Adrien (+ 1914)

By , 2018/11/28 10:02

Joan den azaroaren 11an, Hamalauko Gerlaren 100. urteurrena ospatsuki omendua izan da Parisen, munduko gobernuburuak saldoan gomitaturik. Hor ziren batzuk eskuak odolez blai, baina denak aho batez bakearen alde! Aukera paregabea bazkari gaitzak egiteko, arno garestiak edateko eta munduko telebista guzien aitzinean, dena ele, zeremonia eta jestu, beren burua ospetan erakusteko…

Gu ere gure heinean oroitu gira. Bastidako elizaren lorioan, oroitarri xume bat bada. Hartan daude bernuzatuak urreztatu letretan Hamalauko Gerlan erail herriko soldadu dohakabeen izenak. Aitzinetik pasatzean aldi guziez tristura handiz begiratzen dugu oroitarria, izenen artean aurkitzen baita gure aitatxiren anaiarena, Adrien… Hogei urte zituen doi-doia gerlara deitu zutenean. Ez dakigu nola hil zen. Haren gorputza ez zuten sekula atzeman. “Baïonnette au canon, chargez!…”(1) izan ziren erdaraz entzun zituen lehen hitzak. Soldadu xumeenek ere, euskaraz baizik ez zekiten heiek, bazekiten hitz horiek zer erran nahi zuten.(2)

Frontetik permisioz jin zenean etxera, aita-amak izutu zituen.

— Ez dut nire semea ezagutzen, erran zion amak aitari. Ametsetatik ohean oihuka entzuten dut, edo gau guzia ganbaran kurri eta irria galdu du…

Etxaldeko lanetan lehen bezala lagundu zuen bere aita laboraria. Aitarekin jetzi zituen behiak barrukian eta iratzetan arizan. Baina xorien kantuen ordez balen txistua entzuten zuen, eta behien marrumak obusen burrunba gogoratzen. Eta beti kolpatuen oihuak, lohia, odola, izua gogoan. Oroz gainetik izua…

Frontera itzultzean, etxe aitzinean ama despeditzean, besoetan tinkatu zuen luzaz, isilkor. Ama penatu zen biziki eta haren malkoak barnera isuri ziren. Barnera isurtzen direnak dira latzenak.

— Nire haur maitea!… Errazu zerbait amari!…

Orduan semea mintzatzen hasi zen eta erran zion:

— Azken aldikoz ikusten nauzu, ama…

Aitak lagundu zuen tren geltokiraino. Han zeuden bere lagunak, kasik denak laborari seme gazteak, frontera eramanen zituen trenaren zain. Trenean sartzeko mementoan, aita besarkatu zuen goibel. Aitak, zerbait erran behar eta ez jakin zer, erran zion:

— Nire semea!… Noiz itzuliko zira berriz?

Ordu arte isilkor, semea mintzatzen hasi zen orduan.

— Azken aldikoz ikusten nauzu, aita…

A l’assaut!…”(1) oihukatu zieten. Alta bazekiten zenbait orenen buruan soldadu bat ere ez zela bizirik aterako. “A l’assaut!… A l’assaut!…”. Obusak zapartaka hasi ziren. Bere ondoan, lagunak azken hatsetan intzirika entzuten zituen, “Ama… Ama…”, haurrak bezala amari deika. Ehun metrotan etsaiak, laborari seme anaiak, “Mama… Mama…” berdin. Bat-batean, dena isildu zen. Akidura handi batek hartu zuen. Begiak lanbrotu. Eta lanbroaren gibeletik, urrunean, amaren ahotsa entzun zuen:

— Adrien!… Non zira?… Adrien!… Errazu zerbait amari!… Nire haur maitea!… Adrien!… Adrien!… Adrien?????…

David Acheriteguy

(1) Hitz arrotz eta higuingarri horiek ez dira euskararenak. Ez ditugu euskarara itzuliko.

(2) Gerlako artatzaileen erranetan, zauri itsusienak baionetaz ziren eginak.

Leave a Reply

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu