AITA SAINDUAREN IKUSPEGI ….

By , 2017/11/28 12:47

FRANTZISKO AITA SAINDUAREN

IKUSPEGI TEOLOGIKO ETA PASTORALAK

 

Segitzen dut agorrilaren 10eko eta urriaren 12ko HERRIAn (N° 3413 eta 3420) “Herriaren Teologia” hasi sailarekin, Juan Carlos SCANNONE jesuita argentinarrak iragan apirilean argitaratu “Herriaren teologia” (Ed. Lessius) liburua aztertuz.

Ikusi ditugu liburuaren lehen zatian idazleak egin hurbilketa historikoa eta bigarren zatian  aztertu herri teologiaren alderdi inkulturatua. Liburuaren hirugarren eta azken zatian J.C. Scannone-k zehazten ditu Aita Sainduaren ikuspegi teologiko eta pastoralak. Hau da nere gaurko solasa.

Frantziskok Herriaren teologiaren oinarriak (kultura, inkulturazioa eta herri debozioa) bere gain hartzen ditu, eta hortik abiatuz egiten du bere ekarpen pertsonala, ez bakarrik herri pastoraltzari eta Elizaren gobernuari, bainan ere justizia, bakea eta guzien on unibertsala bilatzen duen politika nazionala berdin nazioartekoeri. Erran daiteke aitzina eramaiten duela Batikano II.ren burutu gabeko agenda, paradigma sozio-kultural berri bat ekarriz.

Lehen lehenik “bazterketaren eta zuzengabekeriaren ekonomiari ezetz” erran behar diogu gaur. Hil egiten du ekonomia horrek”, baztertuak sortzen, erran nahi baita hondakin “soberakinak” (EG 53). Ezetz ere “axolagekeriaren globalizazioa”ri (EG 54), “diruaren fetixismoa eta aurpegi gabeko eta egiazko giza helbururik gabeko ekonomiari” (EG 55). Ezetz oraino  “merkatuen erabateko autonomia eta finantza-espekulazioa babesten duten ideologieri” (EG 56), berdin zerbitzatzeko orde agindu egiten duen diruari (EG 57, 58). Ezetz azkenik “gizarte- eta ekonomia-sistema zuzengabea”ri (EG 59).

Hori guzia aldatzeko, paradigma sozio-kultural berri bat proposatzen du Frantziskok, eta hortarako bi bide gutienez eskaintzen ditu: lehena aurkitzen da pobreen bizitzan eta lagunartekotasunean, eta bigarrena herri mugimenduetan.

Lehen bidea zehazten du, adibidez, Aita Sainduak Laudato Si entziklikan, “eguneroko bizitzako ekologia” aipatzen duenean (LS 147-155). “Miresgarria da nolako sormena eta eskuzabaltasuna duten pertsona eta talde batzuek bizi diren inguruneko mugak aldatzeko, bizi dituzten baldintzen ondorio txarrak hobetzeko eta nahaspilaren eta eskasiaren erdian beren bizitza bideratzen ikasteko” (LS 148). Jokaera antisozialetara eta indarkeriara eraman dezaketen eskasia handiko auzuneetan, “hala ere, behin eta berriz erran nahi nuke maitasunak indar handiagoa duela” (LS 149).

Herri mugimenduak aldien ezaugarri bezala ikusten ditu Frantziskok. Bazko argi izpiak ikusten ditu pobreak historia eragile bihurtzen direnean, justiziaren alde indarkeriarik gabe borrokatzeko agertzen duten sormenaz, diruaren idolatria ukatuz eta, gain gainetik, solidaritatea praktikatuz.

Azkenik, Frantziskok lau oinarri jartzen ditu bakezko, justiziazko eta haurridetasunezko Herriaren eraikuntzarako, Elizaren Irakaspen Sozialaren oinarrietarik sortzen direnak. Bakea ulertu behar da “gizakien arteko zuzentasun perfektuagoa dakarren ordena” bezala, “guzien erabateko aintzinabidearen fruitu” bezala (EG 219).

  1. Espazioaren gainetik dago denbora: “bekatu nagusienetarik bat izaiten da botere-guneak lehenestea, prozesuen denbora lehenesteko ordez… Denbora da espazioak zuzentzen dituena; argitu egiten ditu eta itzulbiderik ez duen etengabeko hazkundearen kate-maila bilakatzen” (EG 223). Irizpide hau ebanjelizatzeko ere arras egokia da.
  2. Gatazkaren gainetik dago batasuna: gatazkari buru egiteko molde egokiena da “gatazkaren sufrimendua onartzea, konpontzea eta ibilbide berri baten kate-maila bilakatzea” (EG 227). “Elkartasuna… historia egiteko era bat bihurtzen da…” (EG 228). Elkarrizketa da bidea, “topaketaren kultura” bultzatu behar da.
  3. Ideia baino garrantzitsuagoa da errealitatea: ideia eta errealitatearen “artean etengabeko elkarrizketaren beharra dago, ideia errealitatetik urrundu ez dadin lan eginez” (EG 231). Ideia esklusiboa bihurtzen denean, errealitatearen perzepzioa desitxuratzen du. Onezia eta zuhurtzia behar dira hortarako, mundutarkerian ez erortzeko. Izan ere, batzuk “besteak baino gehiago direla uste dute, arau jakin batzuk betetzeagatik edota iraganari dagokion katoliko izaiteko era batekin leialtasun hautsezina dutelako. Elitismo narzisista eta autoritarioa dakarren ustezko segurtasun doktrinal eta diziplinarioa da; ebanjelizatu beharrean, besteak aztertu eta sailkatu egiten dira, eta graziarekiko bidea erraztu beharrean, besteak neurtzen agortzen dira indarrak” (EG 94).
  4. Zatiaren gainetik dago osotasuna: “globalizazioaren eta tokian tokikoaren artean ere bada tirabira” (EG 234). “Eredua poliedroa da, berezko izaitea gordetzen duten zati ezberdinen batura baita. Ekintza pastoralak zein ekintza politikoak poliedro hortan altxatu nahi dute bakoitzaren onena” (EG 236).

Lau oinarri horiek dizernimendurako irizpide gisa erabiltzen ditu Bergoglio-k. Diego Fares-ek dio “entzuten duten begiak” dituela. Eta erranaldi hunekin bururatzen du bere liburua J.C. Scannone-k: “Bergoglio ez da bakarrik herriaren aita saindua, aldien ezaugarrien dizernimenduaren aita saindua ere bada”.

 

                                                                                                                                 Peio Ospital

                                                                                                                                 2017-11-27

 

Eta Jainkoa gurekilako balitz?

By , 2017/11/27 11:12

Eta Jainkoa gurekilako balitz?

Lurdeko agerpenak ohargarriak dira Andredena Mariak Bernadetari egin zizkion irriengatik. Benoit XVI. Aita Saindua 2008an Lurdera jin zenean, gertaera hori aipatu zuen erranez “… irria…, ate egokiena balitz bezala bere misterioan sartzeko…”. Hitz horiek Jesusi jarri genituen, Jesusen misterioari hurbiltzearren, joan den aldian(1) Jesus gurutzefikatuaren irudi bat azaldurik, ez usaian bezala odolez eta oinazez josia baina, itxura guzien kontra, irriñoa aurpegian. Oroigarri jarri dugu berriz hemen harritzeko irudi hori.

Baina argazki bat aski litzateke Jesusen misterioan sartzeko? Pentsa ezetz!… Munduko idazki eta argazki guziak ez lirateke aski ez eta ere, norbaitek erranik, zeruko eternitate guzia!… Gaur gaineratzen dugu Jesus irudikatzen duen argazki bigarrena. Azkena izanen da halere hemen, Jesusen misterioari hurbiltzeko bigarren aukera emanen daukuna. Aldi huntan haur bat ageri da negarrez bakar-bakarrik Siria suntsituaren erdian abandonaturik, haurrak baitira, hain zuzen, xumeen eta errugabeen artean, puxanteen erokerien lehen biktimak… «Egiaz diozuet: nere haurrideak diren ttipien hauetarik bati egin diozuen aldi guziz, nihauri dautazue egin».  (Matiu 25,40). Ebanjelioko hitz hauek oihartzun ikaragarria hartzen dute argazki horri begira. Ez da dudarik: Jainkoa da, xumea eta errugabea, Gaitzaren lehen Biktima!…

Urrun gira Eden baratzeko Jainko zigortzaileaz, iduri barrandan noiz Adam eta Eva bekatuan eroriko. Eritasuna, zigorra, herioa nahi lituzke Jainkoak guretzat? Gizaki bakar bat al du erail? “Bainan Jesusek eskutik hartu eta oihu egin zuen: «Haurra, iratzar zaite»” (Luk 8,54). (Haurra hila zen). Gizaki bakar bat kondenatu al du? “…Nik ere ez zaitut kondenatzen.” (Joani 8,11). (Denbora horretan emaztearen adulterioa bekatu ikaragarriena zen blasfemioarekin batera). Gizaki bakar bat eriarazi al du? “Urrikaldurik, Jesusek eskua luzatu eta hunki zuen, erranez «Nahi dut, izan zaite garbitua.»” (Mark 1,41). (Legendun baten hunkitzea ikaragarrikeria zen, biziki kutsakorra baitzen eritasuna). Okerrean daude uste dutenek Jainkoak, Gaitzaren lehen Biktimak, nahi duela jendeak sufriaraziz, kondenatuz, zigortuz eta erailez, gozatu heien auhenez.

Alta sufrikarioz, bortizkeriaz, herraz betea da mundua. Iduri du Gaitza dagoela Lur huntan jaun eta jabe epe luzerik luzenean. Maurice Zundel-ek(2) ezin hobeki ematen dauku atsegin(3): “Zer nahi izanik, gaitza da ezin baztertuzko problema. Jazarraldira, suizidiora, Jainkoaren ukatzera eramaten ahal gaitu. Akusazioak ez du sekula erantzunik ukanen, NON JAINKOA GUREKILAKO EZ DEN”(4).

David Acheriteguy

(1) Ikus joan den agorrilaren 3ko kronika.

(2) Maurice Zundel (1897 – 1975), itzal handiko apez suitzarra, teologoa eta mistiko handia.

(3) Maurice Zundel – Je ne crois pas en Dieu, je le vis – Le Passeur éditeur, 2017, 142. orrialdean.

(4) “NON JAINKOA GUREKIN ADOS EZ DEN”. Pasarte hori hitz larriz idatzia da liburuan.

Hergaraiko azeri zaharra

By , 2017/11/07 17:33

Alegia batek dio, halako batez, izigarriko negu gorriren aztapar zorrotz izoztuek bortxatu zutela azeri zahar gosetia Garaziko mendietarik Hergaraiko etxalde bazterretara. Bidenabar, goi gune batetan, arkume hil-berri batekin bekoz-beko gertatu zen. Hain segur laborariek utzia, saiek jan zezaten.

Ustegabeko maukaz baliaturik, jaten hasi eta lehen gosea eztitu orduko, azeria ohartu zen  otso aldra bat hurbiltzen ari zitzaiola haragiaren haizea harturik.

Azeria, harrapakina hortzen artean hartu-ta, zalukara urrundu zen. Eta erreka bazterreko zilopa batean  karkasa gorderik, berriz bide bazterrera atera. Hantxe, haritz pean lasai jarri zen,  ezpainak milikatuz, pokerka, alegia asebetea. Otsoak saldoan jadanik hor:

  • Azeri ! Iduriz hemen bada jatekorik !
  • Jatekorik ? Hemen ez ! Baina behereko etxe bazterretan baduzue nahi bezainbat ardi,  bildots eta marro ! Ni, ederki haragi freskoz aserik, handik heldu nauzue. Ardi hilak pentze bazterreko sasietara botatzen dituzte.

 

Otsoak, berria jakin bezain laster, tiroan lekutu ziren, bidean behera. Haien tarrapatari oharturik, gatu pitots bat ausartu zen bideska beretik. Azeria kurutzatzean, berri ona jakinik, gain behera hura ere. Gero beste azeri pare bat gertatu zen, jakin nahiz zeri zor zitzaion animalien bapateko presa. Zerbait jateko bazenetz. Baietz bazela zer jan: ardi hilak pentze bazterretan ihaurri. Haiek ere bidean behera xixtu bizian.

Azeria pentsaketa hasi zen:

  • Denek sinesten nitek. Baina bitxia zaitak halere, nolaz gezur xoil batek horrenbeste animalia mugiaraz dezakeen !! Ene gezurra egia bilakatu bide duk ! Nork daki nik errana ez denetz egia ?

       Horrela  gure azeri zaharrak ere hartu zuen herriko bidea, ahalik eta lasterren, ustez eta berak erran gezurra egia zen!

 

Horra nola gezurrak indarra hartzen duen errepikatzearen bortxaz, egia bilakatzeraino.  Gezurtaria bera sinesle bilakatuz.

Bada eginmolde bat, batez ere media nagusi eta sare sozialetan, orain zabaldua dena. ‘Egia-ostea’ deitzen dutena, (frantsesez post-vérité, ingelesez: post-truth). ‘Egia osteak’ erran nahi du egiazko gertakariari ez zaiola kasu handirik egiten, bainan bai inguruan sortzen dituen  emozioeri: gutiziari, sineskeriari, berdin herrari, mendekuari, maizenik beldurrari. Hergaraiko bazterretan haragirik baden edo ez, ez da kontua, horren inguruan azeri ahoberoak airatu duen errautsa,  sortu duen zurrunbiloa, hori bai.

Errex zabalduko dauzkigute ustegabeko berri harrigarri eta eskandaluak, alde jakin bateko interpretazioekin. Edozein erdi-gezur erraitea, bere kontestutik kendurik, bidezkoa da  ardietsi nahi dena lortzeko. (Demagogia !)

Diote Brexita bozkatu duen Bretaniar ainitzak ez duela Europatik atera nahi, baina bai sistema aldatu edo zigortu. Horrelakoxea omen da Trumpen eta Le Pen-en alde bozkatu duen gehiengoa. Bozkatzaile mota horrek ez du pentsatzen bozkatu duen hautetsiak irabaz dezakeenik. Indarrean dauden hautetsiak zigortu beharra besterik ez du helburu ! Gero bai urte luzez, frustrazioak, nahigabeak eta damuak marruskatu beharko. Eta makurrena hau da: Hergaraiko azeriak, sasi guzietakoek bezala, ez diola egundaino utziko azeri izaiteari  !!

 

Johanes Bordazahar

 

 

Haurridetasuna Ebanjelioaren lekuko

By , 2017/11/01 17:40

 

 Joan den urriaren 4an hogeita hamar urte bete ditut apeztuz geroztik. 1987an, ordinazio hori bizi izan nuen Gueret-en, ene euskaldun familia eta Euskal Herritik adixkideak jin baitziren egun hortan.

Creuse Departamendua Limoges-ko diozesaren barne da. Zer jendetze ? Orotarat 120.000 jende bakarrik, ez hiri handirik bainan herri ttipi ainitz eta berduratuak. Parropien erreforma egin zelarik herri horiekin guziekin, orotara 6 Parropia berri egin ziren. Parropia horietarik baten erretor naiz “Sainte Croix des Deux Creuse” deitu herrian, 47 ezkiladorre edo herrirekin, 80km luze eta 35km zabal. Bainan nola egin bakarrik ? Laikoak, herrietan, mobilizatuz artetan, sustut pesta handietan. Omiasainduz aurten, 30 herrietan izan dira zelebrazioak, doluan diren herriko familiekin, “argiaren liturjia” bat eginez. 60 giristino igorri ditut misiolari, beren herrietan besten laguntzeko.

Leku horietan biziki jende guti ibiltzen da elizan, salbu ehorzketetan. Aspaldiko denboretan jadanik oraikoen arbasoek utzia zuten elizako bidea. Beraz jendeen ezagutzeko, beren kultura konprenitzeko, jendetarat joan behar. Hasi naizelarik departamendu hortan, egin nintuen inkesta batzu herrietan eta ondorioak ezagutarazten. Horren ondorioz, hamar urtez departamenduko laborantxako eskola laikoan filosofia eta ekonomia eskolak eman nintuen. Geroztik, ezagutzen ditut laborari frango, teknikalari eta bertze eta haieri asko hurbil gelditu naiz.

Ikusiz laborarien nekeak herri horietan, bereziki behi hazkuntzan ari direnak, zerbait egin beharrez, lagun batzuekin elkarte bat bultzatu dut, “Agriculteurs de Creuse en Marche”. Parropian berean, ikusgarri bat muntatu dugu “EXPO GEO”. Lurra bildurik herri bakotxean, horgo auzapezek laguntza emanez, erakusterat eman dugu gure batasuna gure aniztasun edo desberdintasunekin. 3 hilabetez uda hontan 700 presuna jin dira ikusterat, horien artean bai Prefeta eta bai Apezpiku berria ere. Orai ikusgarri hori herriz herri dabil mintzaldi zonbeit lagun. Joan den irailean bertze gertakari bat antolatu dut: bertze ekipa batekin “Séminaire d’Agroécologie” bat hiru egunez. Anitz jende bildu zen mintzaldi eta etxalde bisitaldietan. Esperantza dugu segituko dugula laborari eta konsumitzaileen artean lokarri gehiago sortzen, batzu ala besteak hobeki bizi daitezen ingurumen berri batean.

Bestalde inguru horietako Elizak badu helburu bat, edozoinekin anaitasuna egitea, elgar laguntzeko, elkartasunean, argi gehiago jin dadin denen bizian. Helbide hori bera nuen Afrikan ibili izan naizelarik. Tchad herrialdean 9 urte segidan pasatu ditut eta geroztik, anitz lokarri atxiki, harat usu itzuliz, eta handik zonbeitzu jinez hunat kasik urte guziz. Berrikitan erretreta bat eman dut hango 32 apezeri, gehienak gazteak.

Uste dut gure munduak haurridetasun horren behar azkarra duela. Fededunek eta Elizak hortarako gustu eta atsegin badugu. Usaia xaharrak ezin utziz, aldiz beldurra ere artetan ez-ezagunak ditugunen kontra, deskuraiamendua ere, ez jakinez nundik hasi.

Elgar bilduz helbide on batekin, Ebanjelioaren berri onak lagunduz, barneko indar guziak elgarrekin ezarriz, segur, gure mundua hobetuko da eta gure itzulian diren guziek, geroari buruz, konfiantxa gehiago hartuko dute.

Jean-Michel Bortheirie

 

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu