Palavra Viva

By , 2017/12/20 08:05

Palavra Viva, izen arrotza hain segur asko irakurlerentzat. Euskararat itzuliz eman dezake “Hitz bizia” edo kasu huntan hobeki “Engaiamendu bizia”. Izen horrekin ezagutzen dugu orai Baionako diozesan emazteki gazte talde bat. Talde hunen berezitasunak: ez dira serorak, baizik laiko batzu bizi kontsekratu batean. Emazte gazte horiek hitza emana dute edo engaiatuak dira beren bizi guzirako jende xumeen moldean bizitzerat, Ebanjelioaren hedatzerat, beti garbi egoiterat, obedientzian segitzerat eta otoitzari jarraikitzerat. Sei kidek osatzen dute diozesa huntako taldea, Brasildarrak dira sortzez, 25-30 urte arte hortan denak, Baionan bizi eta ez dute hemen gaindi beren familiako nihor. Halere segereturik sobera salatu gabe, baten izen ttipia Naiara da, izen bat Euskal Herrian orai hedatua dena eta beste baten abizena Duharte, hau ere hain segur garai batean Hego Ameriketatat joan zitaikeen euskaldun zonbaiten ondokoetarik.

Palavra Vivako lau kide

Aipatzen dugun misionest lan hortaz bestalde ez dute bertze ogibiderik. Seietarik lauk aste oso bat pasatu dute duela zonbait aste Errobiko Salbatore parropian. Bisitatu dituzte bi ikastetxe girixtino, Uztaritzeko San Frantses kolegioa eta San Josep lizeoa, bakotxari hiru oren laurdenez beren lekukotasunak ekarriz, beren mezua hedatuz. Harrera biziki ona ukan dutela ikasle eta irakasleen ganik aitortu dute. Bisitatu dituzte parropiako abesbatza, erretira etxe pare bat, katiximako haurrak beren irakasleekin, hein hortako haurrer doatzin hitzak erabiliz. Familia zonbaiten baitan ibili dira, aratsetan bereziki. Denbora berean Brasilgo bizimoldeaz eta hango ohidurez aberastu gaituzte, zonbait dokumentu zabalduz eta hazaroaren 11n, larunbat aratsarekin, Lapurdi gelan eman kantaldiarekin. Egunero mezan parte hartzen zuten parada zutela hor parropiako bost elizak ezagutzeko. Hazaroaren 12ko mezan lekukotasun oso hunkigarria ekarri dute apezaren hitzaldiaren ondotik, batek lehenik portuges hizkuntzan emanez eta lagun batek segidan frantseserat itzuliz. Alabainan dabilaten hizkuntza portugesa da eta oraino lauetarik bik ez dute beste hizkuntzarik menperatzen. Emazte talde hau Baionako apezpikutegiaren babesean bizi da. Misionest moduan ibiltzen dira parropiek gomitaturik. Jada Uztaritzen izanak ziren 2014ko Eguberri inguruan. Molde berean ibiliak ere dira Kanbon, Miarritzen, Hendaian, Donibane Lohizunen, gehien bat Lapurdi eta Kostaldean. Gogoa dute ere barnekaldeko parropietarat eta ere Biarnorat gehiago sartzeko.

Erkidegoaren sortzea – Palavra Viva sortua da 1995ean Brasilen, Curvelo hirian, Alysson Norberto Da Costa sortzailearen inguruan, dozena bat laikorekin. Ihauteriko besta batzuren ondotik ohartu ziren hango bizimoldean Ebanjelioak bazuela nun zer egiteko. Bainan laiko horiek ba ahal zuten ahala Berri ona zabaltzeko ? Vatikano II kontzilioak erantzuna jada ekarria zuen: Zeruak mandatu bat eman du elizari mundu osoan Berri ona hedatzeko eta dizipuluak lortzeko. San Frantses Asiskoaren eta Jesus Haurraren Terexa sainduaren biziak beti dira Palavra Vivarentzat etsenpluak eta indar handienak hartu bidean. Brasildik atera dira emeki emeki eta 2003an hedatzen hasi Europan, bereziki Frantzian (Avignon, Périgueux, Lyon, Baiona) eta Italian (Lugano, Erroma). Lehenbiziko lau kide Baionara etorri ziren 2010ean eta  beren misionean finkatuak 2011ko martxoan katedralean izan zen meza berezi baten ondotik. Beren lekukotasunen eta beren fedearen garra ikusiz dudarik ez da behar gutarik bakotxak dugula oraino gure bizian zer ikasia.

Beñat Soulé     

BAKEAREN EGILE

By , 2017/12/16 14:42

Euskal Herria eta Euskaldunak bakearen prozesuan sartu dira, eta bide hortan urrats ainitz, baliosak eta gotorrak ari dira finkatzen. Bat bertzearen ondotik, nehor ahantzi gabe eta denen onetan.

Hitz bat edo konzeptu bat definitzeko, zer den erran ditake eta hola hitzaren arloa mugatzen da argi eta garbi ; edo zer ez den erran ditake, eta manera hortan arloa zabal heda ditake bai bakotxaren ikus moldean eta esperientzian, bai jendalde baten historian. Sentsu huntan, bakea ez da behin betikotz finkatua den egoera bat. Bakea ez da erosten, ez da saltzen ; erabakia hartzen da bakea egitea.

Bakeak sormena galdetzen du. Zoin den errex norbaiten kolpeari, ostikoari, hitz okerrari, bertze hainbertze emaitea eta ahalaz gehixago ! Nork du arrazoin ? Nor da haundiena ? Lehen ereakzioa da bertzeari erakustea ez dugula holakorik merezi eta kolpe txarraren neurria ezartzea fermuki, eta fermutasun hori indarkerriaren bitartez emaiten da espontaneoki, edo bere baitarik.

Bortizkeriarik ezaren bideak, Jean François Bernardinik erakutsi ditu mintzaldi batean Uztaritzen. Ikusiz zenbat indarkeria, bortiztasuna ibiltzen diren jenden artean, eguneroko bizian, nahi izan ditu bake eta errespetuaren bideak ideki eta lehen lehenik segurtamen batzu orroitarazi : « Armak, gezurrak dira. Armak ez dute sekulan egiaren bidea ideki ».  Marie Balmaryk dio : « Hiltzaileentzat, hil direnentzat bezala, hilketa hilkor da ».1900 eta 2005-a artean, 123 gatazka eta gudu izan dira munduan eta ohartu dira bortizkeria ezana bi aldiz hobeagoa izan dela gudu horiek bukatzeko eta bakea luzaz atxikitzeko. Ez gira bortizkeria eta kolera ezeztatzeaz edo kentzeaz mintzo, horiek gure baitakoak baitira, bainan heien aditzeaz eta kudeatzeaz. Norberaren baitan diren bortizkeria eta kolerari bertzearen errespetua hararazi. Mespretxua eta zuzengabekeria dira oroz gainetik gerla eta bortizkeriaren osagaiak.

Beraz, errespetua eta zuzentasuna izanen dira lehen urratsak bortizkeriatik ateratzeko. « Bortizkeriarik ezana etxean, karrikan, lanean, plazetan, denetan asmatzekoa da eta asmatzen da ». Egia ezarri ondoan, kontzientzia hartu bere baitako sendimenduaz eta hori « bertzen alderako ekipamendua » deitzen du. Sentikortasunezko adimendua da gure gidaria, gure baitako sendimenduak ontsa ezagutzea adimenduak kudea ditzan.

Eta hirugarrenekorik, karra, edo suhartasuna, hori baita burumuinaren ongailua.

Bakea egitea lana da. Ez uste izan denak laño eta jabal, denak aise eta laño ukaitea dela bakea. Jesusek berak erran du : « ez uste ukan munduari bakearen ekartzera etorria naizela ; ez naiz bakearen ekartzera etorria, ezpataren bai »[1]. Bakea erabaki bat da eta norberaren baitan guduka bat sortzen du, sendimenduak eta motibazioneak argitzeko : Egia edo gezurra ? Ona edo txarra ? Mespretxua edo errespetua ? Zuzena edo faltsua ? Athenagoras, Constantinopleko patriarkaren hitz hauek, baliosak dira bakea egiteko norbere baitan.

Ez naiz gehiago deusen beldur

Gerla zailena, norberaren kontrakoa.          

Arma gabetzera heldu behar da.                  

Gerla hori, luzaz ereman dut,                       

ikaragarria izan da                                       

Bainan armagabetua nago.                          

 

Ez dut deusen beldurrik

maitasunak haizatzen du beldurra

Arrazoi ukaitearen nahikundeaz,

nere buruaren xuritzeaz bertzen bizkar ,

armagabetua nago

Ez naiz gehiago ene aberastasuneri artoski lotua

 

Errezebitu eta partekatu.

Ene ideia eta xedeeri ez naiz baitezpada atxikia.

Hobeagoak, edo ez, ez hobeak,

onak aurkezten badituzte,

onartzen ditut, dolurik gabe.

 

Konparatiboari uko egin dut :

Ona, egia, erreala, neretzat hori da beti hoberena.

Horren gatik, ez naiz gehiago beldur

                                                                                              Maite Irazoqui

[1]Matiu 10,34

marta eta maria

By , 2017/12/16 14:31

Errak hi, ar handia, nondik hator ? Uste duka hire burua hihaurk egin dukala ? Amarik ez huke beraz ? Ala hire ama ez zen emazte ? Egia soil horrez ohartzeak berak aldatu behar likek emakumeaz dukan ikuspegi ezkorra, eta jarraian errespetura bederen ekarri behar hinduke. Ama, amama, izeba, kusina, arreba, andregaia, esposa, alaba, alabaren alaba…errientsa, eskolako eta katiximako laguna, lankidea…etxekoandrea, sehia, artzaina, laboraria, erizaina, gero eta gehiago medikua, autobus eta hegazkin gidaria, abokatua, eta abar luze bat, hori guzia duk andrea : jende bat, pertsona bat, hire ber mailakoa, hihaurentzat nahi dukan errespetu berdina hartze duena hireganik.

Bizkitartean emazteak berdintasunetik urrun daude, bide luzea gelditzen zaie urratsen aurrean. Paperean bai zuzen asko badute erresuma aberats aitzinatuetan bederen, legeak azkenean berdintasuna aitortzen die, bainan obratzeak lanak emaiten dizkie, epeak hartuz. Gainera kasu egin behar da gibel itzultzerik ez dadin gerta, mehatxua beti hor baitago, ilunpean maltzurki gordea. Gainera mundu zabaleko erresuma gehixenetan, legedian ere ez dago berdintasunik, eguneroko bizitzan are gutiago. Erlijioen irakurketa gibeloi, hetsi, ezkor batek ere aitzinamendua oztopatzen du gogorki.

Alta bada emazteeen berdintasuna beharrezkoa da haientzat, guretzat, jendartearentzat.

Argitasun handia badago andre horien baitan, ispiritu zalu, xorrotx eta oharkorra dute, enpatiaz eta usnoz aberatsa. Orain artean itzalean utzi dugu, hetsi ez dugularik, eta munduarentzat kalte handia da. Jendarteak anitz irabaz dezake bere inteligentziaren beste erdi horri atea irekiz eta zabalduz. Ez da errex izanen, denbora puska bat hartuko du, baina bide horretan ongi sartzen hasi dira, eta beraz aitzina joaitea dugu.

Eta gure Eliza katolikoan ? Emazteei asko zor die hastetik, eta orain sekula baino gehiago, zutabe nasaienak ditu, Frantziako, Espainiako, Euskal Herriko parrokietan bederen, guhaurk ikus dezakegun bezala. Hemen ere batasuna beteko da…noizbait ! Beharko, bizirik irautekotan bederen, bestelan ez ote akabo ? Nik uste baietz…

Erranen zaigu Jesusek ez zuela emazterik izendatu hamabi apostoluetan. Ados, baina ber logikatik segi dezagun apur batez : mutil gazteak hautatu baitzituen, eta haien buru ezarri Petri gizon ezkondua, erran ote dezakegu apezpikuek oso gazte izan behar luketela, Aita sainduak ezkondua ? Ez dut uste zuzen den Jesusen urratsen hain hertsiki neurtzea. Nork daki orain zer egin lezakeen ?

Ez ahantz Jesus gizona zela, egiazkoa eta ez aktorea, bere denborakoa eta herrikoa, duela bi mila urtetako judu fidela. Gizarte arras patriarkal hartan, oraiko Saudi Arabiaren idurikoan, emakumerik jarri zezakeena Israelgo leinuburuen hamabi aulkietan ? Nork segi zezakeen holako ameslaria ? Ni beldur han berean hilen zutela, harrika, eta ez bere denboran eta tokian, hots Jerusalemen, profeta bati zegokion bezala, gainera kurutze salbatzailean, 30. urteko Pazko bezperan historialarien arabera.

Jainko zela ber denboran ? Gure ustez bai, kristau garenaz geroz. Haatik Jainkozko botereaz behinere baliatu zena lurreko bizitzan ? Ez ote zuena zeruan utzia, Aitaren eskuetan, bera harat itzuli artean ? Itxura guzien arabera bai.

Mementoko, emazte katolikoa Martaren karguan dago : sukaldari eta mahai zerbitzari. Ez ote zaio zor Mariaren tokia ere, dizipulu argituarena ?

 

Jean-Louis Davant

 

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu