Giza eskubideak denentzat

By , 2018/12/29 16:57

Duela 70 urte, 1948ko abenduaren hamarrean, Parisko Chaillot jauregian, ONU erakundeko Estatuen gehiengo zabalez bozkatua izan zen « La Déclaration Universelle des Droits de l’Homme » delakoa, orain emazteen errespetuz erran genezake « des Droits Humains », hots Giza Eskubideen Aldarri Orokorra. Haatik oroitu behar da munduko Estatu subiranoak 58 baizik ez zirela ordu hartan, gaurko kasik berrehunetarik urrun.

Aldarriaren idazle nagusia René Samuel Cassin Baionako semea dugu (1887-1976), zeinen zirriborroa Estatu gutiz gehienek onartu zuten aldaketa txiki zenbaitekin. Beraz ohore Cassin jaunari. Frantziak ospatu zuen Pantheonean sartuz 1987an, sortzeko mendeburuan, eta Sohüta / Sorhoeta herriak 2013an René Cassin trajeriaren arartez. Baina oroz gainetik aipatu behar dena Aldarria da, betetzetik urrun baitago erresuma gehienetan : aitzitik atzeraka ikus dezakegu heren munduko leku frankotan, baita Europako Estatu batzuetan ere : ez ditut izendatuko, denen gogoan baitaude. Gainera bazterretan entzuten da, gero eta gehiago, erresuma xuri aberatsentzat balio dutela, mendebaldeko baloreetan oinarrituak direlako. Ikus dezagun egia ote den.

Goazen beraz iturrira, eta iturria nahi ala ez ekialdean sortzen da, Biblian, adibidez lehenbiziko lege sozialarekin : astean egun bat pausu denentzat, jende ala kabala. Geroztik gobernu zenbaitek hamar egunetara mugatu nahi ukan dute, bereziki Frantziako lehen errepublikak eta Sobiet Batasunak, baina populuak astekoa hobetsi du, « décadi » delakoari bizkarra emanez ! Hola da, eta XVIII. Mendeko filosofo ingeles eta gero frantses famatuen « Argiek » ere sorgia Biblian dute, nahiz ez duten aitortzen. Adibidez laikotasuna bera, zentzu baikorrean, Ebanjeliotik datorkigu, Jainkoari zor dioguna Zesarren agintetik askatuz.

Bibliatik datozen erlijioak ere niholaz ez dira mendebaltiarrak : erroak Palestinan dituzte, urrunago joanez Mesopotamian – gaurko Iraken – eta Egiptoan. Koran liburua halaber ekialdetik

datorkigu, gainera erro nagusiak Biblian edukiz.

René Samuel Cassin israelita dugu, erlijioz judua, eta berak dioen bezala, Giza eskubideen aldarri orokorra Biblian oinarritzen du, Dekalogoa laikotuz. Nolaz erran daiteke mendebaldekoa

dela, eta beraz giza eskubideek mendebaldera mugatu behar luketela. Kulturen arteko diferentziek

ez dute jendetzaren oinarrizko batasuna hausten, batasun hori ADNean finkatzen baita : munduko edozein toki eta klase sozialetan, jende batetik besterako maila genetikoak ez du milatik bateko jauzi mikoa gainditzen. Eta hori da gure funtsezko batasuna, burmuinean idatzia. Beraz kulturen arteko diferentziek ez dute aitzakiarik eman behar xuriak ez diren jendeak baztertzeko, apaltzeko, xurgatzeko, hots giza eskubideez gabetzeko.

Beraz estakururik ez zaie utzi behar, ez hemengo baliatzaileei, ez Afrika, Asia, Hegoamerikako tiranoei hango populuez itsuski baliatzeko edo iraganean uzteko, gaurko dretxo, zuzen, eskubideetarik urrun, iñorantzian, pobrezian, ezinean. Populu horiek ez dituztela gure ber usaiak, pleguak, pentsabideak, segurki baietz. Gaurko zibilizazioari begira berant bat badutela, eta horren betetzeko denbora pixka bat utzi behar zaiela, baietz. Giza eskubideen aitormenak horien kultura eta hizkuntzetan bere bidea egin behar duela bere hizkera egokituz eta behar diren pleguak hartuz, hori guzia naski egia. Hitz batez ala milaz errateko, pedagogiari eta bakoitzaren ibilerari denbora pixka bat utzi : ados. Haatik oinarrian kristauek ez genuke amore eman behar, gure pentsakeratik haste : ez teorian, ez praktikan, giza eskubideak ezin ditugu mendebaldeko erresuma xuri aberatsetara mugatu, ez baitira mendebaldean sortuak ere, baina sustut munduko jende guziek horien beharra baitute hobeki bizitzeko, elkarren errespetuan eta kidetzan.

Badakit, ene hitzek ez dute deus konponduko, baina guduka hortik hasten da : kulturatik, gauzak diren bezala ikus eta izendatzetik. Giristinoek bederen eginbide bat badugu, bereziki Eguberri bezperan : gure gogo-bihotzen berritzekoa, konbertitzekoa, haurride guzien alde jartzeko.

Jean-Louis Davant

ELIZAN MINTZA

By , 2018/12/16 13:18

Aboztuaren 20ean Aita sainduak gutun bat zabaldu du Jainkoaren populuari eta gutun hori girixtinoek errezebitu dute. Gehienetan Aita sainduaren erranak, hitzaldiak eta predikuak, edo Elizaren bitartez, edo enziklika deitzen diren dokumentuen bitartez, edo heda komunikabideen bitartez, ezagutzen dira. Gutun hau bertzelakoa da. Pertsonalki bezala mitnzo da, jende bakotxari mintzo da, laguntza beharrez. Ez da maiz gertatzen den gauza ! « Ohartzen naiz, berriz ere, adinik gabeko haur eta gazteek zenbat sofritu duten konfiantxa abusu, podere abusu eta sexu abusu elizgizonek eginik » idazten du Frantxua aita sainduak eta bakotxaren laguntza galdetzen du « elizan eta gizartean behar dugun aldatzea egiteko bataiatua den bakotxak parte har dezan ». Eta gehitzen du salatuz nola « klerikalismoak ezeztatzen duen girixtinoen nortasuna eta murrizten Izpiritu Sainduak ezarri grazia bataioaren bidez. Abusuoeri ez erraitea, klerikalismoaren forma guzieri garbiki ez erraitea da ».

Dei hori, Elizan Mintzak hartu du. Elizan Mintza Euskal Herriko talde bat da, giristino multzo bat. Izenak dion bezala, mintzatzea du bere leloa eta Elizan mintzatzea, libroki, errespeturekin eta erantzule gisa. Duela lau urte sortu da talde hori eta egungo egoeran, profetikoa agertzen da. Elizaren gobernua ez da demokratikoa bainan gutun hori deneri helaraziz, aita sainduak demokraziara du gomitatzen « Jainkoaren populuari » dei eginez. Huna beraz azken bilkuran egin diren lanak pedofiliaren eta Elizako abusu guzien kontra.

Lehenik Samaritano onaren ebanjelioa irakurri eta otoiztu izan da eta haren ondotik bakotxak izkiriatu du zer gogoetak sortu dituzten pedofilia egintza horiek. Hauek izan dira hor ziren 47 pertsonen gogoetak . Biktimen bizi hautsia, haurrak barne barnean kolpatuak, konfiantxa behin betikotz galdua, inozientzia tronpatua, aipatuak izan dira. « Pedofilia kalamitate bat da, haren biktimak ez dira sekulan sendatzen ». « Haurrak arras blokatuak dira. Bizi dira hatsa hartzen baitute bainan beren barnea hila da ; goizean jeikitzen dira eta herrestaka ibiltzen. Ez dute gehiago oihartzunik. »

Sendimenduak ere erran dira : gohaindura, jazartzea, errebolta, « orro haundizko errebolta », laztura. Eta nola Elizak ez duen deus egin. Nola lagundu Eliza zilo hortarik ateratzen ? « egiazko iraultza egin behar da sexualitatea bertzela bizi dadin Elizan ».

Apez horien egintzak, abusuak, ezin onartuak dira : « beren boterea baliatzen dute haur horien inozentzia hiltzeko beren gozamen eta gero beren apez ministerioa segitzen dute, alegia eta ez deusik  ».

Ondotik klerikalismoa zer den eta nola borrokatu barnatua izan da : klerikalismoa dela « elizgizonen eta elizgizonak ikusteko molde makurra, gehiegizko begirune batekin eta nagusitasunezko moral joera bat emanez ». 6-8 laguneko taldetan, bakotxak ezarri ditu paperetan bere ideiak, ahalaz konkretuenak. Talde horiek analizatu dituzte, zerrenda batean ezarri eta bozkatu. Helburua zen efektuki jakitea zoin diren jendeen xedeak eta zeri buruz nahi den joan ebanjelioa bizitzeko Eliza saindu batean. Lau orientazio edo norabide nagusi agertu dira :

1 – Eztabaidak antolatu, organizatu Elizan

2 – Emazteak ezarri autoritate edo aginpide karguetan

3 – Hitz hartzeko libertatea baliatu

4 – Diosesak elkargoki gobernatu

Orientazio bakotxak zernahi ideia ukan ditu eta helduden urtarrilean ikusiko da zoin gauzatuko diren eta nola.

Bilkura hori izan da egiazki Elizako haurridetasun elkarte bat, bere bidean zehar Jesusek aurkitzen dituen jendeen kezkak eta nahikundeak entzunez. Zeren, norbait mintzo delarik edo mintzatu nahi duelarik, nehor ez bada entzuteko, zinez entzuteko, norbait hori ixilik egonen da. Hori gertatzen da pedofilian bai eta emazte zanpatu eta zafratuetan : beren hitza, beren orroa ez da entzuten, ez da entzun nahi, ez da onartua.

Elizan mintza taldeak nahi ditu orro horiek entzun, oihu ixil horiek entzun eta errespetatu, Jesusek berak erraiten duen bezala « Beharririk baduenak entzun bezala ! »

Maite Irazoqui

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu