LUR BERRI BAT MOLDATZERAT DEITUAK

By , 2018/05/10 07:47

Segitzen dut urtarrilaren 25eko (N° 3434) eta martxoaren 15eko (N° 3441) astekari hunen aleetan abiatu sailarekin, hiru goi-mailako unibertsitate-ikasle gaztek berriki argitaratu duten liburuaren irakurketarekin (Pierre-Louis Choquet, Jean-Victor Elie eta Anne Guillard). Liburuaren izenburua da “Plaidoyer pour un nouvel engagement chrétien” (Ed. De l’Atelier). Kontserbatismoaren bide antzuari uko eginik eta garapenezko bidearen hautua eginik, gazte hauek proposatzen dute bestelako urrats bat: munduaren bidera joaitea, Jainkoarekin topo egiteko menturan. Liburuaren hirugarren eta azken partean, aztertzen dute nola Lur berri bat moldatzerat deituak giren, gogo onez bide egiten duten gure garaikide guziekin batera.

Gizarte sekularrak Jainkoa baztertu badu ere, Biziak beti indarrean sartzen segitzen du gizon-emazteen baitan eta artean, bereziki elkar-ezagutzeak eta elkar-lokarritzeak sustatzen duten esperantza frogatuz. Hauxe diote gure ikasle gazteek: “Guk, kristau gazteak, goraki aitortzen dugu elkar-ezagutzearen dinamikari eskubide osoa egingo dion jendartearen ezinbesteko eraikuntzan parte hartu nahi dugula… Gure herritar engaiamenduaren helburua hauxe da: guzientzat bizigarri izango den Lurrean, norberaren loratze librea bermatuko duen mundua eraiki.”

Ondorioz, gure misionea bikoitza da: batetik, guzientzat desigarri izango den munduaren eraikuntzan parte hartu, eta bestetik, errotik bestelakoa izango den mundu bat posible dela esperantzaz iragarri eta aukera hori gure artean jada obratua dela jakinik jokatu. Gogora heldu zaut errepika hau: “Jainkoaren Erreinua noizko den ez galda! Jainkoaren Erreinua gure artean da!”

Gauza frogatua da engoitik giza aktibitateen eragina Lur planetaren gainean, aitzinekorik gabekoa dela. Garai ekologiko berri batean sartuak gira, Antropozena deitzen da hau. Lurra guzientzat bizigarri geldi dadin etorkizunerako, premiazkoa da gure eguneroko bizimoldeak (elikamoldea, garraioa, energia…) aldatzea. Horrek eramango gaitu beste kultura eta erlijio batzuek Naturarekiko duten harremana deskubritzerat, hauekin lokarritzerat, munduaz ditugun ikuspegi desberdinak trukatzera. Utzi behar dugu gure burua “ebanjelizatzerat”, gizakia bere ingurune naturalarekin baketzeko beren bizia eman dutenenganik, nahiz, hauentzat, Jainkoari erreferentzia baitezpadakoa ez izan. Trukaketa hortan elgarrekin ikasi behar dugu gure egoera berriaz jabetzen: ez dugu soilik gizatiarrak izan nahi, baina ere zinezko lurtarrak.

Ondorioz bihozberritze bide bat hartzera deituak gira, gure baitan aldi berean beldurra eta zoramena sortzera utziz: elgarri josiak dauden ekosistemak desagert ditezkelako beldurra alde batetik, eta engaiamendu argi eta gozagarri bat hartzeko aukera bestetik.

Eta hemen nere lekukotasuna agertu nahi dut “Bizi!” elkarteak gure artean bultzatu duen “Eliza Berdea Labela” aipatuz. Ekimen hau ez du “Bizi!”-k sortu, baina bai bultzatu Iparraldeko kristau elizen artean. Erronkaren premiatasunaren aitzinean jarri gaitu, eta huni buru egiteko elgarrekin lanean hartzera lehiatu, molde ekumenikoan (bereziki Protestanteekin) eta gozagarrian. Dakigularik “Bizi!” elkarteko militante asko ateoak edo sinesgabeak direla. Hola ulertzen dut “gure burua “ebanjelizatzerat” uztea”.

Engaiamendu hori hiru arlo nagusitan planteatzen dute gure ikasle gazteek:

– bizitza baldintzak kolektiboki aldatzerat lehiatu: lanaren antolakuntza zientifikoaren gizalege gabetasuna salatu, eztabaida sakon bat zabaldu ekoizpen sistemen antolakuntzari dagokionez, elgarrekin bizitzeko jartzen ditugun legeak eta arauak ber-definitu, zerga sistema ekologiko anbiziotsu bat bideratu…

– bide sozial eta ekologikoak elkar-lotu: “martxandizatze” fenomenoa, desberdintasun sozio-ekonomikoen areagotze eskandalagarria, “eskaintza-guttiena”-ren bilaketa lehiatsua salatu eta hauen kontra gogorki borrokatu. Justizia soziala berdin ekonomikoa jokoan dira, hertsiki lotuak izanik.

– ostatu-emaitearen zentzua biraurkitu: badira egoera larriak (etorkinena adibidez), baina eguneroko bizian emana zaiku “besteari” ongi etorria egiteko aukera, berari hitza emanez eta bera entzunez. Harreman hori probetxugarri gertatzen da bakotxarentzat, barne aldaketa sustatzen du.

Azkenik, erran dezagun ez dela aski norberak bere kontsumo moldeak aldatzea. Kolektiboki jokatuz, ekintza politikorako altxagailu bihurtu behar dugu, gure botoa erabakigarria dela argi izan behar dugu. Molde hortan munduan ari den Izpirituaren lanean parte har dezakegu, guhaur ko-kreatzaile bihurtuz. Gizakia, ospatzeko egina da, besterik gabe. Dena arra-asmatu beharra dago. Lur berri bizigarri baten eraikuntzan parte hartzeko agertzen dugun gaitasunean jokatzen da, orai eta hemen, Erreinuaren baitako gure inplikazioa. Hara Misionea!

Peio Ospital

2018-05-07

Diozesaren bestako bezperak euskaraz eta sirieraz.

By , 2018/05/06 06:06

Jerusaleme Abu Gosh eta Belokeko apezak 1895-1952.

Euskal fededunek beldurrik gabe so egiten diete munduko beste lurraldei. Irekidura horren froga agertuko da ezin hobeki heldu den maiatzaren seian, diocèse en fête” lemaren pean Baionako katedralaren inguruan antolatua den ekitaldian. Igande horretan bezperak kantatuko baitira euskaraz…. eta sirieraz ! hauxe gauza bat ustekabekoa. Alabaina euskal fededunek gonbidatzen dituzte Siriatik ihes alde hauetara etorriak diren siriarrak  hauek kantatuko diote kantu bat andredena Mariari, bai eta “gure aita” Azpimarratzekoa da ekialdeko eliza siriakoak kantatzen duen gure aita emanen dutela, aramear hizkuntzan, hots Jesu Kristo bera mintzo zen hizkuntzan. Hara euskal fededunek frogatuko dutela igande horretan beren sorterritik ihes heldu direnei Elizak ekartzen dioten sustengua, salmoak euskaraz ezin ederkiago xaramelatzearekin batera. Siriar iheslariekiko partaidetza horrek erreferentzia zuzena egiten dio, iparraldeko giristinoek joan den mendean Belokeko komentutik abiatu eta Eliza siriakoaren baitan bizitu duten mende erdiko ibilaldiari.

Argazki honetan Abu Gosheko apezgaitegian urte luzez egon diren belokeko fraideak. Gaineko lerroan (7) : Philippe Zurutuza (ezker puntan), Benoit Bordalt (ezkerretik laugarrena), Paul Irastorza (ezkerretik bosgarrena), Louis Bereciartu (ezkerretik seigarrena), Alexandre Lannes (ezkerretik zazpigarrena). Erdiko lerroan (10) : Teofano Ardans (ezkerretik bigarrena), Bertrand Hiriart (hirugarrena), Anselme Chibas-Lassale (seigarrena), Olazabal (zortzigarrena). Behereko lerroan (5) : Benoit Gariador (ezkerretik hirugarrena).

Goragoko argazkian diren fraidetan bederatzi iparraldekoak ba dira, Jerusalemen, Abu Gosheko apaizgaitegian zirelarik argazkitan hartuak. Ikusteko da zer kariaz joan ziren eliza siriakoaren zerbitzuko hainbeste euskal fraide Beloketik. 1895-1900 urtetan gara, Frantzian eskolaren gerla hasia da ; hala ere botere zibilak Eliza katolikoari dei egiten dio, Jerusalemen Abu Gosh deitu lekuan eroria den eliza baten berreraikitzeko, Inperio otomanoak Frantziari utziak dizkion zenbait kilometro kuadraturen barnean. Leon XIII Aita Sainduak beneditar ordenari galdatzen dio fraide multzo bat igor dezan Abu Gosherat, eliza hori berreraiki ondoan, eliza siriakoaren apezgaiak moldatzeko. Leon XIIIak zehazten du errito siriakoa beharko dutela beneditarrek errespetatu, ezagutu eta apezgaiak horretan moldatu. Vatikanoaren proposamena beneditarren ordenaren barnean jaisten da… Belokeko komenturaino. Beloke 1875ean irekia duen Jean-Leon Bastres aitak fraide ekipo bat bidaltzen du Jerusalemera. Fraideak segidan lotzen dira lanari, haien artean Aldude Xiloeneko Benoît Garador eta Mentako J.B. Ardans Teofano fraide izenekoa.

1883an sortua da Teofano Ardans, eta 1901ean sartzen da Beloken. Kasik berehala igorria da Jerusalemera. Argazki pean agertzen dira beste zazpi euskal fraideren izenak. Argazkian dira ere Biarno aldeko bi fraide : Anselme Chibas-Lassale eta Alexandre Lannes, Palestinan oroitzapen hunkigarria utzi dutenak. 1947 urtean eginik izan den beste argazki batean gutxienez hiru euskal fraide ageri dira : Alphonse Arregui Baigorriarra, Placide Berasategui Gipuzkoa-Zegamatik Belokerat etorria, eta Gabriel lertchundi Ziburutarra. Argazki hau ere Belokeko artxibategian artoski zaindua da.

Gabriel lertchundik Frantzian egin zitezkeen maila goreneko musika eskolak eginak ditu. 41 urtetan bidali zuten Beloketik Abu Gosherat. Bi urte iragan zituen lekuko apez batzuekin Siriako elizako salmo eta kantutegia biltzen. Kantaria entzutearekin notak markatzeko gai da. Belokeko artxiboetan aurki daiteke liburu bat gotorra Gabriel lertchundik osatua salmo eta kantika siriakoekin. 1948-1950 etan Jerusalemen zen egoera nahasi eta lanjerosaren gatik, 1952an Abu Gosheko apezgaitegia utzirik Belokerat itzuli ziren fraideak. Hargatik, Gabriel Lertchundi lotu zen hemengo elizkantutegia biltzeari, eta aita Iratzederrek ontu zuen hainbeste olerkiri aireak sortu zizkion. Beloke-Abu Goshen historiako parte hori oro gogoan segur siriar iheslariak arras guri hurbilago sentituko ditugula euskal bezpera horiek kantatzean, Baionako katedralean, maiatzaren seia arratsaldeko lau eterdietan.

Mattin larzabal

2018 04 23 herria

Ikus ere

http://www.baskulture.com/les-benedictins-de-belloc-a-jerusalem-110289

 

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu