Mahatsaren orpotik dator mama gozoa

By , 2017/09/21 05:18

Ebiakoitz aratsaldea, mendi mazelako espaloietan (terrazetan), urrietako iguzki goxoak perekatzen ditu mahats aihenak. Bada ele, oihu eta irri. Txik eta txak, klask eta klixk, xedarra-haixturrak dantzan… Mahats-biltzeak!

“Hasi dituk ! Hasi! Ez diat nahi senditu haizturren ausiki hotza.

-Laster kaput gaituk !

Bi mahats molko dira, zukuz hantuak, bat besteari horrela mintzo.

-Nahiago nikek xori baten mokoa senditu.

-Nik azeri baten mihi leuna.

-Ez diat moztua izan nahi! Sobera maite diat iguzkiaren musua !

-Zergaitik behar gitiztek moztu ?

-Egin beharra ongi egin diaguk, fruitu joriak bete betean ekarririk, azkenean gureak egin dik! Gutaz artatu dituk eta orain ordaina behar dieguk eman.

Urrundik entzun da elizako ezkilen oiharzuna. Ilunabarreko bat-bateko ixiltasunean, hotz ikara batek hartu ditu mahats molkoak. Ilunabarrarekin, aire hotx hezea, sedena, sartu da zeiharka. Gatu bat,  ttipi-ttapa, mahats molkoeri hurbiltzen zaie, harri kozkorren artetik.

-Bisitaz heldu natzaizue… Badakit, zorigaitzez, bihar moztuko zaituztetela !

-Bihar ?

-Soto inguruetan bazterrak airean derabiltzate. Dupak eta zubanak hutsak, mahatsaren behar gorrian daude. Beren haixturrekin laster hor dituzue.

-Behauzu hortik !

-Moztu ta gero metatu, lehertu, xehatu eta zangopilatzeko… tinkatu eta orenak hartzitzen utziko zaituztete. Lurretik bildu eta iguzkiak ontu dauzuen zukua bestelakotu arte. Mama gozoa atera arte.

-Mama gozoa ? Zer derasazu ?

-Bai ! Egun mahats eta bihar arno izanen zirezte. Nola mahastizainak hazi eta artatu zaituzten berdin xehatuko zaituzte. Nola egun preziatzen zaituzten, bihar kurutzefikatuko zaituzte eta etzi goretsiko. Hori omen da biziaren deia, biziaren muina. Maitasuna ere deitzen dutena… Ukan duzuen hoberen hori, zuek ere, zuen aldian, osoki, ematen duzuenean.

Mahats ondoak maitasunaren ikara senditu du lur azpiko erro mutturretik aihen puntako hostoraino.

-Ez dakizue dena oraino, segitzen du gatuak. Zuek eman odol zuku gorria, bizpahiru ilabetez, kupeletan preso atxikiko dute. Gero edari berri hori neurrian edanez jendea bizkortuko duzue, haren bihotza kantuz alaituko, gogoan iguzkia piztuko diozue, gorputza haizea bezain arin dantzan emanen. Flakoak azkartuko eta azkarrenak ahulduko.

Hau entzutean bi molkoak mutu daude. Atseginaren atseginez pikorrak ari zaizkie iguzkitan zukuz hantzen. Gatuak aitzina:

-Festarako bozkarioaren edaria zirezte. Ikusiz mahatsetik arnora nolako moldez arrapizten, itxuraldatzen zirezten, badakigu orain maitasunak ere berdin heriotza bestelakotzen duela.

Sakristiako ate artekatik zenbat aldiz ez dut ikusi apeza aldarean arno kopa altxatzen hitz hauekin, ongi oroitzen banaiz: “… Har zazue ta edan guziek huntarik… Hau nere odolaren kalitza baita… hil eta piztearen misterioa”.  Fededunek diote jendea ere, zuek bezala, hiletarik arrapiztuko, itxuraldatuko dela zorionean. 

-Errak to? Bahakien, hik, hola arrapizteko ahala baginiala !

-To! Ni, berantesia niagok haixturrak noiz etorriko!”

 

Johanes Bordazahar

Pastorala eta erlijioa

By , 2017/09/14 09:54

Pastoral guzien ondotik agertzen dira kritikak. Gutiz gehienak bekaizkeriari zor zaizkio, gaitzeko lehia baitago Zuberoako herrien artean. Baina beste zenbait funtsezkoagoak gerta daitezke. Aurtengoa batzuek salatzen dute apezik ez duelako, ez omen aingerurik ere, eta gainera kardinal bat gorrien artean dabilelako. Bizkitartean aingeruak baditu, baina hegalik gabekoak dira, eta publikoa ez dute benedikatzen.

Oroitarazten dut René Cassin pastoralean jadanik, 2013an Sohüta / Sorhoetan, aingeruak hegalik gabe zebiltzala, ez zutela publikoa benedikatzen, eta apez benedikatzailerik ez zela, nahiz istorioan apez pare bat ekintzaile zebilen, lehena guduka baten ondotik hil eta kolpatuen zerbitzuko, bigarrena – Piarres Charritton zena – René Cassinen bisitari Parisen euskal presoneren alde. Idazlea izanki, hautu laiko hori egin nuen René Cassinen errespetuz, judua baitzen eta ez giristino / kiristi / kristaua. Nekork ez zidan deus erran.

Eta Jainkoak baimentzen badit bizia luzatuz, halaber eginen dut 2020 urtean Abd el-Kader pastoralean, heroia musulman izanez. Erlijio horrek ere aingeruak baditu, gureak eta juduenak bezala, baina bistan da ez dutela kurutzearen seinalerik egiten. Apezik ez da ikusiko, istorioak ez baitu horren presentziarik behartzen.

Altzai eta Lakarrikoari egin zaion jorraldira itzuliz, kardinala ez dute gorrien lerroan ezarri antiklerikalismo hutsez, bainan istorioak hola manatzen duelakoz. Eiki Cisneros kardinala, Castilla / Gaztelako lehen ministro bortitza, lazgarri gogorki ari izan zen Nafarroa konkistatu berriaren aurka, jendea hertsatuz, etxe, gaztelu, jauregiak deseginez, hala nola Frantses Xabier saindugaiaren sortetxeari dorreak moztuz. Beraz hartze zuen konpainian agertu da, zapaltzaileen artean, Cauchon apezpiku ongi deituak Jeanne d’Arc pastoralean agertu behar lukeen bezala, neska hori sura kondenatu baitzuen.

Gauza bat segura : jendartea laikotuz doan bezala, pastorala ber bidetik dabila. Erlijioak gero eta leku gutiago du hor. Usaian bizpahiru lekutan agertzen da, funtsean oraiko jende anitzen bizitzan bezala : bataioan – istorioa  sortzetik hasten delarik – , ezkontzan, non ez den laikoa René Cassinen kasuan bezala, eta heriotzan, denek hortik pasatu behar baitugu…René Cassinen erlijioa memento latz horretan agertzen da, Dekalogoa giza eskubideen alde lege unibertsalean oraikotu eta finkatu zuela oroitaraziz. Joanikot pastorala ordea, osoki laikoa da, ordu hartako jendartea ez bezala : hautu horren arrazoia idazleak berak badakike…

Kritika bat egitekotan, hauxe litzateke nirea, baina libreteko hiztegi berezi bati zuzendua : « kiristi » eta « türk » deituren anakronismoaz ari naiz. Garai batekoak dira, otoman inperioak Europa kristaua mehatxatzen zuen denborakoa. Orain Türkiak beste lanik badu, gu aldiz gutiz gehienak paganotuak gara. Beraz « onak » eta « gaiztoak » aipa ? Iruzkin eta komentarioetan paso, baina kategoriatzat sagaratzeko ez ote dira moralistegiak ? Ene ustez bai. Beraz modu neutralago batean « gorriak » eta « urdinak » deitzea hauta nezake, haatik oraiko alderdi politikoen margoekin nahasi gabe.

Holaz Abd el-Kader jalgi daiteke baikorki, ez « kiristien bortatik », bainan « ate urdinetik ». Gu ordea ezkorki « gorrien » aldetik, eskuin muturreko politika baten zerbitzura behartuak izan baiginen. Aljeriako bigarren gerlan, gisa horretan soldadu izana bainaiz beste gazte ohi franko bezala, hor dago zoritxarrez ene lekua. Holakoa da Historia, beraz araberan istorioa, urrikigabea. Esperantza batekin halere, trajeriaren eginbideetan baitago aterabide baikor baten eskaintzea : erlijioen, kulturen, zibilizazioen arteko gerla baztertuko dugula borondate oneko jende guziek elkarrekin, « Celui qui croyait au ciel et celui qui n’y croyait pas » eskuz-esku, Louis Aragon poetak 1940 hamarkadan profetizatu zuen bezala. Haatik ez ahantz zeruan sinesten dugunak ere hor gaudela, eta ez garela isiltzekotan.

Jean-Louis Davant

« Jainkoa, bizia, jendea »  saileko.     

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu