Arrosa eta Bidarraik erretor beltza dutela: Gracia Dieudonné Ndongala Madiadia. Hauxe ez baldin bada ere euskaraz profeta bezala ari, gai da meza emaiteko euskara ozenki ahozkatuz. Jondoni Jakobe-Ortzaizeko parropiantek ez dute saltzekoa.

 

Emendio horren arrazoinak

Lehenbiziko arrazoina, Afrikako kontinenteak 1.216.130.000 dituela aurten 54 estatutan banatuak (2016ko kondaketa). Adituen arabera jendetza hori 2,5 aldiz biderka daiteke hemendik eta 2050 urtera. Hori geroari begira, baina 2010–2015 aldiari begiratuz, Afrikar kopurua %9,6an emendatu delarik katolikoen kopurua %19,5ean hupatu da. Hots, jendea bera baino bi aldiz gehiago emendatu da kristaua Afrikan. Bistakoa da Afrikar gazteria tirriatzen duela kristautasunak. Philippe Hugon IRIS erakundeko ikerlearen ustez, ez da dudarik katoliko erligioak tirriatzen dituela gazteak apezterat, iduritzen baitzaie estatutu sozial bat hobea ezagutuko diela jendarteak, lehenago Frantzian erreintentzat gertatzen zen bezalatsu. Egia da Afrikan hiru bataiorentzat bat adin heldukoek galdatzen dutela. Munduan beste inon ez da hainbeste helduen bataio galderik.

 

Desberdintasunak guneka

Sahara basamortuaren pekaldean da kristautasuna handizki hedatzen ari. Kristau gune markatuak hauek dira: Burundi, 11 milioi biztanle, katolikoak %61; Angola, 28 milioi biztanle, erdiak katolikoak; Kongoko Errepublika Demokratikoa, 85 milioi biztanle, erdiak pasa katolikoak. Haatik beste estatu gehienetan erligio musulmana da lehen tokian, guziz Saharaz goiko aldeetan. Berdintsu da hizkuntza publikoki erabiliena frantsesa den tokietan. Hala nola Malin %90 musulmanak dira, eta Senegalen %95. Marfil Kostan (Boli Kostan) da parekotasun handia oraino: musulmanak %40, kristauak %34, hauetan erdiak katolikoak.

 

Desberdintasunak kristauen artean

Denak kristauak dira, denek “kredo” edo “sinesten dut” berdina aitortzen dute baina anitz familia desberdinetan emanak dira. Hala nola Ingalaterra aldetik eta hego Amerikatik abiatu kristau mugimendu berriek arrakasta handia dute Afrikan. Pentekotistek eta Ebanjelistek %14a gainditzen dute, katolikoen %17,3a serioski hurbiltzen dute. Bernard Ugeux aita xuriaren ustez iduri luke beharrune ekonomiko latzean bizi direnak hurbiltzen zaizkiela, katolikoei baino aiseago eta fiteago. Haatik ekonomia sanotuz doan heinean hedatzen ari den klase mediako gazteriak ere gogokoago lituzke. Protestante karismatikoek azkarki balioztatzen baitute norbera jendartean hupatzea, ekonomikoki bezala psikologikoki ere.

 

Etiopia eta Eritreako Jainkozaleak

Etiopian, 99 milioi biztanle, eta Eritrean, 5,8 milioi biztanle, egoera arras desberdina bizitzen dute. Azken estatu honetan duela 1700 urte finkatu sinesten dutenaren elementu pare bat ez zuten onartu, eta oraingo jainkozalek bide beretik segitzen dute. Etiopian 1054 urtean Elizatik banatu ziren Ortodoxoen joerak segitzen du.

 

Afrikaren lekua Elizako egituretan

Afrikako kontinenteak 15 kardinal ditu gaur egun, horietan sei Frantses Aita Sainduak izendatuak. Heldu da mundu osoko kardinaletan %6,8, oixtion genioen bezala katolikoak %17,3 direlarik. Beraz eskasia apur bat baina denborarekin arteka ezeztatuko da segur, Elizako buruzagiek Afrikako katolikoen gaztetasunari merezi duen ezagupena aitortuko baitiote.

 

Mattin Larzabal

Tradizionalisten galaxia ipar Euskal Herrian

By , 2017/07/08 14:45

“Vatikanoko bigarren kontzilioarekin, Eliza desbideratu da osoki, duela bi mila urtetik hartua zuen bidetik”. Hara tradizionalista guztiek zer oihukatzen duten 1970az geroztik. Ideia nagusi horren azpian, latinez emanak diren mezetan ibiltzen dira, komunionea ahora hartzen dute. tradizionalista sareak kudeatzen dituzten apezek sotana beltza dute beti soinean, meza kontzilio aitzineko arropetan emaiten dute jendeari bizkar emanez. Puntu amankomun horien gibelean ordea hiru multzo arras desberdin lerrokatzen dira. Hiru sigla misteriotsu erabiliko ditugu hiru talde horien izendatzeko : FSSPX (Fraternité Sacerdotale Saint Pie X) hauxe baitugu Marcel lefebvre apezpikuak sortu zuen multzoa 1970 urtetan ; FSSP (Fraternité Sacerdotale Saint Pierre) Marcel Lefebvre Elizatik eskumikatua izan zelarik (1988) Elizaren barnean egoitea erabaki zuten tradizionalisten multzoa ; eta hirugarrena : USML (Union Sacerdotale Marcel Lefebvre) 2014ean FSSPXetik kanporatuak izan diren apez eta apezpikuek osatzen dutena. Hiru multzoak ez dira berdin ordezkatuak Ipar Euskal Herrian, baina FSSPtik arras hurbil ba dago hemen gaindi tradizionalista sare bat, guztiz ez ohizkoa, eta jaun apezpikuaren sostengu bizienarekin diskretuki aitzina doana. Ikus dezagun hori oro.

FSSPX Euskal Herrian

Multzo hau jabetu zen Domintxaineko eskolaz duela 27 urte, ordu arte eskola haren buru zen Goyhenetche apezak eginak zituen zorrak osoki bere gain harturik. David Aldalur, sortzez Biriatuarra eta FSSPX apeza da eskola horren buruzagia 2011az geroztik. Gauza jakina da AFMR eskolako presidenteak Etxarriko jauregia 800 000 eurorentzat saldu diola FSSPXi joan den uda ondarrean. Ondorioz mutikoen eskola eta iganderoko meza tradizionalista aterbetzen ditu orain Etxarriko jauregiak. Aldiz Domintxainen nesken eskola irekia dute. Bi eskolak ADEC (Association de Défense de l’école catholique) estatuarekin kontraturik ez duen sarearen barne dira. Bigarren kapera bat irekia dute kostaldeko tradizionalistentzat Milafrangan : notre Dame des naufragés eman diote izena, meza bat ematen da hor igandero, eta ba dute aski leku beharrez eskola baten irekitzeko.

David Aldalurrek euskal kantika zaharrak eta Besta berri bezalako ohiturak brauki baliatzen ba daki. Apez hau jinez geroztik “Besta Berri” distiratsuki antolatua da Domintxaineko plazan. 2014ean Behauzeko “eskuz esku” fanfarrak parte hartu zuen, 2015ean “Jose Lontxo” Donostiako txarangak, eta iaz “Burgaintzi” amikuzekoak. Ikasturteko bestaren karietara David Aldalurrek “ikurriñari” dantza emanarazten die eskolako haurrei. Ez da batere gaizki, FSSPX sareak latina duelarik elizan erabiltzen, eta lekuko hizkuntzetan Jainkoaren laudatzea gain gainetik gaitzesten.

 

 

USML Euskal Herrian

USML sarea muntatua da 2014eko primaderan, FSSPXetik kanpo emanak izan diren 47 apezek eta Williamson apezpikuak osatzen dute. Azken honek jadanik bi apez apezpiku ordenatuak ditu geroztik. Sare honek goraki Eliza katolikoa eta FSSPX zaku berean sartzen ditu. Oihukatzen du bera dela egiazko Eliza, Marcel Lefebvre apezpiku zenaren bidetik. Diotenez bigarren Kontzilioko Elizak eta Aita Sainduak kristau tradizionea hautsia dute orobat, funtsezko Elizatik kanpo joanak dira. Aldiz, FSSPXek Marcel Lefebvre trahitua du, ari baita beti Erromarekin negoziatzen kontzilio ondoko Elizan multzo berezi bezala ezagutua izaiteko.

47 apezek osatzen duten USML multzoan daude,  Nicolas Pinaud, Aldalur aitzin Domintxaineko eskolako buru egona, eta Olivier Rioult, hau ere Domintxainen irakasle egona 2010 eta 2011an. Azken honek erosi zuen Sarrikotapen baserri eta abere aterbe bat. Hor irekia du Saint Agobard ermitaua, berritze lanak kudeatzen ditu, eta latinezko meza emaiten erregularki.. Nahiz frantses errepublika Satanen mende ekartzen duen, deabru horrek ekar dizkiokeen abantailak ez ditu ukatzen, Oloroneko suprefeturan deklaratua du Saint Grat elkartea 2016eko urtarrilean. Horrela ermitauari eskaintzen duten dirua beren zergetatik kendua izaiten dute laguntzailek, milesker frantses errepublika demonioa ! dena den, Olivier Rioult-k dionez 60 presuna hurbiltzen dira komunzki Sarrikotapeko meza horretara. Etxarriko eskolan haurrak ezarriak dituzten familien parte bat, Sarrikotapeko latinezko mezara joaiten da. Atsegina Rioult-rentzat, arrangura aldiz Aldalurrentzat, ez ote duten Etxarriko eskola utziko eta Sarrikotapen Rioult-k irekiko duen eskolara joanen, FSSPX Eliza katolikoko adar bat bilakatzearekin.

FSSP Euskal Herrian

Etiketa honen pean biltzen dira 1988az geroztik kontzilioko Elizan lerrokatzen diren tradizionalistak. Paueko Saint Louis de Gonzague eliza eta parropia kudeatzen dute, Vincent Ribeton apeza buru. Ez da gure diozesan FSSP beste egiturarik, ez elizarik, ez eskolarik, ez laiko talderik. Nahi dut.

Baina multzo tradizionalista arras ongi ordenatuak ba dira. Jakina da Baionan, St Amand auzoko elizan ba dela igandero latinezko meza, 60 presuna hurbiltzen zaizkio, opor denboretan bi aldiz gehiago, Thomas Becket elkarteko hiru apezen artean kudeatzen dute . Miarritzen egun oroz ematen dute goiz-meza gregorianoa meza hori. Josepe elizan, Saint Martin elkarteko hiru apezek. Hauek sotanean ba dabiltza beti, errugbiako partidetan ere. Laikoetan nola ez aipa Edouard Cestac eskola, nahitara ez duena kontraturik estatuarekin, 2014ean irekia, Arrangoitze Haixteian, hogei haur eskolatuak dira hor, hiru urtetik haste. Burrasoek hilabetean 150 euro pagatzen dute, urteko hamar hilabetetan. Nola ez aipa oraino Baionan muntatua duten “domus cristiani” familien mugimendua.

TH Becket eta St Martin apez taldeak ez dira Elizaren legez FSSPri lotuak. Talde horietako apezek ikasia dute bi erritotan meza emaiten. Frantsesez edo/eta lekuko hizkuntzetan kontzilioz geroztikako moldean, eta latinez Pio Bosgarrenaren meza (1570), 1962an Vatikanok gaurkotu zuena emaiteko gai dira. Becketarrei emana izan zaie berriki diozesako ikastegi publiko eta pribatuetako omonier kargua. Apezpikuaren manuz, Miarritzekoek lehen tokia dute gazteen ezkontzarako formakuntzan, bai eta ere bataioa eskatzen duten laikoen moldakuntzan. Ba du bulta bat tradizionalistek sator lana abiatua dutela gure diozesan.

Lefebvristak laster Elizan ?

By , 2017/07/08 13:41

Lefebvristak laster Elizan ?

 

2017 urtea izanen ote da Lefebvristak Elizaren barnera itzuliko diren urtea ? 29 urte betetzen dira aurten Marcel Lefebvre apezpikua eta honek apezpikutu zituen lau apezak Elizatik kanpo emanak izan zirela. Eliza katolikoaren baitan “prelatura pertsonal” (hitz kanonikoa) bat ukanen dutela dioten zurrumurruak gero eta gehiago ateratzen ari dira. Behatuko diogu lehenik FSSPX sigla Lefebvristak aterbetzen duen planetaren indarrari, gero Elizan sartzea zein baldintzetan proposatua zaion, Elizaren proposamenek FSSPX baitan sortu duten eztabaidari, eta bururatuko dugu gogoeta zenbaitzurekin.

 

FSSPX aberatsa – Nahiz joan den martxoaren 2ko HERRIAn azaldu genuen bezala hiru multzotan diren Lefebvren umeak, FSSPX da horietan indartsuena. 1970ean sortua, Elizak onespena kendu zion sei urte berantago, baina segitu zuen garatzen, Elizak Lefebvre eta honek kontsegratu lau apezpikuak 1988an eskumikaturik ere. Gaur egun FSSPX 72 estatutan hedatua da, 630 apezekin, horietan 160 Frantzian. Mugimendu horren kurriarazteko pentsa zenbat bastiza eta lanpostu pagatu behar diren ? Gainera, egitura biziarazteaz gain ihaz FSSPX jabetu da, 270.000 eurotan, notario gastuak horrez gain, Besançoneko kapera batez. Nola ez aipa Etxarriko Oihenartea jauregia bere muntadura eta inguru zabalarekin erosi duela aitaren batean 800.000 eurotan. Hain zuzen erospen hori Baionako auzitegian etsaminatuko da heldu den astelehenean, auzia goizeko 09.30. Deplauki erran daiteke dirua ez dela arazo bat FSSPXentzat. Horrelako aiseriak sortzen ditu ordea arraposturik ez duten anitz galde.

 

Elizaren proposamenak – 1988 Lefebvren eskumika urtetik 2005 artean Elizak bere baitan sustatu ditu tradizionalistak. Benedikto XVI.ak Aita Saindutu bezain sarri erran zuen kristau guzien batasunaren alde ariko zela. Negoziaketak ireki zituen FSSPXekin, bi urrats eginez: 2007an onartu zuen Kontzilio aitzineko erritoko meza, 2009an kendu zuen 1988ko eskumikapena. Paraleloki Lefebvristekin ireki zituen solasek hiru urte iraun dute, bilkurak hilabetean behin Erroman iragaiten zirelarik. Solasen ondotik 2012ko ekainean Eliza/FSSPX hitzarmena prest da. Hona non FSSPXek ukatzen duen bere izenpedura, Benedikto Aita Saindua mindurik uzten duela. Adituek orduan erran zutenez, azken mementoan Erromak gehitu zituen negoziatzaileek ikusiak ez zituzten lerro batzuk, Vatikano II Kontzilioaren orientabideak hain zuzen. Ordukotzat Eliza prest zen FSSPXari prelatura pertsonala onartzeko, baldin eta Kontzilioaren onespena izenpetzen baldin bazuen.

Kargua hartu eta Frantses Aita Sainduak negoziaketak arra zabaldu zituen FSSPXeko Bernard Fellay buruzagi nagusiarekin, zehazki 2013ko abenduan elkar ikusi zutelarik. Hortik aitzina hiru urrats eman ditu Lefebvristen alderat Aita Sainduak. Lehenik ontzat deklaratu ditu Lefebvrista apezen kofesioak, bigarrenik ontzat eman ditu ezkontza tradizionalistak, lekuko erretorak edo apezpikuak baimena emanik. Hirugarren urratsak Kontzilioan finkatu printzipioak hunkitzen ditu: FSSPXek atxikitzen ahal ditu Kontzilioko hiru printzipioez dituen dudamudak: erligio-askatasuna, ekumenismoa eta mezako errito berria. Hiru puntu horietan Lefebvristak ados badira Aita Saindua prest da “prelatura pertsonal” estatutua onartzeko FSSPX egiturari: orain den egitura berdin berdina egonen da Aita Sainduak onetsiko duen prelatu bat gidari. Zurrumurru handiek diote Eliza/FSSPX hitzarmena ofizialki aitortuko lukeela Aita Sainduak, edo uztailaren 7an, Pariseko katedralean, latinezko mezaren onespen erabakiaren hamar urteak ospatzeko esker onezko meza emanen denean, edo irailaren 7an, erabaki horren hamar urteak ohoratzeko mundu guzitik Erroman bilduko den beilaren kari.

 

FSSPX barneko eztabaidak – Ezkontza tradizionalistak Elizak onartuko dituela jakitearekin FSSPXek Erromara igorri duen esker onezko ageriak du krisia piztu Lefebvristen baitan. Egitura horrek Frantzian dituen hamar lurraldetatik zazpitako apez-buruek kritika-gutun bat irakurrarazi dute maiatzaren 7ko meza nagusietan. Diote Elizak ezkontza tradizionalistak onartzeko behartuak liratekeela Lefebvristak apezpikuen mutil izaitera; gehitzen dute Elizan sartuko direla bakarrik Vatikanoak berriz hartuko duenean Kontzilioa arte segitu duen bidea. Kritika-gutun horren izenpetzailetan dugu David Aldalur, Etxarri Oihenarte jauregian ihaz sartua den eskolako burua. Frantziako FSSPXaren ihardokipen gaztigutsua segidan jin da: zazpi apez-buruei “doaien” titulua kendua izan zaie, eta Pariseko Saint Nicolas du Chardonnet elizako erretorari bere elizan meza emaitea debekatua izan zaio.

Lefebvristen onespena gauzatzerat… Hedabideetan anitz oihartzun izanen bide du onespen horrek. Lefebvristen sotanak, beilak, erliki eta saindu prozesioneak erakutsiko dira denetan. Eliza barnean izanen direnez, horiek izanen dira Eliza guziaren aitzindari ekarriak. Kontzilio aitzineko seinale horiek nazkaturik Elizatik urrundu direnak gehiago baztertuko dira oraino. Hots, Kontzilioa segitzen duen Elizak Vatikano II-ren indar gabetzaileak ikusiko ditu denetan agerian. Laugarren mendeaz geroztik “sinesten dut” bera baitugu: katoliko, protestante, anglikano, ortodoxoek, Lefebvristak gai izanen dira hori ere filosofikoki kritikatzeko, jakina baita ekumenismoak zainetan emaiten dituela. Oraindik ezin onartuagoa dute Jainko bakarrean sinesten duten erligioen arteko solasa. Tradizionalistekin mespretxua merke izanen da juduen alderat, eta hisiozko solasak ugari musulmanentzat. Orotan beti lehen ezarriko baitute beren lema: “Christus vincit, Christus regnat, Christus Imperat” (Kristo irabazle, Kristo errege, Kristo konkistatzaile).

