RSS

Author Archives: talaia

Anand* Indiako konfinamenduaz mintzo.

Badu abantxu 4 hilabete Bangaloren (Karnata. 8 426 000 biztanle) nagola konfinaturik. Etorria nintzen nere   urteko erretretaren egitera Jesusen Arreba/ahizpa Ttikien ermitan. Aste bat iragan dut hor, eta, erretreta bukaeran,  konfinamendu osoa erabaki zuten eta hori kasik prestakuntzarik gabe, (kasu gutti baigenuen, Bengaloreko  jendetzari begira ). Rickshaw (tuk-tuk) bat baduen lagun bati, galdetu diot, ian eremanen ninduen Mylassandrako anaidira. Johnson deitzen da tamil lagun hori… Segidan onartu du nere eskaera. Iri guzia zeharkatu dugu. Harrigarria gertatzen ari zena, sekulan ez ikusia: kasik nehor karriketan, soinurik ez, xorien kanta baizik. Mylasandraren sarreran: Sevasadan, Jesusen Anai Ttikien egoitza baketsua.

Nola bizi izan eta bizi dudan dudan Konfinamendu hori? Nere baitako tira-bira anitzekin. Iduritzen zitzaidan istripu bat izan nuela eta hertsaturik nengoela, ezin mugi, ezin ibil. Garraiorik ez, ez autobusik, ez rickshaw-rik, estatu mugak hetsiak. Janari saltegiak idekiak egunean 2, 3 orenez baizik, 60 urte baino gehiagoko jendeentzat ateratzeko debekua. Ongi barneratu dut, hemendik goiti kategori hortakoa naizela. Banakien ez nintzela gaten ahalko Tiruvanamalai-ra, Xavier bakarrik uzten nuela, ez nintzela hauzoko jendeekin eta parropiakoen ondoan egonen, alta engaiatua nintzen. Dena geldian zegoen. Alampundin , «Vanattu Poochi», pinpilin deitzen ninduten, edo «Thatan Poochi», mari-burruntza, harat eta hunat anitz ibiltzen bainintzen.

Ulertu dut Jainko Jaunak zerbeit galdetzen zidala, konfinamendua metamorfosi bat izanen zela neretzat, har edo beldar bilakatzeko parada, gero kusku batean bilkaturik, krisalida-aldia iragan eta bertzelakatzeko, presuna berri, bere baitako nortasunean gehiago oinarritua; hori dena zailtasun eta barne tira-bira eta funtsezko galde ainitzekin.

Guti atera naiz, anaidi etxean egoten nintzen. Ez diot kasik herriko nehori jakinarazi hor nintzela, badakit batzu nere billat etorriko zirela, beren etxera joaiteko otruntza baten egitera edo oihan zoko batean elgarrekin janari prestatzera eta trago baten egitera. Anaidiko lau lagun suertatu gare bortxaz elkarturik; lehen aldia; egonaldi azkarra izan da gure arteko harreman moduaren sakontzeko…

Ikasi dut denbora hartzen neretzat, irakurtuz egunkariak, Charles de Foucault, Jesusen Anai Ttikien gidariaren gogoetak, berriz irakurriz Pagolaren Jesus, hurbilketa historikoa, otoiz egiteko astia hartuz, Joga ariketak eginez, Vipassaña meditazioa landuz, media horieri adi egonez, youtube eta holako, ikusiz zer pasatzen den Indian eta munduan, harreman tinkoagoetan sartuz familiarekin, lagunekin, Tiruvanamalai eta Alampundikoekin, sukaldatuz, baratzea zainduz, Kumarrekin belar tzar kentzen, fruitu biltzen: txapota, mango…

Denbora ainitz iragan dut landareen garapenari begira, uros ikustearekin pitaia (herensuge fruitua) lore egiten, ondotik fruitu ferde, gero laranja, azkenean gorri, miretsiz gure jacquier-ondoa fruitu erraldoiak zintzilikatzen ari; xorien kanta eta kalapitak entzuten, karrikan motor arrabots eza; urtxintxak alde guzitan jauzika, gure fruituen karruxkatzen, kameleoiak, gure baratzen aterpetuak, kamuflatzera entseiatzen, beren inguruaren kolorea hartuz; uros ikustean kutsatu eta gaizki erabili genuen natura edo izadia berriztatzen ari, ohartzean sendatzen ahal gaituela.

Natura eta abereek ez dute konfinamenduaz sufritzen. Gozatzen dute hatsaldi hau. Gonbidatzen gaituzte Jainkoarenganik berritz hurbiltzera, funtsezkoari lotzera, izadiaren eta gizadiaren Nagusiari konfiantza eginez. Kantatzen digute “Jende sinesmen ttikikoa, beha nola Jainkoa arduratzen den gutaz, nola berriztatzen gaituen; zuek gizakiak zaurituak zaudete, gu zauritu gaituzuelakoz; gu gabe ez zintezkete bizi.” Berriz gozatu baldin badut garai horretan landaredi eta aberediaren edertasuna, sakonki markatua izan naiz ere jendeen sufrikarioaz: kolpez, sare batean hartuak izan dira.

Mediak entzuten nituen, telefonoz banuen Tiruvanamalai-ko berri, nola lagunak kataskan ari ziren behar heina janari eskuratzeko beren familientzat, lau hilabetez lanik gabe, beraz dirurik gabe; gazteak pazientzia galdurik, bortizkeriara lerratzen; bai gobernamenduak eskaini du bizirik irautekoa: erriza, dilistak, gatza, azukrea olioa, irina; hori dena ez da aski, jendeak lana beharrezkoa du gizarteratzeko. Huna hemen Arundhati Roy-en erranaldi bat, bizi izan dugunari arras egokia : “Konfinamenduak, kimiko esperientzi batean bezala, agerian ezarri ditu, bat batean, gizartean gorderik zeuden makur guziak.” Saltegi, ostatu, lantegi, …, hesten ziren mementoan, ikusi ditugu aberatsak eta erdi mailako klaseak, beren eremu gain gainetik babestuetan, zerratzen. Iri handietako langile eta migratzaileek, ezinbestean, alde egin dute beren bizi lekuetarik. Nagusi eta egoitza jabeek kanporaturik, milaka jende behar gorrian gertatu da, egarri, gose. Zahar, gazte, gizon, emazte, haur, eri, itsu, enbalditu nora jo ez jakinean, beren sorterrirako bide luzeari lotu dira. Egunak eta egunak kurri ibili dira, ehunka kilometrotan. Batzu bidean zendu dira. Bazakiten beren sorterrian gosea pixka bat kenduko zutela. Bazakiten ere birusa beharbada berekin zeramatela…

Hurbildik bizi izan dugu hori nere urtebetetzea etorri delarik. Erabaki dugu hori ospatzeko orde bazkari haundi baten eskaintzea beharrean zireneri: lagun batek hurbildu gaitu hindu eta giristino gazte talde batenganik; migratzaileentzat bazkariak antolatzen dituzte. Ohartu gare horietarik ainitz goseak bizi zirela, ez baitute deus errezebitu gobernamenduaren ganik.

Bertzalde, nere dalit (“paria” kasta) lagunek gonbidatu naute bazkari banatzera, berek apailatua, lagunek eta ezagunek eman diruari esker erosi janariekin. Ondotik, jesuita lagun batzuen ekimenez, Maylassandra inguruko etorkinen artean ehunka janari-parte edo “ano” banatu ditugu; jende horrek ezin izan zuen bere herrira itzuli.

Elkarri lotuak gare, aberatsak ez dira bakarrik salbatuko, ekonomi guzia inarrosia izan da, langileak, laborariak etorkinak dira gure ekonomiaren bizkar hezurra, salbatzekotan, elgarrekin eginen gare… India muinetaraino erlijiosoa da… denentzat, hindu, musulman, giristino, elkartzea, partekatzea, beilak egitea ezinbestekoa da… Elizak gonbidatzen gaitu esentzialera, berdin hinduisten swamiek, gure baitako izateari hurbiltzera,

Birus horrekin sakatu digute beldurra, mesfidantza, gure izatea kurubilkatu dugu; haurren gisan baietz erran dugu agintarieri, heldutasunik gabe obedituz. Elizetan entzun ditugu hitz meleka lehunak. Oldar gaiten, gizaki berri baten sortzeko lanari lot, beldurrik gabe. Bilatzen dugun Hura ez da hilobian, bizirik da. Deitzen gaitu Hari juntatzera, bizi garen tokietan, mundu mailako gizarte haurridetasunezko bat eraiki dezagun denen artean.

* A. Sein Indian den Jesusen Anai Ttikiaren gogoetak Mandiok euskaratuak.

 Herria 2020/09/17 Jainkoa Bizia Jendea.

 

Posted by on 2020/09/18 in Jainkoa bizia jendea, Mandio

Leave a comment

Apez berriak Euskal Herrian

Ekainaren 27an, hiru gizon gazte apeztuak izan dira Baionako katedralean. François-Regis Jasnot, Alexandre Mere eta Baptiste Pochelu izendatuak dira Garazin, Kanbon eta Hendaian, bainan François-Regis eta Baptiste oraino Erroman izanen dira beren ikastaldiak segitzeko. Hiruek hautatu dute euskara ikastea, jendeekin gurutzatzeko hemengo mintzairan bai eta Jainkoa ospatzeko.

Katedralean iragan den zeremonian, bere predikuan, apezpikuak xeheki erran diote zer den apez izaitea Elizako legearen arabera, nola bereixtuak diren Jesu Kristori lotzeko, eta kontsekratuak.

Ongi Etorri beroena egiten diotegu gure Herrian eta hemengo parropietan. Nahi nuke hitz batzuez aurkeztu zer den apeza laikoen bizian. Joanden astean, dantza-kantu talde batean afaltzen ari ginela kanpoan, apez bat pasatu da eta ixtant bat egon gurekin. Hor ziren jendeak, salbu bizpahiru, ez dira elizatiarrak bainan denak interasatuak ziren jakiteko zer den apez lana, zer erran nahi duen erretor izaitea, nundik eta nola etorri den gure euskalderat, eta denek aipatu dute, edo orroitzapen bat beren aspaldiko elizako urratsetan, edo katiximan ikasi eta beren bizian atxiki jakitate bat. Apeza joan eta, gai hortaz solasaldiak segitu du. Hunek agertzen du apeza ikusten delarik, galdeak eta erreakzioak sortzen direla. Ez da beraz edozoin bizi mota bat ez eta bertze ofizio bat bezala. Jende ainitzek ez badute deusen kasurik emaiten apezeri, badira bertze hainbertze edo gehiago, galdezka direnak.

Jesusek bere ibilaldia hasi zuelarik, ezkontza batzuetan egin zuen lehen mirakuilua. Bazkari denboran bere ama ohartu zelarik arnoa eskastuko zitzaiotela, Jesusek ura arno bilakatu zuen, besta ongi segi zezaten. Besta ohoratzea, gazteen amodioaren lekuko izaitea, Jainkoaren hegalpean ezartzea elgarrekin lotuko duten bizi molde hori, apezak hori dena kontsekratzen du osoki.

Ondotik lagun batzu bere inguruan bildu eta, Jesusek irakatsi zituen eta igorri erranez : « senda eriak, hilak pitz, garbi legendunak, haiza debruak. Urririk ukan duzue, urririk emazue ».1 Jendeen artean bizi da apeza, bereziki biziak kolpatu dituen artean. Nun den gaitza, nun den sofrikarioa, nun den kanporatzea eta baztertzea, han da apeza. Ez da errana bilkuretan izan behar dela han eta hemen, ez da ere errana ez duela bilkuretan ibili behar ; bainan zertan ari eta nola joka, zertan den lehentasuna Jesuseri lotua denarentzat.

Apezak ditu sakramenduak emaiten eta hauek Jainkoaren seinaleak dira, Jainkoa interasatua dela gure biziaz, gure bizi guziaz, erakusten dute. Gertakariak alegerak edo tristeak izan diten, gure egintzak ongi egile edo bekatu eta hoben izan diten, apezak denak entzuten ditu eta Jainkoari aurkezten. Ongi dabilana sustatzen du eta hobenduna artatzen, ospitalean zaurituak eta gaizki egileak artatzen diren bezala, nehori morala egin gabe bainan denak errespeturekin errezebituz. Apeza ez da epaile bat, ez da batekin edo bertzearekin auzian ; Jainkoaren bihotz urrikalmendutsuaren mezulari da. Kofesioko sakramendu eder horrek argitan ezartzen du Jainkoa zonbat loriatzen den bere barkamena emaitea, bake osoa emaiten duen barkamena. « Jainkoak bozkario gehiago ukanen du bihozberritzen den bekatari bakar batengatik, bihozberritze beharrik ez duten lauetan hogeita hemeretzi zuzenengatik baino ».

Denak elgarretaratzen ditu apezak Jesusen aldarearen inguruan. Maingu eta oker, gazte eta xahar, aberatsak eta pobreak, emazte eta gizonak, eri eta osagarri betean direnak, handi mandi eta umilak, bizi molde ezberdin guziak, denen artzaina da, denak Jainkoaren haur direnaz geroz. Nehor kanporatu gabe, nehor baztertu gabe, hor egiten du apezak komunionea eta Jainkoa eskertzen « Eukaristia » hitzak erran nahi duen bezala.

Bai zinez ongi etorri Jainkoaren izenean heldu diren apezeri !

Maite Irazoqui

1Mt 10,8

 

Posted by on 2020/08/12 in Jainkoa bizia jendea, Maite

Leave a comment

Zergatik ez ?

Anne Soupa andereak bere kandidatura eman du Lyoneko artzapezpiku izaiteko. Lyon hiriko kargu hori Michel Dubost apezpikuak betetzen du joan den ekainetik hunat, urte bat huntan, Philippe Barbarinen ordezkapena segurtatuz, norbait izendatu arte. Anne Soupa emazte bat da, teologoa, biblia irakasle, kazetari eta idazle. Zientzia politikako eta Zuzenbideko tituluak baditu. Ezkondua da eta 73 urte ditu.

Kandidatura horren alde ainitz agertu dira eta izenpetuz beren sostengua ezagutarazi dute. Ainitz agertu dira ere arras kontra, zozokeria bat dela, ergelkeria, probokazio eta kitzikeria, bertzerik ez.

Andere horrek aski ongi daki ez dela sekulan artzapezpiku izanen, orduan zer erran nahi du ?

Beha dezagun zer dion Eliza katolikoaren legeak. Lege hori, Droit canonique deitzen dena, elizako gizonek, eta gizonek baizik dute pentsatu eta idatzi. Beren arteko legea da 1983an idatzia. 375garren artikuluan lerro hauek definitzen dute apezpiku lana, : « Apezpikuak, apostoluen ordain direnak jainkozko instituzioaren partez, Izpiritu Sainduaren bitartez, Elizaren artzain eginak dira, berak izan diten doktrinaren irakasle, kultu sakratuaren apez eta gobernumenduaren ministro »

Eta zer dio Anne Soupa andereak ? Sei oharpen kontsideratzen ditu :

Ez dela emazte bakar bat boz emaile denik Elizako erabakietan ;

Gizadiaren erdia kanporatzea, Jesusen mezuaren kontra dela, bai eta Elizari kalte egitea zeren beren arteko manera hori atxikiz, abusu sortzaile bilakatu delakoz ikusi den bezala;

Bera ez dela ezezaguna, 35 urte hauetan teologo eta biblia lana eremaiten dituela

Elizako legeak apez izaitea debekatzen du emazteeri eta debeku horreri Ez erraitea eginbide bat zaio bai Elizaren eta bai katoliko guzien errespetuz

Bere erantzukizuna dela Jainkoaren Hitzaren zerbitzari izaitea

Apez izaitea eta gobernatzea bi gauza direla eta bien berextea beharrezkoa dela, Frantses aita sainduak galdetzen duen bezala

Denen begien aitzinean den errealitatea azpimarratzen du kandidatura hunek bai eta denen adimendua galdekatzen. Emazteak dira gehien Elizako urratsetan, bainan gizonek dituzte erabakiak hartzen. Teologiko ikasketak egitean, irakasleak emaiten dituzte bibliografiak, zoin liburu irakurri eta zoin idazle. Kasik beti, gizonak dira zerrendan, emazterik ez. Alta badira teologo ainitz emazte eta idazle direnak ! Jainkoaren dohainak deneri emanak direla ez ote da onesgarri?

Apezpiku baten izendatzea nola antolatzen da ? Hiru urtetarik, euskualde bateko apezpikuek zerrenda bat egiten dute, nun ezartzen dituzten beren arabera gai diren apezen izenak apezpiku izaiteko. Zerrenda hori sekretuki egina da. Gainera, apezpiku bakotxak ezagutaraz dezake bere alde, apez bat, on eta kapable estimatzen duena kargu horren betetzeko. (377 artikulua). Izen horiek igorriak dira Erromarat, aita sainduaren egoitzarat. Apezpiku bat izendatu behar delarik euskalde batean, nuntzioak1 hiru izen hautatzen ditu, Barneko ministroari presentatzen eta hunek ontzat emaiten ditu edo ez. Azkenean aita sainduak hautatzen du horietarik bat. Ez da beraz, ofizialki, kandidaturik.

Zoin dira behar diren kalitateak apezpiku izaiteko ?

1 – fede azkar bat, bizi molde ona, debozioa, arimen karra, zuhurtzia, prestutasuna, eta kargu horren betetzeko behar diren bertze dohainak

2 – fama ona

3 – 35 urte goiti

4 – apeztua bortz urtez bederen

5 – doktorego edo lizentzia titulua ukana teologian edo biblian edo elizako legean…

Nola aitzina ditazke gauzak ? Nola sendatu hain eri den Eliza katolikoa ? Ixtorio eder bat aurkitzen da Jesusen bizian. Farisauekin ukan zuen eztabaida baten ondotik Jesus joan zen aski urrun, paganoen euskaldetik hurbil. Emazte bat, paganoa, etorri zitzaion galdetuz bere alaba, eri haundi zaudena, senda zezan. Lehenik Jesusek ez zion kasurik ere eman ; emaztea hor zuen beti haren ondotik eta apostoluek galdetu zioten fueratu zezan « haren oihuak ez entzuteko ». Eta Jesusek berriz, Israeltarrentzat bakarrik etorria zela. Bainan emazteak ez zuen amor eman ; Jesusen ereakzio zakarrari abilki eta adimen haundirekin erantzun eman zion, eta Jesusek zuen amor eman erranez: «  Haundia da zure fedea. Zuk nahi bezala gerta bekizu ».2

Maite Irazoqui

1Nonce apostolique

2Mt 15,21-28

 

Posted by on 2020/06/26 in Jainkoa bizia jendea, Maite

Leave a comment

Koronabirus eta Girixtinoak

Garizuma hasi zen, urte guziz bezala, Hauste egunarekin, otsailaren 26an, eta urte guziz bezala gomita edo hobeki erran, manamendua entzunez : « Bihozberri zaitezte eta sinets berri ona ». Bazen airean eta gogoetan kezka iduriko zerbait, galdera bat, bainan ez bi asteren buruan etorri den ihurtzuri ukaldia : bakotxa bere etxean, ateri gabe. Ondorioz, mezarik ez, elkarretaratzerik ez, doi doia beharrezko diren hazkurri saltegiak idekiak. Zer pasatzen da ? Covid 19 deitu koronabirus batek hartu du munduaren gobernamendua estatu kolpe bat eginez.

Garizuma hasia zen bere hiru puntuekin : amoina, otoitza, barura eta horra non hiru puntu horiek hartu duten beren betetasuna. Amoina bilakatu da ez bakarrik diru emaitea behartsueri, sobera dugun dirua, bainan begiak idekitzea gure bizia zaintzen duten guzieri eta ahal den guzia egitea heien errespetatzeko eta laguntzeko. Ofizio xume konsideratu ziren lanbideen balioa ikusi da ; horiek direla beharrezkoak bizitzeko jujatu da ere. Auzo, lagun, urbileko, langile, xahar, bakarrik bizi direnak, eri, herbaldu, denen artean sortu dira laguntzak. Lehen ikusten zirenak ikusi gabe, orain ikusten dira, izate bat ardietsi dute. « Ideki begiak eta zabal eskua » ainitzen leloa bilakatu da.

Otoitza da garizumako bigarren xedea. Elizak hustu dira eta otoitza joan da etxetarat. Jesus atera da elizatik eta etxetan sartu da. Zonbat eta zonbat jendek segitzen dute, edo hobeki erran, parte hartzen dute goizetan aita sainduak erraiten duen mezan. Telebixtaren eta interneten bidez, zoin xinpleki eta zoin kartsuki partekatzen den meza hori ! Eta nola ez errezebitu aita sainduaren irakaspen, xehetasun argi eta garbiak, Jainkoaren Hitza gogatzen duelarik moralizatu gabe, barnetasun haundirekin, hain xinpleki denek konpreni dezaten ! Jainkoa etxean da eta meza egiazki elgarren otoitza da. Eta zonbat jendek parte hartzen dute beti telebixta, internet eta Lapurdi Irratiaren bidez Lurdeko mezan, edo arratseko mezan Parisetik, bai eta Lurdeko arrosarioan. Lotura gaitza bizi da mundu osoan hedabide horien bitartez, denen otoitzak inguratzen duela bai mundua bai jende bakotxa, den tokian, bizi dituen gaitzekin eta atseginekin.

Barura da hirugarren bidea garizumako denboran. Jan aldetik, zonbat jendek ez dute sofritu garizuma huntan eta sofritzen jateko eskasiaz. Pobretasunak pobreak zafratu ditu ; langabeziak langileak lehertu ditu ; xuhur bizi direnak xuhurrago bizi dira. Horiek barur dute beti eta barur haundigoa kinka gaixto hunetan. Barura bertze molde berrietan ere bizi da. Zer den premiatsu, zer den beharrezko, zer den funtsezkoa da jende gehienen bilaketa. Familiakoak ez ikustea nahi den bezala ; hil direnak ez ikustea eta familiak ez inguratzea ez elizan ez etxetan ; bertzetik urruntzea ; haurrak ez besarkatzea ; joan etorriak neurtzea ; ibiltzeko libertatea mugatzea ; elgarrekin ez kantatzea mezan ; mezaren barura eta komunionearen. Barura ez da hautu bat izan, bainan zinez egin den esperientzia berri bat. Nahi ala ez denek egin dugu barur !

Garizumako seigarren igandea etorri da, Erramu igandea. Eta koronabirus hori beti hor ! Egunero zonbat hil, zonbat kinka txarrean, zonbat eri mundu guzian, eta denak beldurra hezurretaraino sartua. Erramu igandez benedikatzen dira erramuak, Jesus hala sartu baitzen Jerusalemen, jendek goresten zutela aldaxkak eskuan. Apez batzuek pentsatu dute eliza dorrerat igaitea eta handik erramu, jende, etxe eta bazterrak benedikatzea. Bertze batzuek ondoko egun batez benedikatuko dituztela. Eta etxetan otoitz egin da Jainkoak benedika ditzan behar gorrian diren guziak bai eta ongi bizi diren guziak.

Aste Sainduko ospakizunetan ukan dugu Gurutzearen bidea Erromatik urte guziz bezala. Bainan aurten arras hunkigarria. Padoue hirian preso direnak eta presondegian lanean ari direnak antolatu dute arrats hortako otoitza. Bost presoner, hilketa baten biktima bat, bizi guzirako kondenatua den presoner baten alaba, presondegiko hezitzaile bat, magistratu bat, presoner baten ama, katixima egile bat, zuzengabeki akusatua eta hamar urte preso izan den apez bat, boluntario bat, polizia bat, izan dira lekuko eta heien gogoetak eta otoitzak irakurriak izan dira. Preso direnak ez dira ateratzen ; heien konfinamendua urteak eta urteak baditu, eta ezagutzen ditugunak hogoita amar urte eta gehiago, konfinatuak direla, aterabiderik ikusi gabe !

Hori entzun eta, nola pleinitu bi ilabetez ez ibiltzea nahi dugun bezala ?

Bazko bestak ukan du egiazko harridura bat. Urtero ospatzen da egun hori, normal den gauza bat bezala. Ez da gehiago harridurarik. Aurten bazuen bai harridura, alde batetik barnean eta kasik ixilik ospatzea, eta bertzetik sortzeko gaitasuna, asmatzeko gaitasuna : nola ospatu holako besta haundia ? Besta hori zer den egiazki, kontzientzia hartzeko aukera paregabea ! Eta orai hor gira, apostoluak bezala konfinatuak, hek Juduen beldurrez, gu Covid 19 horren beldurrez, hek Mendekoste arte, Izpiritu saindua etorri arte, eta gu ere, Mendekoste ondotik elizako ateak idekiko baitira Jainkoa elgarrekin ospatzeko.

Bi hilabeteko epe hunek, epe hain berezia, baditu jadanik bere irakaspenak eta girixtinoen artean sortzen ditu gogoeta frango. Jean Casanave, Biarnoko apez batek, proposatzen du galdeketa baten bidez partekatzea : « Zer zaitzue gehienik eskastu konfinamendu huntan ?

Eukaristiaren faltan, mezaren faltan, zeren hutsa senditu duzue gehienik : bertzen elkartasuna ? Jainkoaren Hitza partekatzea ? Jaunartzea ? (Komunionea). Elkarrekin kantatzea ? Parropiako jendek ikustea ? » Eta bertze holako galdeak.

Tomas Halik, teologo batek dio: « Eliza hutsak eta ixilak onart ditzakegu anarteko neurri bat bezala, laster ahantzia. Bainan errezebitzen ahal dugu ere momento egoki bat bezala ». Segur, ihardukitzeko tenorea da. Eliza berritzeko tenorea da. « Jesusek atea jotzen du Eliza barnetik ; atera nahi du ! »

Maite Irazoqui

 

Posted by on 2020/05/15 in Jainkoa bizia jendea, Maite

Leave a comment

Partekatzea, elgar osatzea.

Egun hauetan gauza frango partekatzen dugu. Covid 19 famatutik hasirik. iduriz, koronabirus hori, guttik dugu bildu, ipar Euskal Herrian behintzat, bainan hunen beldurra barna sartua zaigu gutarik gehieneri. Nola ez, erakusten dizkiguten irudiekin, bereziki artatze intentsibo horietakoekin.

Frustrazio eta pena bertsuak jasaiten ditugu denek batean. Arinenetan: Espainiako Errege koparena, Euskaldunentzat zena aurten, aspaldiko partez; 6 nazioen torneoa, Senpertar bat buru, frantsesek irabazter zutena; Aimar eta Urruti, berritz hoberenen artean, ligaxka begitik ezin utzi baten mentura iragartzen zutela; Zegama-Aizkorri mendi maratoi mitikoa; Segurako Iparra Hegoa, ekitaldi bateragarria; Bazko, Elizako besta handiena; Aberri eguna, menturaz bateratua; Sarako Biltzarra, bere kultur ekarpen aberatsarekin; Nafarroaren Eguna, garenaren seinale handia. Herri urrats, besta giroan euskara bizirik mantentzen duena; San Ferminak, elkar bizitzaren ospatze erraldoia; Pastorala, udako euskal hitzordu saihets ezina…

Jasan gaitzago edo tristeago: aitatxi amatxiek haursoak ezin besarka, ehorzketak elizetarik kanpo, multxo ttikitan, herritarren sustengu kartsua gabe; munduan zehar, lana galtzearekin, ezin bizia jasaiten ari direnen egoera lazgarria; buruzagi batzuen ezazolkeria, bortizkeria edo gaitasun eskasa…

Haatik gauza baikor frango ere badabil. Lehenik gure artean: jendea Whatsapp taldeka antolatua, famili edo lagun artekoak, partekatzen dituela, testu edo kantu eder eta aberatsak, bideo zoragarri, hunkigarri, funtsezko edo irringarriak, maitasun, esperantza eta umorezko mezu baikorrak, bakotxak bere xokotik “Egun on” opatzen diola taldeari, eguna ornituz mezu baikorrez, “Pasa gabon” goxo batekin bukatuz.

Gaurko teknika horiekin bertze itxura bat hartzen du baitezpadakoa dugun etxealde hunek. “Berria” egunkaria ere heldu zaigu gosariarekin batean, bat internetetik bertzea sukaldetik. Urruneko lagunen berri ere badugu, hala nola Txileko edo Indiako, denek gauza bera bizi dugula. Zahar andana bat ari da tresna berri horietan trebatzen, beharra bezalakorik ez da, lagun arteko aperitifa Whatsappen bitartez, elgarrekin kantuz Zoom aplikazioari esker, eta holako hasten dela menperatzen. Aspaldiko teknika ere hor dugu, berriak entzun nahi baldin baditugu telebixta pixtea aski, higuinak eta memento berean beharrezkoak, aski ongi antolatuak dira, beren mediku adituekin eta; Presidenta ere kasik denek batean entzun dugu, beti bezala paternalista, iduri eta presuna baten bizkar dela Herriaren geroa, herritarrak haurrak balira bezala; ez lukete ba noizpeit konfiantza egiten ahal jendeari, talde lanari? Norabide larrienak eman eta utzi eskualdeak antolatzen, beren ingurumen eta ahalen arabera, bereziki eskola ixtorioetan eta deskonfinamendutik ateratzeko moduetan.

Kanpoa, etxe ingurua, usaiakoa da, udaberriaren seinale guziekin; bizitzeko toki nasaia dutenetan, lehenago etxaldeetan neguan egiten ziren laneri lotzen da jendea, baratzea prestatu, hesiak moztu, tresnak edo bertze antolatu, aspaldian egin beharrari lotu… Ibilalditxo bat haizu dela, balia etxe gibeleko oihana miatzeko eta aspaldiko partez preziatzeko…

Batzu lanera, beren kondu ari diren gehienak, langile zonbeit; hauetan lehen gutietsiak zirenak, orai ohoratuak, izan zikinbiltzaile, karrika garbitzaile edo saltegietako kutxazain… Begien bixtakoak diren gauzeri ohartzen ari da jendea, bai jende horiek beharrezkoak dira gizarte batean, bai estimu eta diru gehiago merezi dute. Bai, orokorrean, jendeak badu zentzu: ez du balio itzuli-mitzuli aritzea errateko maskak ez direla beharrezkoak eta holako, nornahik ulertzen du maskarekin, homologatua edo ez, irrisku gutiago dela.

 Gehiengoaren zentzu amankomun horrekin aurrera eginen duke munduak hemendik goiti, ordu da. Alta segurtamenak agerian dira: korona birus horren menpetik ateratzea denek batean eginen dugu, edo ezta eginen, kutsadura handik edo hemendik berritz abiatuko baita. Hori ulertua dute xerto ikertzaileek eta beren aurkikuntzak partekatzen dituzte. Beraz herrialde pobreek aberatsen laguntza baitezpadakoa dute. Amerikarrek ere, badute egiteko, beren osasun xistema aldatu beharko dute, langabetuek ez baldin badute artatzeko ahalik, aberatsak goiz edo berant berritz kutsatuko dituzte…

Natura edo Izadia hobekiago da, kutsadura gutiago egiten baitu gizonak, bidaiak murriztuz, hurbileko elikadurak kontsumituz. Ondorioz Izadia hobekiago bai eta ere… jendea; bide hortarik segituz beharbada klimaren berotzea geldiaraziko da. Agian. Ipar iparraldeko lur hormatuak (permafrosta) hasiak dira gesaltzen, eta heiekin batean, han izozturik eta preso dauden karbonoak eta lehengo izurriteen birus edo bakterioak.

Osasunaren ondotik gabiltza beti. Garai hauetan are gehiago. Osasun edo osagarri, euskaldunek sumatzen dugu hitz horrek baduela ikusteko osotasun zerbeitekin. Izadiarenak ekarki du gurea, gurea ez da mozten ahal edozoin mundutiarretarik, garatu edo garatzen ari, gero ta harreman hurbilagoan gare denak, baten sustengatzeak bertzea osatzen duela, bere izaite guzian.

Izan hadi amultsu bat, munduan gaindi memento gogorrak bizi dituzten guzieri!

Mandio

 

Posted by on 2020/04/25 in Jainkoa bizia jendea, Mandio

1 Comment

ZER EGIN DUZUE JESUSEZ?

Eliz-gizonek haur heldugabeeri egin sexu abusuak direla eta, erran dut ikaragarriena eta
eskandalagarriena egiten zaidala eliz-agintariek, eta bereziki apezpikuek, hau guzia mende erdi
batez baino gehiago “estali” izana. Eskuratu dut Christine Pedotti* andereak egun hauetan argitaratu
duen liburua: “Qu’avez-vous fait de Jésus ?” (Ed. Albin Michel). Guziz interesgarria iduritzen zait
grinatzen nauen (eta zuen arteko zonbait ere agian…) galderari erantzunez garatzen duen
argumentazioa. Sar hitzan erraiten du bere haserrea “sistemari” doala eta ez pertsoneri zuzenean.
Liburua, gutun baten gisan, zuzentzen du “Eliza katolikoaren arduradun Jauneri” eta,
ahoan bilorik gabe, galdera zuzen eta zehatz hauek aurpegiratzen dizkiote: “Nolaz hortaratuak
gaude? Zer egin duzue Jesusez, zer egin fededunek Kristo eta Jaun deitzen duten gizakiaren
lekuko izaitea helburu bakartzat duen instituzioaz?… Nolaz posible da ohart ez zaitezten?…
Ezikusiarena egin duzue haurreri egina zitzaioten kalteari, beharriak tapatu dituzue familien behin
berrizko galdeak berdin biktimen sufrimendu izigarria ez entzuteko, isilik egon zirezte eta ez
dituzue hobendunak salatu… Nolaz utzi duzue mina hedatzerat?… Zerk trabatzen zaituzte egia
egitetik, gardentasuna bilatzetik? Nolaz ez duzue sendi biktimen aldeko zinezko
urrikalmendurik?…”
Lerro labur batez emaiten du idazleak galde haueri erantzuna: “Gaiaren larritasunaz
jabetzeko duzuen gaitasunezaren zergatia da giza sexualitateaz duzuen ulergaitasuna – agian
ulergaitasuneza erran beharko nuke.” Eta esplikatzen du, beti “arduradun Jauneri” zuzenduz:
“Zuen oinarriko aintzin-emana da sexualitatearen xede nagusiena dela, jainkozko ordenaren
arabera, haur sortzea. Jarduera sexuala mugatzen duzue bikote heterosexualari, bidezki ezkondua,
sexu jarduera “haur sortzeari idekiriko moldean” praktikatzen duenari. Onartua den kontrazepzio
bakarra da abstinentzia (edo barura) emankortasun aldietan.” Bikotetasunaren ikuspegi katoliko hori
“kastitatea” deitzen duzue. Gainerakoa, gainerako guzia, lizunkeriaren arlokoa da. Lizunkeria…
zazpi bekatu kapitaletarik bat. Ondorioa da sexuaren debeku sistema orokortu hortan “haragizko
bekatuen” zakuan sartzen direla nahas-mahas masturbazioa, joko erotiko anizkunak, ezkontzaz
kanpoko jarduera sexualak, jarduera homosexualak, adulterioa, edota haur heldugabeei eginiko
ukituak.
“Helduen arteko onespena” ez da nihun ere agertzen Eliza katolikoaren Katiximan, gaurko
gure jendarteetan sexu jardueren erabaki-irizpide nagusiena delarik. Gaur lehenesten dena pertsonen
arteko harremana da eta ez kanpotikako arauak: pertsona konzeptuari nagusi. “Testuinguru
hortan, Jaunak, predikatzen duzuen “kastitatea” nozio guziz abstraktoa da, eta are abstraktoagoa
oraino kastitateari laidoa… Zuen ustez, bortxaketa lehenik “justiziari eta karitateari egin kaltea da.
(adierazpen lehena), “gizabanakoaren eskubidea urratzen du” (adierazpen bigarrena). Eta
hirugarrenik bakarrik aitortzen da [bortxaketak] “biktima bere bizi osorako marka dezakeela.”
Mentura bezala gainera… Mundu “arruntan” ordea, bortxaketa krimena da, kontzeptu bat ez baina
pertsona bat kaltetzen duelako, egiazko pertsona, haragizkoa, odol eta arimazkoa. Bere izaitea bera
du kaltetzen, bere haragia!… Harrigarria da halere, “Haragitzearen” erlijionearen zaindariak izanik,
kontzeptuak defendi ditzazuen pertsonak baino lehen… Jesusek, bere garaian, eskandalo egin zuen
bizitza legea baino lehen jartzen zuelako. Zer egin duzue hartaz? Jaunak, ordua baino gehiago da
Katixima doi bat utz dezazuen eta Ebanjelioa ber-irakurtzen has zaitezten!”
Bekatuaren eta krimenaren arteko nahasketa hortan ikusten du C. Pedottik min askoren
iturria. Bekatuaren termino abstraktuetan pentsatzeagatik, dio: “zuen grina lehena da hobendunaren
erospena, egin duen makurraren aitorpena eta erreparazionea aitzin. Krimen egile eta kaltegileeri
proposatzen duzuen lehen gauza – eta bakarra – da otoitza eta penitentzia… sendagailu bat balitz
bezala! Bekatuaren sendagailu, agian; baina ez krimenaren kontrako sendagailu. Krimenaren
aitzinean, egin beharreko lehen gauza ez da hobendunari otoitz egin dezan edo damu dadin
galdegitea, baina bai hau giza-justiziari aurkeztea, eta biktimetaz axolatzea… Zuen itsukeria,
ideologia bihurtu den moral sexualean oinarritua izanik, ez da gutiago kriminala… Ez da
barkamenik egiarik gabe… Barkamena ezin da, ez eta behar ere, justizia baino lehen jarri.”
Ondoko kapituluetan, idazleak salatzen du “Père”, “Abbé”, “Monseigneur”, “mon fils”, “ma
fille”, eta, nola ez “Mère” hitzeri mendetan zehar xertatu izan den mami sinboliko bihurria. Salatzen
ere Eliza barneko demokrazia falta, eliz-gizonek “Jainkoaren ganik hartze” duketen boterearen
jabetasun esklusiboa, isiltasunaren kultura, abusuen agertzeak sort zezakeen eskandaloen beldurra…
Ororen buru, gaitzak edo minak izen bat badu, Frantses Eliz-agintari Nagusiak berak
salatzen duena: klerikalismoa. Erronka mahain gainean dugu: nola katolizismoa arra-eraiki
klerikalismoa errotik suntsituz? Aterabide bakarra da apezeria desklerikalizatzea, boterearen
jarduera bihurriari amaiera emanez. Artetik, umore xorta batekin, errepikatzen du idazleak bere
apez adiskide baten errana: “Klerikalismoa eritasun kutsagarria da, eskuen inposizioaren bidez
transmitigarria”… Bide hortan, lehen eginbeharra da apezen bizitza giza-norma arruntari egokitzea.
Azkenean, etorkizuna Jainko Herriaren gain dago, eskuetan dituen “ttanttoak” baliatuz:
unibertsaltasuna, ONG (Secours Catholique – Caritas, CCFD eta beste…) erakundeen karitatezko
engaiamendua, ahulenen eta behartsuenen alderako lehentasuna, ospakizunak antolatzeko
trebetasuna… Etsipena gainditzeko motiboak badaude segur! Eta sinesten dugu heriotza beti
piztearen abiapundua dela.
*Christine Pedotti idazlea da (30 bat liburu), kazetaria, argitaratzailea, “Témoignage
chrétien” aldizkariaren buru izana.
Peio Ospital
2019-01-21

 

EZTI EZ, GATZ BAI

Bakantza edo opor garaia ez da, beharbada, anitzentzat hausnarketa edo gogoeta
sakonetarako aldirik aproposena izaiten. Beste batzuentzat, aldiz, bai. Dena dela, bada gure artean
sekula oporrik edo bakantzarik hartzen ez duen gertaera bat, hau da gizagabekeria. Zorionez, badira
ere, huni buru egiteko, sekula geldi-aldirik hartzen ez duten ekintzaileak.
Guziz deigarria egin zait uztail ondarreko La Vie aldizkariaren lehen orrialdeetan agertu
argazkia: ikusten da polizia-gizon bat frantziskotar serora gazte bati, beste lagun batzuen artean,
eskuak bizkarrean lotzen. Hau gertatu da Washingtonen joanden uztailaren 18an, haur emigranteen
atxiloketaren bururapena eskatzen zen manifestaldi batean. Deigarria baino gehiago oraino
harrigarria eta hunkigarria egiten zait serora gazte hunen jarrera: zernolako duintasunarekin uzten
duen bere burua poliziak arrastatzera!!! Bai, zinez harrigarria eta hunkigarria!!! Argazki hau
ikustean, berehala bururatu zait gogoeta hau: “Hara Kristo berpiztua gure artean bizi delako
seinalea! Erreinua gure artean dagolako ezaugarria!”
Gehixago jakin nahiz, jo dut internetera. Serora gazte hau Franciscan Action Network (FAN)
elkarteko kidea da (hor atxeman dezakezue argazkia). Eta zer da elkarte hori? Zertara dedikatzen
da?
FAN elkartea sortu zuten 2007an Baltimoren Estatu Batuetako lau kantoinetarik etorri 150
bat frantziskotarrek. Gaur egun Washingtonen du bere egoitza, eta elkartekideak dira serora edo
fraile frantziskotarrak, berdin frantziskotar sekularrak edo beste, baita ere luteriano eta frantziskotar
ekumenikoak. Lurralde osoan gaindi badira boluntario aktiboak eta administrazio kontseiluan barne
dira ere laikoak.
Elkartearen ardura nagusienak dira ekologia, giza eskubideak, pobretasuna, bakearen
bermaketa, pertsonen salerosketa… Arlo horietan lan egiten duten hainbat eta hainbat erakunderen
kolaboratzaile dira.
Hor bai, zinez ikus dezakegu Berpiztuaren haragitzea gaurko gizartean eta munduan! Horrek
gure buruaren galdezkatzera eraman behar gaitu. Eta galdekatze horrek gure bihotzak idekitzera
eraman behar gaitu. Bide hortarik zinezko Mendekoste bat bizitzera deituak gira. Hau guzia arras
ongi esplikatzen du Luigi Maria Epicoco italiar apez gazteak (arrakasta handia du Italian) “La Foi
n’est pas un bonbon au miel – Pour une foi qui brûle” izenburuko liburuan (Ed. Mame). Guziaren
gakoa da, azkenean, bizikidetza. Bizikidetzak izan behar du oinarri-oinarrizko hautabidea. Eta
hunek du Mendekosteari bidea eginen.
Mendekostea izan behar da aldi berean pertsonala eta komunitarioa. “Mendekosterik ez
daiteke gerta, dio L.M. Epicocok, nun ez dugun, pertsonalki eta komunitarioki, erabakitzen
elgarrekin bizitzea, elgarrekin pentsatzea, nun ez dugun onartzen guhauren zortea bere-berezki lotua
dela gure haurridearenari. Ez dezakegu bakarrik pentsa, beti besterekin pentsatu beharra daukagu,
zaila izanik ere… Besteekiko batasun harreman hortarik kanpo, ez dago salbamenik. Gorputz bakar
bat bezala behar gira asmatu eta ikusi: hori da gure, eta beharbada mundu osoaren, arraberritze
izpiritualerako egin behar dugun lehenbiziko urratsa. Gure zortea baitezpada, nahi ala ez, gure
haurridearenari lotua da. Ez dezakegu gure burua bakarrik asmatu gure haurridearen ongiari
pentsatu gabe. Gizaki bakoitza ez da bakarrik bere buruaz kargudun. Aldeko lagunen kargudun ere
bada.”
Arazoa zer da? Arazoa da ez girela ateratzera menturatzen edo ausartzen. Kristo denetan
sartzen da, ateak hetsiak izanik ere. Kontua da ez girela ateratzen! Gakaturik edo hetsirik gelditzen
gira. “Mezara joan gintezke eta, bizkitartean, gakaturik edo hetsirik geldi.” Eta hitz hauekin
burutzen du bere liburua L.M. Epicocok: “Fedea ez da ahora emaiten den eztia pilula kirats bat
irensteko. Fedea batzuetan erretzen duen zerbait da, gatzak zauri baten gainean bezala. Bainan
horrek du preseski zorneaz beiratzen.
Gatz izaitera deituak gira, eta ez ezti.”
Peio Ospital
2019-08-05

 

EZTABAIDA HAZIZ…

Eliz-Instituzioaren arra-eraikuntza dela eta, eztabaida bizia eta zabala sortu da azken hilabete
hauetan lurralde eta sektore anitzetan. LA VIE aldizkariak dosier interesgarria atera du gai huni
buruz hilabete huntan (N° 3849), eztabaida haziz. Nere aldi huntako lana izanen da dosier hunen
mamia zuenganatzea. Hogei proposamen, arras zehatzak eta praktikoak, agertzen dira bost arlo
nagusietan banatuak.
LURRALDETASUNA ARRA-ASMATU
1. Gune misiolariak plantatu. Zergatik ez lurralde-antolakuntza arra-moldatu “zentro” batzu sortuz,
Elizaren lehen garaietan bezala? Hiriburuetarik abiatuz, ebanjelizatzea heda litaike inguruetara, eta
apezek beren oinarrizko egitekoa berreskuratuko lukete: saindutzea eta ebanjelizatzea.
2. Parropi haurridediak garatu. Kristau elkartea ez da bakarrik igandetan bizi! Zergatik ez auzo
hurbilen arteko topaketak antolatu berrien trukatzeko, otoitz egiteko, tokian tokiko beharreri nola
buru egin elgarrekin ikusteko. Beharbada usaia zaharkitu edo desegokituak bazterra utziz.
3. Probintzien xarma arra-deskubritu. Elizari aplikatuz, probintzia da diosesa arteko egitura bat,
frantses administrazioan eskualdea departamendu arteko egitura bat den bezala. Apezpikuak,
bakotxa bere etxean nagusi izan ordez, behartuak litezke kolegialitatea praktikatzera eta, batzuetan,
zerbitzu zonbait ere bildu litezke ekonomiak egiteko.
4. Kanpotik etorri apezeri ongi etorria egin. Gaur egun, Frantzian, apez aktiboen herena (bi mila
zazpi milaren gainean) beste lurraldetarik etorria da, gehienik Afrikatik, baina ere Asiatik edo Hego
Ameriketarik. Baina, usuegi, nonbrea egiteagatik jinarazten dira, hauen formakuntzaz eta bereziki
inkulturazioaz batere arduratu gabe.
5. Karabanak erabili. Ideia da lurralde “abandonatuetara” talde ibiltariak (apez, erlijioso, serora,
laiko) igortzea tokiko jendearekin elkarrizketak eta harremanak sortzeko.
JAINKOAREN HERRIA BIZIARAZI
6. Semenarioak arra-eraiki. Orai arteko ereduak berea egina du. Ideia berrien artean zonbait:
familiekiko bizikidetza sustatu semenarioetan; erakasleeri dagokionez, gizon-emazteen arteko
parekotasuna garatu; semenario kanpotiko egonaldiak areagotu, hala nola berhartsuenekin (eri, adin
handiko, elbarritu, prekaritatean bizi direnekin…) urte bat osoa bizi; teologia fakultatetik pasatzera
behartu; giza zientziak gehiago erakatsi…
7. “Lumen gentium” gaualdiak antolatu, adibidez apezaren eta laikoaren egitekoa xuxen zoin den
ongi aztertzeko.
8. Frantziako Elizaren Konferentzia sortu, laikoeri tokia eginez eta bozkatze eskubidea emanez.
9. Kontzilioa… zergatik ez? Baina, beharbada, probintziala. Eskubide hau badago baina ez da
erabilia.
BOTEREA ARRA-KONTSIDERATU
10. Diosesen gobernantza arra-pentsatu. Apezpikuak azkenean bakar-bakarrik erabakiak hartzeko
ordez, kolegialitatea garatu eta zinezko kontra-botere bat izango duten kontseiluak sortu.
11. Laiko eta emazte gehiago izendatu erantzunkizun postuetan, eta elkarte erantzunkidetza garatu.
12. Eliz-gizon eta laiko erreferenteak kontsultatu, apezpikuak hobeki izendatzeko: segeretuaren
kultura hautsi eta izendepenen arrazoinak ondotik esplikatu.
13. Apezpikuak agintaritzari formatu, ez bakarrik hiru egun Parisen eta zazpi Erroman pasatuz.
14. Klerikalismoa hazten duten titulueri (“Monseigneur”, “Père”…) uko egin eta soiltasunez jokatu.
ABUSUEN KONTRA BORROKATU
15. Abusuei dagozkien txostenak bi urtetarik behin agertu: gardentasuna izan behar da nagusi.
Estatistikak eta gauzen garapena neurtzeko, soziologian ikasle edo ikerlari direnei dei egin.
16. Bortxaketa krimen gisa ezagutu Zuzenbide Kanonikoan, orai arte soilik “kastitateari huts”
bezala ezagutua delarik. Auzi kanonikoetan laikoak ere kargutan jarri eta ez bakarrik apezak.
17. Apezpikuari botere judizialaren zama kendu, orai arte aldi berean “juje eta parte” delarik eta
erabaki azkena bere eskuetan bakarrik dagolarik.
18. Erasotzaileeri klero estatua kendu: biktimen elkarteek hau ezinbestekotzat daukate. Baina,
adituen arabera, erreferentzia markak galtzeak errepikapen irriskua biderkatzen du… Gaztiguari
laguntza egoki eta jarraitu bat lotu.
19. Eta eliz-gizonen zelibatuarekin zer? Argi eta garbi utzi behar da ez dituela zelibatuak eramaiten
hainbat apez haurrak sexualki erasotzera. Baina baliteke apez ministeritza hartzen dutenen bizi
moldea hobeki zaindu behar litekeela.
EBANJELIZATU,
20. musika aldatuz! Ebanjelio izpiritua da denen gainetik jarri eta garatu behar. Natalia Trouiller
saiakeragile katolikoari uzten diot azken hitza: “Tabernakulu bizietaz (behartsuetaz) zinez
arduratuko girenean, ikusiko duzue ez dela gehiago apez faltarik izanen!”
Peio Ospital
2019-06-17

 

“ESPERANTZARI LEIHO BAT…”

Aktualitateak berriz ere Eliz erakundearen funtzionamenduaren alderdi ilunenak eta
okerrenak ezagutzea eman dauku ARTE telebista katean agertu den dokumentalaren bidez,
lau kontinentetako hogei ta hiru lurraldetan serora ez gutik apez “harraparien” ganik jasan
behar izan edo jasaiten dituzten sexu abusuen gaineko oihala altxatuz.
Pedofiliaren eskandaloaren ondotik, hau… Egia erran, hainbeste urtez erakunde horri
nola edo hala, hurbiltxago edo urruntxagotik, baina beti fede onez eta zintzotasunez jarraiki
girenak ez dugu gure burua trahitua eta lohitua senditzeko motiborik falta… Beharrik baita
besterik ere…
Hats edo arnas piska bat hartu nahiz, “esperantzari leiho bat” (B. Gandiagaren hitza)
zabaltzea nahiago izan dut aldi huntan, Frantzia iparraldeko zazpi apez lagunek hiru
diosesetako apezpikueri igorri gutuna zuenganatuz. Gutun hunen bidez, aseak direla
jakinarazi nahi dute goraki eta ozenki.”Gal zorian dagon Elizaren erdian, esperantza
atxiki” eman diote izenburua beren gutunari.
Aseak zertaz?
– Aseak aduana baten gisan funtzionatzen duen sistema baten ordezkari izaiteaz,
– aseak sakramenduak ukatzeaz “laukietan” sartzen ez delako,
– aseak sotanaz jantzirik dauden apez batzuek nexkatoak beretter izaitetik baztertzeaz,
– aseak gune autoritario edo “tradi”ko jendeak berek egin lana zangopilatzen ikusteaz,
– aseak Ekintza Katolikotik urrun dauden eliz korronte batzueri lehentasuna emaiten dela
ikusteaz,
– aseak dena apezen gain uzten dela ikusteaz, beti eta gutiago direlarik,
– aseak Eliza elitista edo puristaz…,
beren xedea jendearen zerbitzura jartzea eta maitasunezko Jainkoaren lekuko izaitea delarik.
Gutun horren lerro batzuk euskaratu ditut:
“Gutarteko gehieneri, Kontzilioak ideki zauzkigun ateak eta gure ministeritza
betetzeko ahalbidea eman. Bide hortarik, Ekintza Katolikoa zinezko parada izan da guretzat,
eta izaiten segitzen du, jendartean engaiaturik dauden fededunen laguntzeko eta hauekin
bide egiteko, aldi berean beti Eliza galdekatuz bere presentziaz Jainkoak hain maite duen
munduari…
Apez eskasiaz apezpikuek duten griña, gure ustez, beldurraren ondorioa da: orai
arteko funtzionamendua gal zorian dagolako beldurra, kleroek izanik fededunen kudeatzeko,
lurraldea estaltzeko eta autoritatea bermatzeko misionea. Hau guzia desegoki gertatzen
delarik eta Ebanjelioaren dinamikaren eta gure garaikideen xedeen kontra doalarik.
Erran ditzagun gauzak deplauki: ikusten dira gaur egun hainbat “erretor” (artzain
baino gehiago), gizon ezkongabeak, gurutze ttipi- edo handi-dunak, zonbaitetan sotanaz
jantzirik manifestaldi identitarioak (xuri ta beltzez) kolorestatzera etortzen direnak. Meza
saindua (eukaristia baino gehiago) beren arduren erdigunean ezarri nahiz, artoski lehiatzen
dira gizon eta emazteak berexteaz, berdin neska ta mutikoak, sexu emekoeri debekatua
zaiotela koruan sartzea. Toki hau (korua) hain da sakralizatua nun ez duen gehiago deus
ikustekorik Jesusek bere azken afarirako bere dizipuluak bildu zituen goi-gelarekin.
Ez dugu onartzen apez eredu horrek gaina har dezan… beren komunitatearen bizia
eskutan hartu nahi duten hainbat laikoen gogo ona lotsatzeraino…
Ohiko bihurtu den dogmaren, erritoen eta apezak ordinazionearen bidez hartua
dukeen autoritate eztabaidaezinaren erabilpena dela eta, hainbat kristau urrundu dira
igandetako edo tokiko ospakizunetarik eta utzi dituzte parropi ardurak…
Sinisten dugu badela beste biderik gure munduan Kristoren mezuaren egokitasuna
hedatzeko, eta uste dugu bidezkoak direla gure galdeak. Eta zergatik ez luke Eliz
erakundeak bere burua galdezkatuko bere egokitasun propioaz, bere tokia atxikitzeko jokoz
kanpo uzten duen bere gaurko funtzionamendu moldeaz? Botere-instituzio gisa ez, baina
gizarte bizitza alternatibo bat proposa lezakeen erakunde gisa bere tokia betetzeko…”
Azkenean, hauxe da gogo-bihotzez luzatzen duten deia: “Mendekoste berri bat dugu
nahi!” Uste dut zazpi apez hauen izenak merezi dutela Euskal Herrian ere izendatuak
izaitea: Jean-Marc Bocquet, Marc Delebarre, Patrick Delecluse, Bernard Denis, Adam
Dobek, Joseph Nurchi, Yves Spriet.
Peio Ospital
2019-03-11

 

ELIZA eta eliza

Parisko “Notre Dame” katedralaren suteak jendeen gogo-bihotzak barnaki jo eta
hunkitu ditu mundu osoan gaindi, sinestunak berdin ez-sinestunak.
Lehenbiziko harridura eta emozioa pasa eta gero, gertakari huntaz irakurketa asko
egiten ari da. Kalte edo makur materiala baino haratago, asko dira gertakari huntan “aldien
ezaugarri” bat ikusten dutenak. Huntaz nahiko nuke gaur arizan, ene iritzia beste
batzuenari juntatuz.
Berehala baztertuko nuke okerra iduritzen zautan irakurketa hauxe: gertakari huntan
ikustea Jainkoaren aserrearen agerbidea, edo Haren gaztigua eta mendekua, gizakiek egin
bekatu guziengatik merexitua. Aspaldi du, beste anitzek bezala (agian!), beldurraren
pastoraltza garaian erakatsi zaukuten Jainko justizigile zorrotz eta gaztigatzaileari bizkarra
eman niola, Jesusek errebelatu Maitasunezko Jainkoaren baitan sinestea eta konfiantza
jartzeko.
Neretzat, sutearen irudirik indartsuena eta deigarriena gezi gisako dorrearen lehertzea
gelditzen da. Horrekin batera zizpildurik gelditu da 800 bat urte zituen zurezko teilatua,
“oihana” deitua. Nere bigarren harridura izan da biharamunean ikustea katedrala barnean
gertatu kalteak uste baino arinagoak zirela. Hala nola, gurutzea eta aldarea han zeuden xutik
eta sendo, batere kaltetuak. Berdin, nahiz beharbada piska bat inarrosiak, zutik gelditu dira
ere pareta nagusiak.
Nola ez ikusi hor kleroek maila desberdinetan osatzen duten Eliz-piramidalaren
lehertzea eta aldi berean kristau herriak osatzen duen azpi-egituraren sendotasuna?
Irakurketa profetiko horren egitera deitzen gaituzte tokian berean ikusle baten
ganik altxatu hitz hauek: “Neretzat, gertakari hunek zerikusia du Elizaren gaurko
egoerarekin. Suak berea egin du, ondotik hobeki bireraikitzeko parada emanez. Biluzte bat
da.” Eta ere Jean Casanave-n lerro hauek: “Eliza, fededunen herria, ez ote da bere barnean
bizitzen ari Parisko harrizko untzia zauritu duen drama berdina? Zurezko eta berunezko
teologien arteko ezkontzak historiaren ekaitzaldi eta inarrosaldietarik gerizatzeko muntatu
teilatu sendoa ez ote da hurtzen ari? Bi mila urteko tradizio biziaren egitura ez ote da bera
arraildua? Hainbeste instituzio eta kongregazioen arteko nahasketak ez ote du sutea hazten?
Segurantzazko zimendu gainean finkatuak zeuden zutabe eta ostiko-arkuen sendotasuna ez
ote du inarrosten, aldi berean liluratzen eta beldurtzen gaituen unibertso berri batek? “Notre
Dame”n suteak mingarriki markatzen du aldi baten amaiera eta zabaltzen beste baten
hastapena.”
Hitz hauek ere altxatu ditut bestalde Yann Raison du Cleuziou historialari eta
soziologoaren ahotik: “Bata bestearen ondotik agertu diren eskandaloek (pedofilia,
apezeriaren homosexualitatea, seroren bortxaketak…) ondorio larriak ekarri dituzte, Joanes
Paulo II.ak Eliza birkokatu nahian jarri zituen lau ardatzak kordokatzen dituelako: morala
sexuala, boterearen zentralizazioa Erroman, komunitate berriak, gazteria. Ondorioz,
katolizismoaren instituzionaltasuna bera da inarrosia eta “ebanjelizatze berria”ren
sinesgarritasuna zalantzan jarria.“
ELIZA – fededunen Herria – arra-eraikitzea da orai erronka, eliza – harrizko eraikinaz
aparte. Galderak orduan sortzen dira: nor izanen da arkitektoa, nor langileak? Zoin izanen
dira planoak?
Gauza bat argi dago: behar premiatsuena da indarrean dagon eklesiologia errotik
berrikustea. Elizaren diseinu piramidalak kleroak jarri ditu bataiatu guzien gainetik, hauen
gain “botere sakratu“ bat jarriz. Desoreka hau gehiegikeri eta nahasketa askoren iturria izan
da, eta errotik xuxendu beharra dago. Lan huni artaz eta kuraiaz lotu behar da,
semenarioetarik hasita.
Jesus “Arkitekto Buruak“ hortarako “planoak“ utzi zauzkigun: “…zuen artean lehen
izan nahi duena izan bedi zuen mutil“ (Mt 20, 27), eta helburua argi eta garbi jarri zuen:
itsuek ikus dezaten, mainguak ibil diten, lepradunak garbi geldi diten eta elkorrek entzun
dezaten, hilak pitz diten eta behartsueri berriona mezutua izan dadin. Hori da “Erreinua“
bideratzea. Azkenean, ez dira harriak garrantzizkoak. Zapalduak diren bizitza guziak –
miseria ekonomikoagatik, indarkeri politikoagatik, nagusigo kulturalengatik… – dira arraaltxatu
beharrak. Harri biziak harrizko harriak baino lehen. Makurrik handiena ez da tenplo
baten andeatzea, bainan bai, injustiziaren ondorioz, pertsoneri eta planetari egina zaioten
eguneroko indarkeria eta kalte izigarria.
Hortarako eskuak, langileak, behar dira, segur! Eta gogo-oneko guziak ongi-etorriak
dira, fededun izan ala ez, berdin beste erlijionetakoak, emazteeri toki nasaia emanez. “Notre
Dame“ katedralaren sutea ikusiz mundu osoan denek bat egin duten bezala.
Eta… ez da bost urtetako lana izanen…
Peio Ospital
2019-04-29

 
Tresna-barrara saltatu