San Fermin eta Her. 17/07/27

By , 2017/08/02 06:58

Ez dakit ikusi duzun, irakurle, Spike Jonz-en Her deitu filma, ederra bezain harrigarria. Depresioan den gizon batekin hasten da; amodio istorio amaitu batetik ezin ateratuz ari da. Proposatzen diote lagun bat. Informatikaz sortu boz baten konpainia. Sendimendu eta humorez betea den emazte batena. Bere “burua” hazten ahal duen programa da, “bizitzen” dituen egoera eta esperientzietan oinarrituz beti ikasten ari dena. Fikzio bat beraz. Etorkizunean errealitate bihurtuko dena?

Berrikitan amaitu San Ferminak bai ta ere Euskaltzaleen biltzarrarekin Iruñeara egin bixita gogoan (Artetik errateko, Cisneros kardinala, Iruñeako dorre eliza lurrera botatzea agindu zuena, bere Jainkoaren manuz ari ote zen, gaur egun bertze batzu ari diren bezala?) huna errealitate birtualaz gogoetatzeko gaia.

San Fermin, giristino festazaleen artean gehien ezagutua den saindu hori ere, garai batean asmatu “programa” bat omen da, ikerketak egin dituztenek diotenez. Ikus zer aurkitzen den sanfermin.com webgunean.

Iruñeko gobernadore erromatarraren semea zen San Fermin. Apez frantses batek, San Saturninok, -goitizenez San Zernin- Iruñeara bixitan etorri zen batean kaskoa berotu zion… Joan zen ba Toulouse aldera master bat egitera apezpikutzan, …etorri zen herrira bueltan eta dida batean apezpikutza lortu… laster aspertu zen Euskal Herri langilea bere siniskerietatik libratzeaz, Frantziara itzuli, produktua milaka kristauri saldu eta Amiens-en laketu zuen. Liskarzalea, gizona: agintariekin muturka ibiltzen zen eta azkenerako fin txarra egin: torturatua eta lepo eginda… Haren gorputza Amiensen dago, baina puska asko dauzka munduan barreiatuak (erlikiak). Iruñean bertan hiru ditugu… Xehetasun bat: erromatar kontu hauek guztiak seguraski kondaira hutsa dira….San Ferminen legenda IX. mende aldera sortu zen Frantziako Amiens herrian… iritsiko zen Iruñera, XII. mendean, hortik aurrera ehundaka iruindarrentzat deboziozko santu bihurtu zela.

… Roldan Jimenok… egin duen tesi batean, 1970. urtean, Nafarroako hiriburuko hainbat historiagilek eta Amienseko arkeologok aparteko ikerketa lanetan atera zituzten ondorioak berretsi ditu: San Ferminen historiak ez duela inolako oinarri historikorik

Amienseko… 1264. urteko “Urrezko legendak” dio …Iruñera itzuli zen ebanjelizatzera. Hemen izan zen 31 urtera arte eta ondoren Galietara joan zen. Hasieran Agen-en izan zen, geroago, Beauvais eskualdean eta azkenik, Amiensera iritsi zen… berrogei egunetan hiru mila lagun baino gehiago kristautu zituen. Badirudi agintari erromatarrei ez zitzaiela gustatu inolaz ere eta, detenitu eta kartzelan sartu ondoren, isilpean lepoa moztu ziotela irailaren 25ean (gaur egun haren martirioa ospatzen den eguna)

Roldan Jimeno historiagileak kontatzen digun bezala, garai hartan “hiria kristautu behar zuen santua hautatzerakoan oso ohikoa izaten zen pertsonaia atzerritara aukeratzea, hiriari halako kutsu exotiko eta garrantzitsua eman nahian. Amiensen Fermin hautatu zuten era berean baskoia eta erromatarra zelako eta nahiko bitxia iruditu zitzaielako. Handik aurrera, belaunaldiz belaunaldi ekarpen berriekin denboran aldatuz joan den istorioa asmatu zuten”.

Legenda XII. mende aldera iritsi zen Iruñera, Iruñeko Pedro de París artzapezpikuak legendaren berri izan eta Iruñeko katedralaren altarean berak ekarritako erlikia jarri zenean. Denboraz Nafarroa osoan hedatu zen harenganako gurtzea. Iruñeko biztanleentzat oso bitxia izan zen…Frantziako historiaren parte bat aldatu zuten, Nafarroako hiriburuaren ebanjelizazioa I. mendera aurreratuz, eta Amienseko legendarekin bat ez datorren datua emanez, zeren hark III. mendean kokatzen baitu…istorioa gero eta apainduagoa zen… bi istorioak liburu batean bateratzea erabaki zuten.

Asmaketa hutsa izanikan ere, hanbat eta hanbat jendeek, mendeetan zehar, otoiztu eta eskertu dute San Fermin, hari esker ardietsi grazi errealengatik.

Hari beretik doaz, Vicu korzikar iriko festibalean entzun ditugun solasak; aurkezleak zion: Toki hauetan (elizetan), gure arbasoek hain ederki eraiki toki hauetan, uhin baikor eta eraginkorrak dauzkatenak, mendeetan zehar bizi emozioz emokatuak diren toki hautetan, elgarrekin partekatzen ditugun musika eta boz eder horiek sortu sendimenduek, hazten eta handitzen gaituzte…

Gure sentsu fisikoek sumatzen duten errealitatetik harat, jendeak asmatua edo ez, baditake beraz zerbeit, denen altxagarri

Mandio

Leave a Reply

*

Panorama Theme by Themocracy

Tresna-barrara saltatu