Mattin Larzabal

Tradizionalisten galaxia ipar Euskal Herrian

By , 2017/03/07 17:07

 

 

“Vatikanoko bigarren kontzilioarekin, Eliza desbideratu da osoki, duela bi mila urtetik hartua zuen bidetik”. Hara tradizionalista guztiek zer oihukatzen duten 1970az geroztik. Ideia nagusi horren azpian, latinez emanak diren mezetan ibiltzen dira, komunionea ahora hartzen dute. tradizionalista sareak kudeatzen dituzten apezek sotana beltza dute beti soinean, meza kontzilio aitzineko arropetan emaiten dute jendeari bizkar emanez. Puntu amankomun horien gibelean ordea hiru multzo arras desberdin lerrokatzen dira. Hiru sigla misteriotsu erabiliko ditugu hiru talde horien izendatzeko : FSSPX (Fraternité Sacerdotale Saint Pie X) hauxe baitugu Marcel lefebvre apezpikuak sortu zuen multzoa 1970 urtetan ; FSSP (Fraternité Sacerdotale Saint Pierre) Marcel Lefebvre Elizatik eskumikatua izan zelarik (1988) Elizaren barnean egoitea erabaki zuten tradizionalisten multzoa ; eta hirugarrena : USML (Union Sacerdotale Marcel Lefebvre) 2014ean FSSPXetik kanporatuak izan diren apez eta apezpikuek osatzen dutena. Hiru multzoak ez dira berdin ordezkatuak Ipar Euskal Herrian, baina FSSPtik arras hurbil ba dago hemen gaindi tradizionalista sare bat, guztiz ez ohizkoa, eta jaun apezpikuaren sostengu bizienarekin diskretuki aitzina doana. Ikus dezagun hori oro.

FSSPX Euskal Herrian

Multzo hau jabetu zen Domintxaineko eskolaz duela 27 urte, ordu arte eskola haren buru zen Goyhenetche apezak eginak zituen zorrak osoki bere gain harturik. David Aldalur, sortzez Biriatuarra eta FSSPX apeza da eskola horren buruzagia 2011az geroztik. Gauza jakina da AFMR eskolako presidenteak Etxarriko jauregia 800 000 eurorentzat saldu diola FSSPXi joan den uda ondarrean. Ondorioz mutikoen eskola eta iganderoko meza tradizionalista aterbetzen ditu orain Etxarriko jauregiak. Aldiz Domintxainen nesken eskola irekia dute. Bi eskolak ADEC (Association de Défense de l’école catholique) estatuarekin kontraturik ez duen sarearen barne dira. Bigarren kapera bat irekia dute kostaldeko tradizionalistentzat Milafrangan : notre Dame des naufragés eman diote izena, meza bat ematen da hor igandero, eta ba dute aski leku beharrez eskola baten irekitzeko.

David Aldalurrek euskal kantika zaharrak eta Besta berri bezalako ohiturak brauki baliatzen ba daki. Apez hau jinez geroztik “Besta Berri” distiratsuki antolatua da Domintxaineko plazan. 2014ean Behauzeko “eskuz esku” fanfarrak parte hartu zuen, 2015ean “Jose Lontxo” Donostiako txarangak, eta iaz “Burgaintzi” amikuzekoak. Ikasturteko bestaren karietara David Aldalurrek “ikurriñari” dantza emanarazten die eskolako haurrei. Ez da batere gaizki, FSSPX sareak latina duelarik elizan erabiltzen, eta lekuko hizkuntzetan Jainkoaren laudatzea gain gainetik gaitzesten.

 

 

USML Euskal Herrian

USML sarea muntatua da 2014eko primaderan, FSSPXetik kanpo emanak izan diren 47 apezek eta Williamson apezpikuak osatzen dute. Azken honek jadanik bi apez apezpiku ordenatuak ditu geroztik. Sare honek goraki Eliza katolikoa eta FSSPX zaku berean sartzen ditu. Oihukatzen du bera dela egiazko Eliza, Marcel Lefebvre apezpiku zenaren bidetik. Diotenez bigarren Kontzilioko Elizak eta Aita Sainduak kristau tradizionea hautsia dute orobat, funtsezko Elizatik kanpo joanak dira. Aldiz, FSSPXek Marcel Lefebvre trahitua du, ari baita beti Erromarekin negoziatzen kontzilio ondoko Elizan multzo berezi bezala ezagutua izaiteko.

47 apezek osatzen duten USML multzoan daude,  Nicolas Pinaud, Aldalur aitzin Domintxaineko eskolako buru egona, eta Olivier Rioult, hau ere Domintxainen irakasle egona 2010 eta 2011an. Azken honek erosi zuen Sarrikotapen baserri eta abere aterbe bat. Hor irekia du Saint Agobard ermitaua, berritze lanak kudeatzen ditu, eta latinezko meza emaiten erregularki.. Nahiz frantses errepublika Satanen mende ekartzen duen, deabru horrek ekar dizkiokeen abantailak ez ditu ukatzen, Oloroneko suprefeturan deklaratua du Saint Grat elkartea 2016eko urtarrilean. Horrela ermitauari eskaintzen duten dirua beren zergetatik kendua izaiten dute laguntzailek, milesker frantses errepublika demonioa ! dena den, Olivier Rioult-k dionez 60 presuna hurbiltzen dira komunzki Sarrikotapeko meza horretara. Etxarriko eskolan haurrak ezarriak dituzten familien parte bat, Sarrikotapeko latinezko mezara joaiten da. Atsegina Rioult-rentzat, arrangura aldiz Aldalurrentzat, ez ote duten Etxarriko eskola utziko eta Sarrikotapen Rioult-k irekiko duen eskolara joanen, FSSPX Eliza katolikoko adar bat bilakatzearekin.

FSSP Euskal Herrian

Etiketa honen pean biltzen dira 1988az geroztik kontzilioko Elizan lerrokatzen diren tradizionalistak. Paueko Saint Louis de Gonzague eliza eta parropia kudeatzen dute, Vincent Ribeton apeza buru. Ez da gure diozesan FSSP beste egiturarik, ez elizarik, ez eskolarik, ez laiko talderik. Nahi dut.

Baina multzo tradizionalista arras ongi ordenatuak ba dira. Jakina da Baionan, St Amand auzoko elizan ba dela igandero latinezko meza, 60 presuna hurbiltzen zaizkio, opor denboretan bi aldiz gehiago, Thomas Becket elkarteko hiru apezen artean kudeatzen dute . Miarritzen egun oroz ematen dute goiz-meza gregorianoa meza hori. Josepe elizan, Saint Martin elkarteko hiru apezek. Hauek sotanean ba dabiltza beti, errugbiako partidetan ere. Laikoetan nola ez aipa Edouard Cestac eskola, nahitara ez duena kontraturik estatuarekin, 2014ean irekia, Arrangoitze Haixteian, hogei haur eskolatuak dira hor, hiru urtetik haste. Burrasoek hilabetean 150 euro pagatzen dute, urteko hamar hilabetetan. Nola ez aipa oraino Baionan muntatua duten “domus cristiani” familien mugimendua.

TH Becket eta St Martin apez taldeak ez dira Elizaren legez FSSPri lotuak. Talde horietako apezek ikasia dute bi erritotan meza emaiten. Frantsesez edo/eta lekuko hizkuntzetan kontzilioz geroztikako moldean, eta latinez Pio Bosgarrenaren meza (1570), 1962an Vatikanok gaurkotu zuena emaiteko gai dira. Becketarrei emana izan zaie berriki diozesako ikastegi publiko eta pribatuetako omonier kargua. Apezpikuaren manuz, Miarritzekoek lehen tokia dute gazteen ezkontzarako formakuntzan, bai eta ere bataioa eskatzen duten laikoen moldakuntzan. Ba du bulta bat tradizionalistek sator lana abiatua dutela gure diozesan.

Mattin Larzabal (HERRIA : Jainkoa bizia jendea kronika 2017/03/02)

 

 

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu